Казахский язык
Главная
Существительные
Послелоги
Прилагательные
Числительные
Местоимения
Наречия, Союзы
Личные окончания
Глаголы
Вспомогательные глаголы
Причастия
 Деепричастия
Модальность
Предложения
   Проверь себя!
   Упражнения
   Грамматика детям
   Учим всей семьёй
Словарь
Разговорник
Пословицы
Книга для чтения
С казахским не шутят?
Сказки
Песни
Скачать
Ссылки
Автор сайта
Отзывы
Кірпі мен қарға
Кішкентай Жанат
Қасқыр мен кемпір
Саяхатшы бақа
Бұйра қыз
Түлкі мен ит
Мега шөбі
Мақтаншақ қоян
Аю мен түлкі
Түлкі мен тырна
Неге қоянның құлағы ұзын
Шегіртке мен құмырсқа
Қызыл тауық және ...
Қарлығаш пен дәуіт
Қызыл телпек
Түлкі мен қаздар
Адам және ит
Айога
Үнемшіл құмырсқа
Кәрі теке мен қасқыр
Кім күштірек
Аңшы мен жылан
Түлкі мен борсық
Мартышка и очки

Бұйра қыз   (чукотка ертегісі)
Кудрявая девочка   (чукотская сказка)

Баяғыда түлкі мен аю болыпты. Олар күнде балық аулапты.
Давным-давно лиса и медведь жили. Они днём (каждый день) рыбу ловили.

Бір күні оларға бір қыз келді.
Однажды к ним одна девочка пришла:

– Сәлеметсіздер ме! Не істеп жатырсыздар?
– Здравствуйте! Что вы делаете?

– Кет, қыз, сенің шашың ода-дода, балықты қорқытасың, – деді түлкі.
– Уходи, девочка, твои волосы лохматые, рыбу испугаешь, – сказала лиса.

– Жоқ, бұл қыз ода-дода емес, ол бұйра, – деді аю.
– Нет, эта девочка не лохматая, она кудрявая, – сказал медведь.

Бір уақытта жел тұрды, қар жауды. Қыз тоңды. Аю өз тонын қызға берді. Қыз үйіне келді.
В какое-то время ветер стоял (дул), снег выпал. Девочка замёрзла. Медведь свою шубу девочке дал. Девочка домой пришла.

– Сен тонды қайдан алдың? – деді шешесі.
– Ты шубу откуда взяла? – спросила её мама.

– Аю берді.
– Медведь дал.

– Аю жақсы екен, оны қонаққа шақыр, – деді шешесі.
– Медведь хороший, оказывается, его в гости пригласи, – сказала мама.

Аю қызға қонаққа келді. Аю және қыз шай iшті, балық жеді. Сосын қыз аюға үлкен балықтарды берді.
Медведь девочке в гости пришёл. Медведь и девочка чай пили, рыбу ели. Потом девочка медведю большие рыбины дала.

– Балықтарды балаларыңызға апарыңыз, – деді қыз.
– Рыбу вашим деткам отнесите, – сказала девочка.

– Рахмет! – дедi аю.
– Спасибо! – сказал медведь.

Жолда аюдың алдынан түлкі шықты.
По дороге навстречу медведю лиса вышла.

– Аю, сен балықтарды қайдан алдың?
– Медведь, ты рыбу где взял?

– Бұйра қыз берді, – деді аю.
– Кудрявая девочка дала, – сказал медведь.

Түлкі қызға келді.
Лиса к девочке пришла.

– Бұйра қыз, маған балық берші. Менің де балық жегім келеді, – деді түлкі.
– Кудрявая девочка, мне рыбу дай, пожалуйста. Я тоже рыбу кушать хочу, – сказала лиса.

Қыз үндемеді, есікті ашпады.
Девочка не ответила (не подала голос), дверь не открыла.

"Аю өте қу. Бұйра қызды мақтап, балық алды", – деп ойлады түлкі.
"Медведь очень хитрый. Кудрявую девочку похвалив, рыбу взял", – подумала лиса.

Ал аю қу емес, ол мейірімді болды.
А медведь не хитрым, он добрым был.




Сұрақтарға жауап беріңдер:
1) Қашан түлкі мен аю болыпты?
2) Олар не аулапты?
3) Бір күні оларға кім келді?
4) Қыз не деді?
5) Түлкі не деді?
6) Аю не деді?
7) Бір уақытта не болды?
8) Аю не істеді?
9) Қыздың шешесі не деді?
10) Аю кімге қонаққа келді?
11) Қыз аюға не берді?
12) Аюдың алдынан не шықты?
13) Түлкі қызға не деді?
14) Түлкі не деп ойлады?
15) Аю қандай?

"Рас", "өтірік" немесе "білмеймін" деп жауап беріңдер:
1) Түлкі мен балық күнде балық аулады.
2) Аю өз тонын қызға берді.
3) Аю және қыз кофе ішті.
4) Аюдың алдынан қой шықты.
5) Қыз нешеде болды?
6) Қыздың аты кім?

Көп нүктенің орнына керекті сөздерді жазыңдар:
Баяғыда түлкі мен аю .................... . Олар .................... балық аулапты.
Бір .................... оларға бір қыз келді:
– Сәлеметсіздер ме! Не .................... жатырсыздар?
– Кет, қыз, сенің шашың ода-дода, балықты ...................., – деді түлкі.
– Жоқ, бұл қыз ода-дода емес, ол бұйра, – деді аю.
Бір .................... жел тұрды, қар жауды. Қыз тоңды. Аю өз тонын қызға .................... . Қыз .................... келді.
– Сен тонды .................... алдың? – деді шешесі.
– Аю берді.
– Аю жақсы екен, оны қонаққа ...................., – деді шешесі.
Аю қызға .................... келді. Аю және қыз .................... ішті, балық жеді. Сосын қыз аюға үлкен .................... берді.
– Балықтарды балаларыңызға ...................., – деді қыз.
– Рахмет! – .................... аю.
Жолда аюдың алдынан түлкі .................... .
– Бұйра қыз берді, – деді аю.
Түлкі бұйра қызға келді.
– Бұйра қыз, .................... балық берші. Менің де балық жегім ...................., – деді түлкі.
Бірақ қыз үндемеді, .................... ашпады.
«Аю өте ...................., бұйра қызды мақтап, балық алды» – .................... ойлады түлкі.
Ал аю қу ...................., ол мейірімді болды.
Керекті сөздер:
қайдан, болыпты, шықты, алдың, шай, қорқытасың, істеп, үйіне, берді, шақыр, күні, уақытта, күнде, есікті, қонаққа, апарыңыз, деді, деп, маған, балықтарды, келеді, емес, қу.



Текст на казахском языке взят из:
"Түлкi мен қаздар". Сост., перевод А.М. Кудайбергеновой. Алматы. Раритет, 2002.




©  Татьяна Валяева   2007–2017
http://kaz-tili.kz/
 <<  Саяхатшы бақа Вернуться к началу Түлкі мен ит  >>