Казахский язык
Главная
Существительные
Послелоги
Прилагательные
Числительные
Местоимения
Наречия, Союзы
Личные окончания
Глаголы
Вспомогательные глаголы
Причастия
 Деепричастия
Модальность
Предложения
  Проверь себя!
  Упражнения
   Грамматика детям
   Учим всей семьёй
 Видео
  Разговорник
Пословицы
  Книга для чтения
С казахским не шутят?
Сказки
Песни
Статьи
Словарь
Ссылки и др.
Автор сайта
Суперлёг. чтение
  1. 1  
  2. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  1. 4  
  1. 5  

Каталог тем
Лёг.истор.
  1. 1  
  1. 2  
  1. 3  
  1. 4  
  1. 5  
  1. 6  
  1. 7  
 Истории о детях
  1. 1  
  2. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  1. 4  
  2. 4  
  1. 5  
  2. 5  
  2. 6  
  2. 7  
 Занимательное чтение
  1. 1  
  2. 1  
  3. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  3. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  3. 3  
  1. 4  
  2. 4  
  3. 4  
  1. 5  
  2. 5  
  3. 5  
 Казахский по уровням
  1. 1  
  2. 1  
  3. 1  
  4. 1  
  5. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  3. 2  
  4. 2  
  5. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  3. 3  
  4. 3  
  5. 3  
  1. 4  
  2. 4  
  3. 4  
  4. 4  
  5. 4  
  1. 5  
  2. 5  
  3. 5  
  4. 5  
  5. 5  
  2. 6  
  3. 6  
 Лёгкое чтение
  1. 1  
  2. 1  
  3. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  3. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  3. 3  
  1. 4  
  2. 4  
  1. 5  
  2. 5  
 Короткие истории
  1. 1  
  2. 1  
  3. 1  
  1. 2  
  2. 2  
  3. 2  
  1. 3  
  2. 3  
  3. 3  
  1. 4  
  2. 4  
  1. 5  
  2. 5  
 Кирил/Latyn 

Истории о детях

Том 2, страница 7
Грамматика казахского языка. Просто о сложном

Автор идеи, составитель и переводчик текстов
с английского языка на русский: Андрей Краснов

      115. Раушангүлдер – қызыл
      Раушангүлдер – қызыл, ал шегіргүлдер – көгілдір. Мен үйдемін, ал жолбарыс-хайуанаттар бағында. Раушангүлдер – қызыл, ал мұхит көгілдір. Маған салқын тиген, ал саған тұмау тиген. Раушангүлдер – қызыл, ал қарындаштар көк. Мен қалпағымды жоғалттым, ал сен бәтеңкеңді жоғалттың. Раушангүлдер – қызыл, ал аспан – көк. Шошқалар қорсылдайды, ал сиырлар мөңірейді. Раушангүлдер – қызыл, ал киттер- көгілдір. Маған кіші дәретке отыру керек емес, ал саған үлкен дәретке отыру керек емес. Раушангүлдер – қызыл, құстар – көк. Сен мені сүйесің, ал мен сені сүйемін. Раушангүлдер – қызыл, ал сия – көк. Адамдар түшкірген кезде : «Ап-чхи!» дейді. Раушангүлдер – қызыл, ауыз қуысын шаятын сұйықтық – көгілдір. Мен сорпаны жақсы көремін, ал сен қуырдақты жақсы көресің. Раушангүлдер – қызыл, ал бояу – көгілдір. Иттер қапқанды жақсы көреді, иттер кеміргенді жақсы көреді. Раушангүлдер – қызыл, ал пошта маркалары – көгілдір. Сен шегені қағасың, бұрандалы шегені бұрайсың. Раушангүлдер - қызыл, свитерлер – көк. Мен өзімнің әкемді, анамды да жақсы көремін. Раушангүлдер – қызыл, ал борлар – көгілдір. Раушангүлдер – қызыл, ал қағаз – көгілдір. Менің көлігім ескі, ал сенің көлігің – жаңа.

      115. Raýshangúlder – qyzyl
      Raýshangúlder – qyzyl, al shegirgúlder – kógildir. Men úıdemin, al jolbarys-haıýanattar baǵynda. Raýshangúlder – qyzyl, al muhıt kógildir. Maǵan salqyn tıgen, al saǵan tumaý tıgen. Raýshangúlder – qyzyl, al qaryndashtar kók. Men qalpaǵymdy joǵalttym, al sen báteńkeńdi joǵalttyń. Raýshangúlder – qyzyl, al aspan – kók. Shoshqalar qorsyldaıdy, al sıyrlar móńireıdi. Raýshangúlder – qyzyl, al kıtter- kógildir. Maǵan kishi dáretke otyrý kerek emes, al saǵan úlken dáretke otyrý kerek emes. Raýshangúlder – qyzyl, qustar – kók. Sen meni súıesiń, al men seni súıemin. Raýshangúlder – qyzyl, al sıa – kók. Adamdar túshkirgen kezde : «Ap-chhı!» deıdi. Raýshangúlder – qyzyl, aýyz qýysyn shaıatyn suıyqtyq – kógildir. Men sorpany jaqsy kóremin, al sen qýyrdaqty jaqsy kóresiń. Raýshangúlder – qyzyl, al boıaý – kógildir. Itter qapqandy jaqsy kóredi, ıtter kemirgendi jaqsy kóredi. Raýshangúlder – qyzyl, al poshta markalary – kógildir. Sen shegeni qaǵasyń, burandaly shegeni buraısyń. Raýshangúlder - qyzyl, svıterler – kók. Men ózimniń ákemdi, anamdy da jaqsy kóremin. Raýshangúlder – qyzyl, al borlar – kógildir. Raýshangúlder – qyzyl, al qaǵaz – kógildir. Meniń kóligim eski, al seniń kóligiń – jańa.
Скрыть текст
      116. Жаңа туған марғаулар
      Мысық-ана алты марғау туды. Үш марғау қара, ал екеуі ақ болды. Бір марғау қара, аяғы ақ және тұмсығы ақ болды. Нэнси сұрады: "Анашым, барлық марғауларды қалдыруға болады ма?" Анасы жоқ деп айтты. "Біз өзімізге алты марғауды қалдыра алмаймыз", - деп айтты. "Марғауларға үш ай болған соң, біз оларды беріп жібереміз". Нэнси бір марғауды қалдыруға болатыны жайлы сұрады. Анасы оған айтты: "Жақсы". Нэнси аяғы ақ марғауды қалдыруды ұйғарды. Ол оны Етікше деп атады. Басқа бес марғауға үш ай болғанда, Нэнсидың анасы оларды фотоға түсіріп алды. Нэнси фотографияларды өзімен мектепке алды. Ол фотографияларды достарына көрсетті. Оның барлық достары марғауларды алғысы келді. Келесі күні олар Нэнсидің үйіне келді. Олар етікшеден басқа барлық марғауларды алып кетті. Нэнси өз достарына айтты: " Етікше - менің марғауым". Сосын анасы айтты: "Бізге мысық-ананы мысық дәрігеріне апару керек". Нэнси неге деп сұрады. "Бізге оны зарарсыздандыру керек", - деді анасы. "Біз оның тағы марғаулары болғанын қаламаймыз. Дәрігер оны зарарсыздандырады".

      116. Jańa týǵan marǵaýlar
      Mysyq-ana alty marǵaý týdy. Úsh marǵaý qara, al ekeýi aq boldy. Bir marǵaý qara, aıaǵy aq jáne tumsyǵy aq boldy. Nensı surady: "Anashym, barlyq marǵaýlardy qaldyrýǵa bolady ma?" Anasy joq dep aıtty. "Biz ózimizge alty marǵaýdy qaldyra almaımyz", - dep aıtty. "Marǵaýlarǵa úsh aı bolǵan soń, biz olardy berip jiberemiz". Nensı bir marǵaýdy qaldyrýǵa bolatyny jaıly surady. Anasy oǵan aıtty: "Jaqsy". Nensı aıaǵy aq marǵaýdy qaldyrýdy uıǵardy. Ol ony Etikshe dep atady. Basqa bes marǵaýǵa úsh aı bolǵanda, Nensıdyń anasy olardy fotoǵa túsirip aldy. Nensı fotografıalardy ózimen mektepke aldy. Ol fotografıalardy dostaryna kórsetti. Onyń barlyq dostary marǵaýlardy alǵysy keldi. Kelesi kúni olar Nensıdiń úıine keldi. Olar etiksheden basqa barlyq marǵaýlardy alyp ketti. Nensı óz dostaryna aıtty: " Etikshe - meniń marǵaýym". Sosyn anasy aıtty: "Bizge mysyq-anany mysyq dárigerine aparý kerek". Nensı nege dep surady. "Bizge ony zararsyzdandyrý kerek", - dedi anasy. "Biz onyń taǵy marǵaýlary bolǵanyn qalamaımyz. Dáriger ony zararsyzdandyrady".
Скрыть текст
      117. Ол аттың үстінде жүргісі келеді
      Қыз атқа отырды. Бұл ақ-торы ат болатын. Бұл үлкен ат еді. Ол аттың үстінде отырған еді. Ол әкесіне қарағанда биік еді. Ол өзінің әкесіне төбеден қарады. "Әке, сен менен кішісің", - деді ол. Әкесі оған "Ия, сен менен биіксің. Сен анаңнан биіксің. Сен аттан биіксің", - деді. Ат айнала бастады. Қыз жүгенді ұстанды. Оның әкесі атты ұстады. Қыз шаттанып тұрды. Оған атпен айналып жүру ұнады. Уақыты келгенде ол атпен тез шабатын болады. Уақыты келгенде ол атпен тура, алыс және тез шабатын болады. Әкесі оған сабырлы бол деді. "Сен жүруден бұрын еңбектеп жүруді үйрену керексің. Сен жүгіруден бұрын жүруді үйрену керексің. Әуелі атпен ақырын жүруді үйрену керексің. Кейін атпен тез жүруді үйрену керексің". Ол өзінің әкесінің әңгімесімен келісті. "Дұрыс айтасың, әке", - деді ол. " Мен шыдамды боламын. Бүгін мен атта ақырын жүріп келемін. Бірақ уақыты келгенде мен атпен тез жүретін боламын. Мен атпен күні бойы және әр күні тез шабатын боламын".

      117. Ol attyń ústinde júrgisi keledi
      Qyz atqa otyrdy. Bul aq-tory at bolatyn. Bul úlken at edi. Ol attyń ústinde otyrǵan edi. Ol ákesine qaraǵanda bıik edi. Ol óziniń ákesine tóbeden qarady. "Áke, sen menen kishisiń", - dedi ol. Ákesi oǵan "Ia, sen menen bıiksiń. Sen anańnan bıiksiń. Sen attan bıiksiń", - dedi. At aınala bastady. Qyz júgendi ustandy. Onyń ákesi atty ustady. Qyz shattanyp turdy. Oǵan atpen aınalyp júrý unady. Ýaqyty kelgende ol atpen tez shabatyn bolady. Ýaqyty kelgende ol atpen týra, alys jáne tez shabatyn bolady. Ákesi oǵan sabyrly bol dedi. "Sen júrýden buryn eńbektep júrýdi úırený kereksiń. Sen júgirýden buryn júrýdi úırený kereksiń. Áýeli atpen aqyryn júrýdi úırený kereksiń. Keıin atpen tez júrýdi úırený kereksiń". Ol óziniń ákesiniń áńgimesimen kelisti. "Durys aıtasyń, áke", - dedi ol. " Men shydamdy bolamyn. Búgin men atta aqyryn júrip kelemin. Biraq ýaqyty kelgende men atpen tez júretin bolamyn. Men atpen kúni boıy jáne ár kúni tez shabatyn bolamyn".
Скрыть текст
      118. Жаман бала
      Ол жаман бала болатын. Ол анасын тыңдамайтын. Бір ретте ол анасын салып кеп жіберді. Тағы бір ретінде ол анасының қолын қайырып жіберді. Тағы да бір ретінде ол анасын итеріп жіберді. Анасы еденге құлап түсті. Ол жаман бала болатын. Ол мектепке баруды қойды. Ол компьютерде ойындар ойнайтын. Ол күні-түні ойындар ойнайтын. Ол ойынды ұтқан кезде айқайлап қуанатын. Ұтылған кезде дауыстап боқтайтын. Анасының ұйықтай алмай жатқанында оның шаруасы болмайтын. Анасы одан тынышырақ болуды өтінетін. Ол анасына кетші ары деп айтатын. Бірақ оған анасының тағамдары ұнайтын. Ол өте дәмді пісіретін. "Ана, менің қарным ашты", - дей беретін ол күнде. Анасы апта сайын оған тамақ істеуге көп уақытын жұмсайтын. Ол анасына ешқашан раxмет айтпайтын. Ол ешқашан тамақ дәмді болды деп айтпайтын. Тамақ жеп болып, қайтадан компьютеріне баратын. Оның анасы ыдысты қолмен жуатын. Қоқысты шығаратын. Барлық сатып алымдарды жасайтын. Ол ойнап отырған кезде, анасы жұмыс істеп жататын. Бір күні анасы осымен жетер енді деп шешті. Жақсы нәрседен аздап болуы керек. Баласы 19 жасқа толғанда, ол оны тастап кетті. Ол машинасына отырды да, аулақ кетіп қалды.

      118. Jaman bala
      Ol jaman bala bolatyn. Ol anasyn tyńdamaıtyn. Bir rette ol anasyn salyp kep jiberdi. Taǵy bir retinde ol anasynyń qolyn qaıyryp jiberdi. Taǵy da bir retinde ol anasyn ıterip jiberdi. Anasy edenge qulap tústi. Ol jaman bala bolatyn. Ol mektepke barýdy qoıdy. Ol kompúterde oıyndar oınaıtyn. Ol kúni-túni oıyndar oınaıtyn. Ol oıyndy utqan kezde aıqaılap qýanatyn. Utylǵan kezde daýystap boqtaıtyn. Anasynyń uıyqtaı almaı jatqanynda onyń sharýasy bolmaıtyn. Anasy odan tynyshyraq bolýdy ótinetin. Ol anasyna ketshi ary dep aıtatyn. Biraq oǵan anasynyń taǵamdary unaıtyn. Ol óte dámdi pisiretin. "Ana, meniń qarnym ashty", - deı beretin ol kúnde. Anasy apta saıyn oǵan tamaq isteýge kóp ýaqytyn jumsaıtyn. Ol anasyna eshqashan raxmet aıtpaıtyn. Ol eshqashan tamaq dámdi boldy dep aıtpaıtyn. Tamaq jep bolyp, qaıtadan kompúterine baratyn. Onyń anasy ydysty qolmen jýatyn. Qoqysty shyǵaratyn. Barlyq satyp alymdardy jasaıtyn. Ol oınap otyrǵan kezde, anasy jumys istep jatatyn. Bir kúni anasy osymen jeter endi dep sheshti. Jaqsy nárseden azdap bolýy kerek. Balasy 19 jasqa tolǵanda, ol ony tastap ketti. Ol mashınasyna otyrdy da, aýlaq ketip qaldy.
Скрыть текст
      119. Менің жан құрбым
      Лора - менің жан құрбым. Біз үшінші сыныпта оқимыз. Барлығын бірге жасаймыз. Біз мектепке бірге барамыз. Мектепте түскі асты бірге ішеміз. Лораның анасы оған түске тунец салынған сэндвич салып береді. Менің анам жержаңғақтан жасалған паста жағылған сэндвич береді.Біз бір-бірімізбен тамағымызбен бөлісеміз. Кейде Лора түске алма әкеледі. Мен шабдалы әкелемін. жемістерді де бөлісіп жейміз. Біз бір-бірімізге үй тапсырмасын жасауға көмектесеміз. Ол маған тарихтан, мен оған арифметикадан көмектесемін. Біз демалыс күндерін де бірге өткіземіз. Оның ата-анасы мені үйлеріне шақырады, ал менің ата-анам оны шақырады. Кейде түнге де қаламыз. Біздің айтпайтын нәрселеріміз жоқ. Біз ағаларымызды әңгіме етеміз. Олар сондай ақымақ. Біз мұғалімдеріміз бен ата-анамыз жайлы сөйлесеміз. Біз оларды жақсы көреміз. Сондай-ақ сыныбымыздағы ұлдар жайлы сөйлесеміз. Біз оларды ұнатпаймыз. Олар сондай ақымақ. Неге кейбір қыздарға ұлдар үнайды? Ұлдар ешқашан бізге тең келмейді. Біз ешқашан ұлдарды жақсы көрмейміз.

      119. Meniń jan qurbym
      Lora - meniń jan qurbym. Biz úshinshi synypta oqımyz. Barlyǵyn birge jasaımyz. Biz mektepke birge baramyz. Mektepte túski asty birge ishemiz. Loranyń anasy oǵan túske týnes salynǵan sendvıch salyp beredi. Meniń anam jerjańǵaqtan jasalǵan pasta jaǵylǵan sendvıch beredi.Biz bir-birimizben tamaǵymyzben bólisemiz. Keıde Lora túske alma ákeledi. Men shabdaly ákelemin. jemisterdi de bólisip jeımiz. Biz bir-birimizge úı tapsyrmasyn jasaýǵa kómektesemiz. Ol maǵan tarıhtan, men oǵan arıfmetıkadan kómektesemin. Biz demalys kúnderin de birge ótkizemiz. Onyń ata-anasy meni úılerine shaqyrady, al meniń ata-anam ony shaqyrady. Keıde túnge de qalamyz. Bizdiń aıtpaıtyn nárselerimiz joq. Biz aǵalarymyzdy áńgime etemiz. Olar sondaı aqymaq. Biz muǵalimderimiz ben ata-anamyz jaıly sóılesemiz. Biz olardy jaqsy kóremiz. Sondaı-aq synybymyzdaǵy uldar jaıly sóılesemiz. Biz olardy unatpaımyz. Olar sondaı aqymaq. Nege keıbir qyzdarǵa uldar únaıdy? Uldar eshqashan bizge teń kelmeıdi. Biz eshqashan uldardy jaqsy kórmeımiz.
Скрыть текст
      120. Әртүрлі көз
      Ол үлкен қой көзді. Оның сіңлісiнiң көздері үлкен және көк. Оның ағасының көзі үлкен және жасыл. Оның мамасының бір көзі сұр, екінші көзі жасыл. Оның папасының көзі қара. Ол мамасынан «Олардың көздері неге әртүрлі?» -деп сұрады. «Кім біледі?» - деді мамасы. «Өмір – қызық. Ол құпияларға толы. Бұл бәріміз үшін жұмбақ». Ол мұны өзінің мұғалімінен сұрады. Ол дәрігерден сұрады. Ол мейірбикеден сұрады. Ол почтальоннан сұрады. Ешкім оның жанұясындағы адамдардың көздерінің түстері неліктен әртүрлі екенін білмеді. Ең соңында ол кітапханашыдан сұрады. Кітапханашылар көп оқиды. Кітапханашылар кітапханада жұмыс істейді. Кітапханашылар кітаптардың арасында жүреді. Кітаптарда ақпараттар қамтылады. Көп ақпарат. Кітапханашы өзіндегі кітаптардың барлығынан қарады. Ол өзге кітапханашыларға қоңырау шалды. Олар өздеріндегі кітаптардың барлығынан қарады. Алайда ешкім бұл сұрақтың жауабын білмеді. «Балақай, кешір», - деді кітапханашы. «Бір күні біреу компьютер ойлап табатын шығар. Сол кезде мен саған жауабын айтамын. Бірақ қазір сенің үлкен қой көзің мен сенің әпкеңнің үлкен көк көзі – үлкен жұмбақ».

      120. Ártúrli kóz
      Ol úlken qoı kózdi. Onyń sińlisiniń kózderi úlken jáne kók. Onyń aǵasynyń kózi úlken jáne jasyl. Onyń mamasynyń bir kózi sur, ekinshi kózi jasyl. Onyń papasynyń kózi qara. Ol mamasynan «Olardyń kózderi nege ártúrli?» -dep surady. «Kim biledi?» - dedi mamasy. «Ómir – qyzyq. Ol qupıalarǵa toly. Bul bárimiz úshin jumbaq». Ol muny óziniń muǵaliminen surady. Ol dárigerden surady. Ol meıirbıkeden surady. Ol pochtalonnan surady. Eshkim onyń januıasyndaǵy adamdardyń kózderiniń tústeri nelikten ártúrli ekenin bilmedi. Eń sońynda ol kitaphanashydan surady. Kitaphanashylar kóp oqıdy. Kitaphanashylar kitaphanada jumys isteıdi. Kitaphanashylar kitaptardyń arasynda júredi. Kitaptarda aqparattar qamtylady. Kóp aqparat. Kitaphanashy ózindegi kitaptardyń barlyǵynan qarady. Ol ózge kitaphanashylarǵa qońyraý shaldy. Olar ózderindegi kitaptardyń barlyǵynan qarady. Alaıda eshkim bul suraqtyń jaýabyn bilmedi. «Balaqaı, keshir», - dedi kitaphanashy. «Bir kúni bireý kompúter oılap tabatyn shyǵar. Sol kezde men saǵan jaýabyn aıtamyn. Biraq qazir seniń úlken qoı kóziń men seniń ápkeńniń úlken kók kózi – úlken jumbaq».
Скрыть текст
      121. Менің әкем
      Мен өз әкемді жақсы көремін. Ол жақсы адам болатын. Ол маған аянбай жұмыс істеуді үйретті. Ол маған алға қойған мақсатқа жету үшін қайта-қайта тырысуды үйретті. Ол маған барлығын қажетінше жасауды немесе ештеңе жасамауды үйретті. Ол Нью-йорк көшелерінде өсті. Оның ата-анасы ағылшын тілінде сөйлемеді. Оның үш ағасы және бір әпкесі болды. Оның ағасы түрмеге түсіп тынды. Оның әпкесі көлік апатында қайтыс болды. Менің әкем мен анама екеуі де 19 жаста болған кезінде үйленді. Менің әкем әскерге қызмет етуге кетті. Ол парашютпен ұшақтардан секірді. Сосын ол әскери полиция қызметкері болды. Ол бұл іспен 20 жыл шуғылданды. Ол өз жұмысын жақсы көрді. Ол күшін аямай жұмыс істеді. Ол әскерде болған кезінде колледжге түсті. Ол колледждің екі дипломын алды. Бір колледж дипломы - жақсы. Екі колледж дипломы - өте жақсы. Ол отставкаға кеткен соң ұстаз болды. Ол орта мектепте балаларды оқытты. Ол орта мектепте балаларды жиырма жылға жуық оқытты. Ол үлкен шыдамдылығымен ерекшеленді. Ұстаздарға үлкен шыдамдылық қажет. Сосын менің әкем зейнетке шықты. Ол менің анаммен бірге әлем аралап саяхатқа шықты. Олар екеуі де авиациялық апаттан қайтыс болды. Бұл мұңды болды. Бірақ, олар бірге көз жұмды. Бұл жақсы болды.

      121. Meniń ákem
      Men óz ákemdi jaqsy kóremin. Ol jaqsy adam bolatyn. Ol maǵan aıanbaı jumys isteýdi úıretti. Ol maǵan alǵa qoıǵan maqsatqa jetý úshin qaıta-qaıta tyrysýdy úıretti. Ol maǵan barlyǵyn qajetinshe jasaýdy nemese eshteńe jasamaýdy úıretti. Ol Nú-ıork kóshelerinde ósti. Onyń ata-anasy aǵylshyn tilinde sóılemedi. Onyń úsh aǵasy jáne bir ápkesi boldy. Onyń aǵasy túrmege túsip tyndy. Onyń ápkesi kólik apatynda qaıtys boldy. Meniń ákem men anama ekeýi de 19 jasta bolǵan kezinde úılendi. Meniń ákem áskerge qyzmet etýge ketti. Ol parashútpen ushaqtardan sekirdi. Sosyn ol áskerı polısıa qyzmetkeri boldy. Ol bul ispen 20 jyl shýǵyldandy. Ol óz jumysyn jaqsy kórdi. Ol kúshin aıamaı jumys istedi. Ol áskerde bolǵan kezinde kolejge tústi. Ol kolejdiń eki dıplomyn aldy. Bir kolej dıplomy - jaqsy. Eki kolej dıplomy - óte jaqsy. Ol otstavkaǵa ketken soń ustaz boldy. Ol orta mektepte balalardy oqytty. Ol orta mektepte balalardy jıyrma jylǵa jýyq oqytty. Ol úlken shydamdylyǵymen erekshelendi. Ustazdarǵa úlken shydamdylyq qajet. Sosyn meniń ákem zeınetke shyqty. Ol meniń anammen birge álem aralap saıahatqa shyqty. Olar ekeýi de avıasıalyq apattan qaıtys boldy. Bul muńdy boldy. Biraq, olar birge kóz jumdy. Bul jaqsy boldy.
Скрыть текст
      122. Ол хат жазады
      Ол әжесіне хат жазады. Ол оның мектептегі күні туралы жазады. Ол сыныптастары туралы жазады. Ол мұғалімі туралы жазады. Ол сынып туралы жазады. Ол мектеп автобусының жүргізушісі туралы жазады. Ол өзінің үй жануарлары туралы жазбайды. Ол семіз қара мысығы туралы жазбайды. Ол кішкентай қызыл иті туралы жазбайды. Ол үлпілдек ақ қояны туралы жазбайды. Ол өзінің күрең жылқысы туралы жазбайды. Өйткені, оның күрең жылқысы жоқ. Әзірге. Ол туған күніне күрең жылқы алғысы келеді. Ол өзінің әкесіне жылқы туралы хат жазады. Ол әкесінен күрең жылқы сұрап хат жазады. Күрең жылқы оның туған күніне тамаша сыйлық болады. Ол туған күніне басқа сыйлық алғысы келмейді. Жылқы оны мәңгілікке бақытты етеді. Ол өзінің әкесіне жазған хатында әкесінен жылқы сұрайды. Мүмкін әкесі оған жылқы сыйлайтын шығар. Содан кейін ол өзінің әжесіне жаңадан хат жазады. Ол әжесіне жаңа күрең жылқысы туралы айтып береді.

      122. Ol hat jazady
      Ol ájesine hat jazady. Ol onyń mekteptegi kúni týraly jazady. Ol synyptastary týraly jazady. Ol muǵalimi týraly jazady. Ol synyp týraly jazady. Ol mektep avtobýsynyń júrgizýshisi týraly jazady. Ol óziniń úı janýarlary týraly jazbaıdy. Ol semiz qara mysyǵy týraly jazbaıdy. Ol kishkentaı qyzyl ıti týraly jazbaıdy. Ol úlpildek aq qoıany týraly jazbaıdy. Ol óziniń kúreń jylqysy týraly jazbaıdy. Óıtkeni, onyń kúreń jylqysy joq. Ázirge. Ol týǵan kúnine kúreń jylqy alǵysy keledi. Ol óziniń ákesine jylqy týraly hat jazady. Ol ákesinen kúreń jylqy surap hat jazady. Kúreń jylqy onyń týǵan kúnine tamasha syılyq bolady. Ol týǵan kúnine basqa syılyq alǵysy kelmeıdi. Jylqy ony máńgilikke baqytty etedi. Ol óziniń ákesine jazǵan hatynda ákesinen jylqy suraıdy. Múmkin ákesi oǵan jylqy syılaıtyn shyǵar. Sodan keıin ol óziniń ájesine jańadan hat jazady. Ol ájesine jańa kúreń jylqysy týraly aıtyp beredi.
Скрыть текст
      123. Қатты бас
      Тоқылдақ - бұл құс. Ол қызыл-ақ-қара түсті. Ол ұзын үшкір тұмсықты болып келеді. Бұл ерекше тұмсық. Ол ағаштың діңінен де қатты болып келеді. Ол ағаштың діңдерінде тесік жасайды. Ол өзінің үшкір тұмсығымен ағашты қайта -қайта ұрады.Тук-тук-тук. Ол ағашта қүыс жасайды. Кейін ол қуысты үлкейтеді. Кейін ол қуысты отыратындай етіп үлкейтеді. Сосын ол қуысты екі құс сиятындай ғып үлкейтеді. Ол қуыста ұя жасайды. Ол екі балапанға арнап ұя жасайды. Тоқылдақтың анасы- ұяға екі жұмыртқа туады. Ол жұмырқаның үстінде отырады. Ал әке тоқылдақ оларға тамақ тасиды. Жұмыртқалар тесіледі. Сол кезде анасы мен әкесі балапандарын тамақтандырады. Балапандар өскен соң, ұясынан ұшып кетеді. Содан соң олар өздері басқа ағаш тауып алады. Кейін одан қуыс жасап, өз балапандары үшін ұя жасайды. Олар қуысты әртүрлі ағаштарға жасайды. тук-тук-тук. Неге тоқылдақтардың басы ауырмайды. Олар күні бойы бір ағашты тұмсығымен ұрумен болады. Бірақ сендер аспирин ішкен тоқылдақты көрдіңдер ме? Олардың тұмсықтары қатты болуы керек. Олардың бастары да қатты болуы керек.

      123. Qatty bas
      Toqyldaq - bul qus. Ol qyzyl-aq-qara tústi. Ol uzyn úshkir tumsyqty bolyp keledi. Bul erekshe tumsyq. Ol aǵashtyń dińinen de qatty bolyp keledi. Ol aǵashtyń dińderinde tesik jasaıdy. Ol óziniń úshkir tumsyǵymen aǵashty qaıta -qaıta urady.Týk-týk-týk. Ol aǵashta qúys jasaıdy. Keıin ol qýysty úlkeıtedi. Keıin ol qýysty otyratyndaı etip úlkeıtedi. Sosyn ol qýysty eki qus sıatyndaı ǵyp úlkeıtedi. Ol qýysta uıa jasaıdy. Ol eki balapanǵa arnap uıa jasaıdy. Toqyldaqtyń anasy- uıaǵa eki jumyrtqa týady. Ol jumyrqanyń ústinde otyrady. Al áke toqyldaq olarǵa tamaq tasıdy. Jumyrtqalar tesiledi. Sol kezde anasy men ákesi balapandaryn tamaqtandyrady. Balapandar ósken soń, uıasynan ushyp ketedi. Sodan soń olar ózderi basqa aǵash taýyp alady. Keıin odan qýys jasap, óz balapandary úshin uıa jasaıdy. Olar qýysty ártúrli aǵashtarǵa jasaıdy. týk-týk-týk. Nege toqyldaqtardyń basy aýyrmaıdy. Olar kúni boıy bir aǵashty tumsyǵymen urýmen bolady. Biraq sender aspırın ishken toqyldaqty kórdińder me? Olardyń tumsyqtary qatty bolýy kerek. Olardyń bastary da qatty bolýy kerek.
Скрыть текст
      124. Ұлдың аты ұл
      Екі ағасы мен інісі бірін-бірі жақсы көреді. Кей кезде олар байланысып қалатын. Кейде олар біріне-бірі айқайлайтын. Кейде олар бірін- бірі итеретін. Кейде олар бірін-бірі ұратын. Кейде олар төбелесіп те қалатын. Бобби үлкені болатын. Билли кішісі болатын. Бобби Биллиге қарағанда үлкен болатын. Билли Боббиге қарағанда кішкентай болатын. Боби талға шығып кетті. Талда оның батпырауығы ілініп қалды. Ол талдан өзінің батпырауығын ала алмай тұрды. Ол талдан құлап қалды. Билли күліп жіберді. Ол Боббидің құлап бара жатқанын көріп тұрып күлді. Боббиға ештеңе болған жоқ. Бірақ ол ашулы еді. "Неге күлесің?" - деді ол Биллиге. «Күлкілі», - дедіБилли. Бобби "Күлетін дәнемесі жоқ", - деді. Бобби Биллиді итеріп жіберді. Билли де Боббиді итеріп жіберді. Бобби Биллиді іштен итеріп жіберді. Билли жұдырықпен Боббидің ішінен ұрып жіберді. Олар бір-бірін қаусырып ұстап алды. Олар жерде жатып төбелесті. Олар жерде аунай берді. Олардың анасы үйден шықты. «Сендер не істеп жатырсыңдар?» - деп сұрады. Оларды анасы ажыратып алды. «Сендер біріңді-бірің ұрмауларың керек», - деді анасы. «Бұл жақсы емес. Әкелерің келсін, тұра тұрыңдар». Анасы оларды өз бөлмелеріне жіберді.

      124. Uldyń aty ul
      Eki aǵasy men inisi birin-biri jaqsy kóredi. Keı kezde olar baılanysyp qalatyn. Keıde olar birine-biri aıqaılaıtyn. Keıde olar birin- biri ıteretin. Keıde olar birin-biri uratyn. Keıde olar tóbelesip te qalatyn. Bobbı úlkeni bolatyn. Bıllı kishisi bolatyn. Bobbı Bıllıge qaraǵanda úlken bolatyn. Bıllı Bobbıge qaraǵanda kishkentaı bolatyn. Bobı talǵa shyǵyp ketti. Talda onyń batpyraýyǵy ilinip qaldy. Ol taldan óziniń batpyraýyǵyn ala almaı turdy. Ol taldan qulap qaldy. Bıllı kúlip jiberdi. Ol Bobbıdiń qulap bara jatqanyn kórip turyp kúldi. Bobbıǵa eshteńe bolǵan joq. Biraq ol ashýly edi. "Nege kúlesiń?" - dedi ol Bıllıge. «Kúlkili», - dediBıllı. Bobbı "Kúletin dánemesi joq", - dedi. Bobbı Bıllıdi ıterip jiberdi. Bıllı de Bobbıdi ıterip jiberdi. Bobbı Bıllıdi ishten ıterip jiberdi. Bıllı judyryqpen Bobbıdiń ishinen uryp jiberdi. Olar bir-birin qaýsyryp ustap aldy. Olar jerde jatyp tóbelesti. Olar jerde aýnaı berdi. Olardyń anasy úıden shyqty. «Sender ne istep jatyrsyńdar?» - dep surady. Olardy anasy ajyratyp aldy. «Sender birińdi-biriń urmaýlaryń kerek», - dedi anasy. «Bul jaqsy emes. Ákeleriń kelsin, tura turyńdar». Anasy olardy óz bólmelerine jiberdi.
Скрыть текст
      125. Шегіргүл көгілдір болады
      Шегіргүл көгілдір, ал раушан гүлі қызыл. Мен диванда ұйықтаймын, ал сен кереуетте ұйықтайсың. Шегіргүл көгілдір, ал алмалар қызыл. Егіздердің біреуінің есімі Тед, ал екіншісінікі Фред. Шегіргүл көгілдір, ал тасбақалар жасыл. Менің әжем жақсы, ал ағам жаман. Шегіргүл көгілдір, ал бейсбол доптары ақ. Кейбір адамдар дөрекі, бірақ көбісі сыпайы. Шегіргүл көгілдір, ал унитаздар ақ. Сәбилердің тістері жоқ, бірақ олар бәрібір де тістеуге тырысады. Шегіргүл көгілдір, ал күн сары. Қыздар бай, сұлу жігіттерге күйеуге шыққылары келеді. Шегіргүл көгілдір, ал гүлдер қызғылт. Машина сынады, ал қайық батады. Шегіргүл көгілдір, ал шнна қара. Сенің үлкен үйің бар, ал менде лашық үй. Шегіргүл көгілдір, ал шөп жасыл. Менің бөлмем лас, ал сенің бөлмең таза. Шегіргүл көгілдір, ал жұмыртқалар ақ. Мен «Қайырлы таң» деймін, ал сен «Қайырлы түн» дейсің. Шегіргүл көгілдір, ал тоқтау белгілері қызыл. Аяқ киім аяқтарымда, ал кепке басымда. Шегіргүл көгілдір, ал шаш ақ. Маған жұмыс істеген ұнайды, ал саған ойнаған ұнайды. Шегіргүл көгілдір, ал пижама қызғылт. Мен не білемін? Сен не ойлайсың? Шегіргүл көгілдір, гүлдер сары. Мен «Сау бол» деймін, ал сен «Сәлеметсің бе?» дейсің.

      125. Shegirgúl kógildir bolady
      Shegirgúl kógildir, al raýshan gúli qyzyl. Men dıvanda uıyqtaımyn, al sen kereýette uıyqtaısyń. Shegirgúl kógildir, al almalar qyzyl. Egizderdiń bireýiniń esimi Ted, al ekinshisiniki Fred. Shegirgúl kógildir, al tasbaqalar jasyl. Meniń ájem jaqsy, al aǵam jaman. Shegirgúl kógildir, al beısbol doptary aq. Keıbir adamdar dóreki, biraq kóbisi sypaıy. Shegirgúl kógildir, al ýnıtazdar aq. Sábılerdiń tisteri joq, biraq olar báribir de tisteýge tyrysady. Shegirgúl kógildir, al kún sary. Qyzdar baı, sulý jigitterge kúıeýge shyqqylary keledi. Shegirgúl kógildir, al gúlder qyzǵylt. Mashına synady, al qaıyq batady. Shegirgúl kógildir, al shnna qara. Seniń úlken úıiń bar, al mende lashyq úı. Shegirgúl kógildir, al shóp jasyl. Meniń bólmem las, al seniń bólmeń taza. Shegirgúl kógildir, al jumyrtqalar aq. Men «Qaıyrly tań» deımin, al sen «Qaıyrly tún» deısiń. Shegirgúl kógildir, al toqtaý belgileri qyzyl. Aıaq kıim aıaqtarymda, al kepke basymda. Shegirgúl kógildir, al shash aq. Maǵan jumys istegen unaıdy, al saǵan oınaǵan unaıdy. Shegirgúl kógildir, al pıjama qyzǵylt. Men ne bilemin? Sen ne oılaısyń? Shegirgúl kógildir, gúlder sary. Men «Saý bol» deımin, al sen «Sálemetsiń be?» deısiń.
Скрыть текст


В подготовке текстов на казахском языке участвовали пользователи сайта sozdik.kz:
Еркежан Каймоллаева, Роза Алиева, Айгерим Турсынбекова, Алтынгуль Кептербаева, Аяулым Орынгали, Бахытжан Ертай, Дастан Ахметдин,
Асель Серикбаева, Аслан Бисенов, Майра Фазыл, Маргулан Канат, Раушан Муталипова, Рахат Уйсымбаев, Акжайык Сабырбаева, Диас Жунистаев, Елімай Шынатай, Максат Маликов, Anar Bekmyrza, Nazima Tokabayeva, Айжан Даукишева, Арайлан Атканова, Гульзайнаб Сисенова и другие.
Корректор текстов на казахском языке: Атлас Кудайбергенова



©  Татьяна Валяева   2007–2020
http://kaz-tili.kz/
 <<  Истории о детях. Том 2, стр.6 Вернуться к началу Занимательное чтение. Том 1, стр.1  >> 


Присоединиться в Фейсбуке   ВКонтакте                  Цвета текста на сайте - значение                  E-mail: kaz-tili@yandex.ru                  Гостевая книга