|
|
Упражнения
К теме: Причастия
|
|
Автор: Татьяна Валяева
|
№1 Из приведенных в таблице глаголов образуйте причастие прошедшего времени (суффиксы ған/ген, қан/кен).
|
Глагол
| Причастие
|
жасалу – делаться
ескертілу – указываться
абыржу – растеряться
табу – находить
жеңу – побеждать
байланысу – связываться
қысылу – быть сжатым
жұқтыру – заражать
мұңаю – унывать
сындырылу – быть сломанным
жабысу – липнуть
басталу – быть начатым
тексерілу – проверяться
бату – погружаться в воду
жаттығу – тренироваться
көшірілу – переместиться
ашу – открывать
зақымдану – повреждаться
заңдастырылу – узакониться
ақталу – оправдываться
күю – обжечься, сгореть
жасырылу – быть спрятанным
біріктірілу – быть объединённым
жатталу – заучиваться
|
жасалған – сделанный
________________ – указанный
________________ – растерянный
________________ – нашедший
________________ – победивший
________________ – связанный
________________ – сжатый
________________ – заразивший
________________ – унылый
________________ – сломанный
________________ – прилипший
________________ – начатый
________________ – проверенный
________________ – погружённый в воду
________________ – тренированный
________________ – перенесённый
________________ – открывший
________________ – повреждённый
________________ – узаконенный
________________ – оправданный
________________ – горелый, обожжённый
________________ – спрятанный
________________ – объединённый
________________ – заученный
|
жасалған – сделанный
ескертілген – указанный
абыржыған – растерянный
тапқан – нашедший
жеңген – победивший
байланысқан – связанный
қысылған – сжатый
жұқтырған – заразивший
мұңайған – унылый
сындырылған – сломанный
жабысқан – прилипший
басталған – начатый
тексерілген – проверенный
батқан – погружённый в воду
жаттыққан – тренированный
көшірілген – перенесённый
ашқан – открывший
зақымданған – повреждённый
заңдастырылған – узаконенный
ақталған – оправданный
күйген – горелый, обожжённый
жасырылған – спрятанный
біріктірілген – объединённый
жатталған – заученный
Скрыть ответы
№2 Из приведенных в таблице глаголов образуйте причастие прошедшего времени (суффиксы ған/ген, қан/кен) и переведите на русский язык.
|
Глагол
| Причастие
|
жамалу – лататься
азайтылу – убавляться, уменьшаться
зерттелу – исследоваться
келісілу – прийти к согласию
ішу – пить
түсу – спускаться
өзгерту – изменять
қиратылу – сломаться
қойылу – быть поставленным
бекітілу – укрепляться
жабдықталу – оборудоваться
кешігу – опаздывать
жабылу – закрываться
шектелу – ограничиваться
кию – надевать
жабыстырылу – приклеиваться
белгілену – быть отмеченным
есту – слышать
қорлану – быть униженным
дайындалу – готовиться
жіберу – отправлять
құпиялану – засекречиваться
құрастырылу – быть составленным
даулау – быть заговорённым
|
жамалған – залатанный
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
|
жамалған – залатанный
азайтылған – убавленный, уменьшенный
зерттелген – исследованный
келісілген – согласованный
ішкен – выпивший
түскен – спустившийся
өзгерткен – изменивший
қиратылған – сломанный
қойылған – поставленный
бекітілген – укреплённый
жабдықталған – оборудованный
кешіккен – опоздавший
жабылған – закрытый
шектелген – ограниченный
киген – надевший
жабыстырылған – приклеенный
белгіленген – отмеченный
естіген – услышавший
қорланған – униженный
дайындалған – приготовленный
жіберген – отправивший
құпияланған – засекреченный
құрастырылған – составленный
дуаланған – заговорённый
Скрыть ответы
№3 Напишите причастия, которые показывают действие, происходящее в данный момент времени. В скобках указаны основной и вспомогательный глаголы.
1) (үру, жату) үріп жатқан ит – лающая собака
2) (ұйықтау, жату) ____________________ адам – человек, который спит
3) (секіру, жүру) ____________________ тиін – прыгающая белка
4) сүт (ішу, отыру) ____________________ мысық – кошка, пьющая молоко
5) кітап (оқу, отыру) ____________________ оқушы – ученик, читающий книгу
6) (ойнау, жату) ____________________ бала – ребёнок, который играет
7) (билеу, жүру) ____________________ қыз – девушка, которая танцует
8) (бату, бара жату) ____________________ кеме – тонущий корабль
9) (демалу, жүру) ____________________ туристер – отдыхающие туристы
10) құрт (сату, отыру) ____________________ әже – бабушка, продающая курт
11) (жүзу, жүру) ____________________ балық – плавающая рыба
12) (өту, бара жату) ____________________ жолаушылар – проходящие пассажиры
13) велосипед (тебу, жүру) ____________________ бала – ребёнок, катающийся на велосипеде
14) әткеншекте (тербелу, отыру) ____________________ қыз бала – девочка, качающаяся на качелях
15) жұмыс (іздеу, жүру) ____________________ тұлғалар – лица, ищущие работу
16) музыка (тыңдау, отыру) ____________________ адамдар – люди, слушающие музыку
1) үріп жатқан ит – лающая собака
2) ұйықтап жатқан адам – человек, который спит
3) ойнап жатқан бала – ребёнок, который играет
4) секіріп жүрген тиін – прыгающая белка
5) билеп жүрген қыз – девушка, которая танцует
6) батып бара жатқан кеме – тонущий корабль
7) жүзіп жүрген балық – плавающая рыба
8) өтіп бара жатқан жолаушылар – проходящие пассажиры
9) велосипед теуіп жүрген бала – ребёнок, катающийся на велосипеде
10) әткеншекте тербеліп отырған қыз бала – девочка, качающаяся на качелях
11) демалып жүрген туристер – отдыхающие туристы
12) жұмыс іздеп жүрген тұлғалар – лица, ищущие работу
13) сүт ішіп отырған мысық – кошка, пьющая молоко
14) кітап оқып отырған оқушы – ученик, читающий книгу
15) музыка тыңдап отырған адамдар – люди, слушающие музыку
16) құрт сатып отырған әже – бабушка, продающая курт
Скрыть ответы
№4 Из приведенных в таблице глаголов образуйте причастие настоящего времени (суффиксы атын/етін, йтын/йтін).
|
Глагол
| Причастие
|
жарамау – не быть пригодным
айыру – различать
қысу – сжимать
жамау – латать
өткізу – проводить
рухтандыру – вдохновлять
сақтандыру – предохранять
түймелену – застёгиваться
жұмсату – смягчать
көңіл көтеру – развеселить
күймеу – не обжечься
күлдіру – смешить
қажыту – утомить
баяулату – замедлять
ескерту – предупреждать
|
жарамайтын – непригодный
__________________ – различительный
__________________ – сжимающий, тесный
__________________ – заплаточный, для латания
__________________ – проводимый
__________________ – вдохновляющий
__________________ – предохраняющий
__________________ – застёгивающийся
__________________ – смягчающий
__________________ – увеселительный
__________________ – несгораемый, огнестойкий
__________________ – смешливый
__________________ – утомительный
__________________ – замедляющий
__________________ – предупредительный
|
жарамайтын – непригодный
айыратын – различительный
қысатын – сжимающий, тесный
жамайтын – заплаточный, для латания
өткізетін – проводимый
рухтандыратын – вдохновляющий
сақтандыратын – предохраняющий
түймеленетін – застёгивающийся
жұмсататын – смягчающий
көңіл көтеретін – увеселительный
күймейтін – несгораемый, огнестойкий
күлдіретін – смешливый
қажытатын – утомительный
баяулататын – замедляющий
ескертетін – предупредительный
Скрыть ответы
№5 Из приведенных в таблице глаголов образуйте причастие настоящего времени (суффиксы атын/етін, йтын/йтін) и переведите на русский язык.
|
Глагол
| Причастие
|
жармасу – придираться
бекіту – закрепить
бітпеу – не кончаться
даярлау – подготавливать
алмастыру – заменить
жазалау – карать, наказывать
қызықтыру – заманивать
жайландыру – успокаивать
жаттықтыру – тренировать
жөндеу – ремонтировать
қатысу – участвовать
құрастыру – составлять, собирать
жанбау – не гореть
құрыту – уничтожить
бөгеу – заградить
|
жармасатын – придирающийся
__________________ – __________________
__________________ – __________________
__________________ – __________________
__________________ – __________________
__________________ – __________________
__________________ – __________________
__________________ – __________________
__________________ – __________________
__________________ – __________________
__________________ – __________________
__________________ – __________________
__________________ – __________________
__________________ – __________________
__________________ – __________________
|
жармасатын – придирающийся
бекітетін – закрепляющий
бітпейтін – нескончаемый
даярлайтын – подготовляющий
алмастыратын – заменяющий
жазалайтын – карательный, наказуемый
қызықтыратын – заманчивый
жайландыратын – успокаивающий
жаттықтыратын – тренировочный
жөндейтін – ремонтный
қатысатын – участвующий
құрастыратын – сборочный
жанбайтын – негорючий
құрытатын – уничтожающий
бөгейтін – заградительный
Скрыть ответы
№6 Образуйте причастие прошедшего (ған/ген/қан/кен) и настоящего времени (атын/етін, йтын/йтін) и переведите на русский язык.
|
Глагол
| Причастие прошедшего времени
| Причастие настоящего времени
|
бұзылмау – не портиться
аталу – называться, упоминаться
атқарылу – испытываться
сыналу – связываться
аударылу – переводиться
кемсіну – унизиться
айдалу – возделываться
рұқсат етілу – разрешаться
айтылу – быть сказанным
кептіру – засушивать, вялить
еру (ері) – растворяться
орындалу – выполняться
жарылу – взрываться
қалпына келтіру – восстанавливать
қаралу – быть рассматриваемым
|
бұзылмаған – неиспорченный
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
|
бұзылмайтын – непортящийся
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
________________ – ________________
|
бұзылмаған – неиспорченный; бұзылмайтын – непортящийся
аталған – названный, упомянутый; аталатын – называемый
атқарылған – исполненный; атқарылатын – исполняемый
сыналған – испытанный; сыналатын – испытуемый
аударылған – переведённый; аударылатын – переводимый
кемсінген – униженный; кемсінетін – унизительный
айдалған – вспаханный; айдалатын – пахотный
рұқсат етілген – разрешённый; рұқсат етілетін – разрешаемый
айтылған – сказанный; айтылатын – произносимый
кептірген – сушёный, вяленый; кептіретін – сушильный
еріген – растворённый; еритын – растворимый
орындалған – выполненный; орындалатын – выполняемый
жарылған – раздробленный; жарылатын – взрывчатый
қалпына келтірген – восстановленный; қалпына келтіретін – восстановительный
қаралған – рассмотренный; қаралатын – рассматриваемый
Скрыть ответы
№7 Напишите верные причастия (прошедшего времени с суффиксами ған/ген, қан/кен или настоящего времени с суффиксами атын/етін, йтын/йтін).
1) безендірілу – быть украшенным, украшаться; безендірілген – украшенный
2) қыздыру – греть; __________________ – согревающий
3) бейнелену – изображаться; __________________ – изображённый
4) көлеңкелену – затемняться; __________________ – затемнённый
5) бірігу – сплотиться, слиться; __________________ – сплочённый, слитный
6) бейімделу – адаптироваться; __________________ – адаптированный
7) өлтіру – убивать; __________________ – убийственный
8) өңдеу – обрабатывать; __________________ – обрабатывающий
9) жетілу – созревать, совершенствоваться; __________________ – созревший, совершенный
10) жойылу – быть уничтоженным; __________________ – уничтоженный
11) әлсіздену – обессилить, слабеть; __________________ – обессиленный
12) жонылу – быть обтёсанным; __________________ – обтёсанный
13) ауыстыру – заменить; __________________ – заменяющий
14) көрсетілу – быть указанным; __________________ – указанный
15) жөнделу – ремонтироваться; __________________ – отремонтированный
16) аумау – не сбиваться с пути; __________________ – не сбивающийся с пути
17) кебу – сушиться, сохнуть; __________________ – засохший
18) ағытылу – расстегнуться; __________________ – расстёгнутый
19) ажыратылмау – не отделяться; __________________ – неотделимый
20) дөңгелектену – закруглиться; __________________ – закруглённый
21) есептелу – рассчитываться; __________________ – рассчитанный
1) безендірілген – украшенный
2) қыздыратын – согревающий
3) бейнеленген – изображённый
4) көлеңкеленген – затемнённый
5) біріккен – сплочённый, слитный
6) бейімделген – адаптированный
7) өлтіретін – убийственный
8) өңдейтін – обрабатывающий
9) жетілген – созревший, совершенный
10) жойылған – уничтоженный
11) әлсізденген – обессиленный
12) жонылған – обтёсанный
13) ауыстыратын – заменяющий
14) көрсетілген – указанный
15) жөнделген – отремонтированный
16) аумайтын – не сбивающийся с пути
17) кепкен – засохший
18) ағытылған – расстёгнутый
19) ажыратылмайтын – неотделимый
20) дөңгелектенген – закруглённый
21) есептелген – рассчитанный
Скрыть ответы
№8 Напишите верные причастия (прошедшего времени с суффиксами ған/ген, қан/кен или настоящего времени с суффиксами атын/етін, йтын/йтін).
1) жаяу жүру – ходить пешком; жаяу жүретін жол – пешеходная дорога
2) жәбірлену – терпеть притеснение; __________________ адам – пострадавший человек
3) жоғалу – пропадать, теряться; __________________ зат – потерянная вещь
4) жылжымау – не двигаться; __________________ жұлдыздар – неподвижные звёзды
5) жыртылу – быть разорванным; __________________ жең – порванный рукав
6) заң шығару – издание закона; ____________________ жиналыс – законодательное собрание
7) игерілмеу – не быть освоенным; __________________ өлке – неосвоенный край
8) кәмелетке толмау – не достичь совершеннолетия; ____________________ азамат – несовершеннолетний гражданин
9) кеңейтілу – расширяться; __________________ өндіріс – расширенное производство
10) кептірілу – сушиться; __________________ жемістер – сушёные фрукты
11) кешірілмеу – не быть прощённым; __________________ қылық – непростительный поступок
12) киім ілу – вешать одежду; __________________ орын – место, где вешают одежду
13) көрсетілу – быть указанным; __________________ баға – указанная цена
14) қабылдану – быть принятым; __________________ заң – принятый закон
15) қақталу – быть вяленым; __________________ балық – вяленая рыба
16) қаралу – быть рассматриваемым; __________________ мәселе – рассматриваемая проблема
17) қарлығу – хрипнуть; __________________ дауыс – хриплый голос
18) қисаю – искривляться; __________________ өкше – искривлённый каблук
19) қысқартылу – сокращаться; __________________ бағдарлама – сокращённая программа
20) мазасыздандыру – надоедать; ____________________ ауру – мучительная болезнь
21) мұздатылу – замораживаться; __________________ ет – замороженное мясо
22) өңделу – обрабатываться; __________________ деректер – обработанные данные
23) пайдаланылмау – не использоваться; ____________________ демалыс – неиспользованный отпуск
24) сайлану – избираться; __________________ өкіл – избранный представитель
25) сатып алыну – быть купленным; ____________________ зат – купленная вещь
26) сенім білдіру – выражать доверие; ____________________ хат – доверительное письмо
1) жаяу жүретін жол – пешеходная дорога
2) жәбірленген адам – пострадавший человек
3) жоғалған зат – потерянная вещь
4) жылжымайтын жұлдыздар – неподвижные звёзды
5) жыртылған жең – порванный рукав
6) заң шығаратын жиналыс – законодательное собрание
7) игерілмеген өлке – неосвоенный край
8) кәмелетке толмаған азамат – несовершеннолетний гражданин
9) кеңейтілген өндіріс – расширенное производство
10) кептірілген жемістер – сушёные фрукты
11) кешірілмейтін қылық – непростительный поступок
12) киім ілетін орын – место, где вешают одежду
13) көрсетілген баға – указанная цена
14) қабылданған заң – принятый закон
15) қақталған балық – вяленая рыба
16) қаралатын мәселе – рассматриваемая проблема
17) қарлыққан дауыс – хриплый голос
18) қисайған өкше – искривлённый каблук
19) қысқартылған бағдарлама – сокращённая программа
20) мазасыздандыратын ауру – мучительная болезнь
21) мұздатылған ет – замороженное мясо
22) өңделген деректер – обработанные данные
23) пайдаланылмаған демалыс – неиспользованный отпуск
24) сайланған өкіл – избранный представитель
25) сатып алынған зат – купленная вещь
26) сенім білдіретін хат – доверительное письмо
Скрыть ответы
№9 Вставьте суффикс причастия будущего времени (ар/ер/р/с).
1) ауыспау – не перемещаться, не сменяться; ауыспас – бессменный
2) бітіспеу – не мириться; бітіспе_____ – непримиримый
3) кешірілмеу – не быть прощённым; кешірілме_____ – непростительный
4) қайыспау – не сгибаться; қайыспа_____ – несгибаемый
5) айырылмау – не разлучаться; айырылма_____ достар – неразлучные друзья
6) кию – надевать; ки_____ киім – одежда, которая будет надета
7) жөнделу – ремонтироваться; жөндел_____ жолдар – дороги, которые будут отремонтированы
8) қол жетпеу – не достигать; қол жетпе_____ мақсат – недостижимая цель
9) мызғымау – быть непоколебимым; мызғыма_____ достық – нерушимая дружба
10) кіру – входить; кір_____ есік – входная дверь (дверь, в которую войдут)
11) жату – лежать; жат_____ орын – место, где будут спать (лежать)
1) ауыспас – бессменный
2) бітіспес – непримиримый
3) кешірілмес – непростительный
4) қайыспас – несгибаемый
5) айырылмас достар – неразлучные друзья
6) киер киім – одежда, которая будет надета
7) жөнделер жолдар – дороги, которые будут отремонтированы
8) қол жетпес мақсат – недостижимая цель
9) мызғымас достық – нерушимая дружба
10) кірер есік – входная дверь (дверь, в которую войдут)
11) жатар орын – место, где будут спать (лежать)
Скрыть ответы
Скачать формы для заполнения и правильные ответы в одном файле (doc)
← Выбрать другие упражнения
|