|
|
Онлайн-Марафон: Казахский язык за год
Страница 10 (дни с 181 по 200)
|
|
Автор: Андрей Якубин Телеграм-канал «Казахский язык за год»
📅 181-КҮН / 181-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
👀 БІЗ БІРДЕЙ ҚАРАП ТҰРМЫЗ, БІРАҚ ӘРТҮРЛІ НӘРСЕНІ КӨРЕМІЗ
МЫ СМОТРИМ ОДИНАКОВО, НО ВИДИМ РАЗНЫЕ ВЕЩИ
📌 Глагол дня: көру – видеть
Адамдардың көздері бірдей жұмыс істейді.
У всех людей глаза устроены одинаково.
Бірақ бір адамды шабыттандыратын фильм екіншісіне қызықсыз болып көрінуі мүмкін.
Но фильм, который вдохновляет одного человека, может показаться другому скучным.
Біреу жаңбырға қарап күлімдейді, өйткені таза ауаны жақсы көреді.
Один человек смотрит на дождь и улыбается, потому что любит свежий воздух.
Ал басқа біреу дәл сол сәтте ашуланады, себебі су болған киім мен кептелісті ойлайды.
А другой в этот же момент сердится, потому что думает о мокрой одежде и пробках.
Ғалымдар мұны былай түсіндіреді: көз тек камера сияқты сигналды жеткізеді.
Учёные объясняют это так: глаза только передают сигнал, как камера.
Ал шын мәнінде “нені көреміз” — оны ми шешеді.
А то, что мы на самом деле «видим», решает мозг.
Ми жаңа көріністі бұрын көрген нәрселерімізбен салыстырады, оған сол заттар туралы түсінігімізді, олар жөніндегі көзқарасымызды және сол жағдайға байланысты эмоцияларды қосады.
Мозг сравнивает новую картинку с тем, что мы видели раньше, добавляет наше понимание вещей, отношение к ним и эмоции из похожих ситуаций.
Соңында ми ақпаратты өңдеп, бізге дайын бейнені қайта жібереді.
В итоге мы видим картинку такой, какой ее нам передал мозг после обработки данных.
Сондықтан бірдей нәрсеге қарағанымен, әр адам өз дүниесін көреді — өзінің тәжірибесімен, білімімен және көңіл-күйімен боялған әлемін.
Поэтому, даже глядя на одно и то же, каждый человек видит свой собственный мир — мир, окрашенный его опытом, знаниями и настроением.
📘 ГРАММАТИКА: ЗНАЧЕНИЯ ГЛАГОЛА КӨРУ 🔽
🧐 Глагол көру — многозначный глагол, который охватывает зрение, восприятие, опыт, оценку, попытку действия и встречу.
1️⃣ КӨЗІМЕН КӨРУ — видеть глазами
Ұлы Москваны биіктер биігінен ғана түгел көруге болады. (Ғ. Мүсірепов)
Только с самых высоких точек можно увидеть всю Москву.
Әр адамның көру, есту сезімдері әртүрлі болады. (Ж. Аймауытов)
У всех людей разные зрительные и слуховые ощущения.
Көру өрісі тар екен.
Поле зрения оказалось узким.
Түк көрмеу.
Ничего не видеть.
2️⃣ ҚАРАУ, ТАМАШАЛАУ — смотреть намеренно
Көруге тым қашықтан, дағдыланған көзі ұдай… (С. Мәуленов)
Он привык смотреть даже издалека — глаз у него цепкий.
Көруге қызық базарын… (О. Шипин)
Чтобы посмотреть интересный базар…
Жүр, жаңа салған үйді көрейік.
Пойдём посмотрим новый дом.
Спектакль көру.
Смотреть спектакль.
Суреттерді көру.
Смотреть картины.
3️⃣ ТӘЖІРИБЕ, БАСЫНАН КЕШУ — пережить, испытать
Көруді қайта жазбаған, жалғадым солар арманын… (С. Жиенбаев)
Не переписав того, что видел, я продолжил их мечту…
Көрген күні.
Прожитая жизнь.
Қиындық көру.
Испытать трудности.
Жалғыздық көру.
Испытать одиночество.
Ол не көрмеді?
Чего он только не испытал?
Оның көрмегені жер астында.
Он пережил всё, что только можно.
4️⃣ ПАЙЫМДАУ, БАҒАЛАУ — считать, воспринимать, расценивать
Баланың тентектігін әкесінен көрді.
В шалости ребёнка он обвинил отца.
Жоғалған кітабыңды менен көрме.
Не подозревай меня в пропаже твоей книги.
Ар көру.
Считать позором.
Артық көру.
Считать излишним / считать лучшим.
Дос көру.
Считать другом.
Жақын көру.
Считать близким.
Жат көру.
Считать чужим.
Құп көру.
Одобрять.
Өзіне тең көру.
Считать равным себе.
5️⃣ СЫНАП КӨРУ — пробовать, попытаться
Айтып көру.
Попробовать рассказать.
Әңгіме жазып көру.
Попытаться написать рассказ.
Көтеріп көру.
Попробовать поднять.
Күшімізді сынап көрейік.
Давайте попробуем свои силы.
Пернені басып көру.
Попробовать нажать клавишу.
6️⃣ КЕЗДЕСУ, ЖОЛЫҒУ — увидеться, встретиться
Аман бол өзің! …
Өзіңді бүгін көру де қиын көзбенен. (С. Жиенбаев)
Сегодня даже увидеть тебя трудно.
Бір көру арман болды.
Увидеть хотя бы раз стало мечтой.
Мен әкеңнің көзін көргенмін.
Я видел твоего отца при жизни.
Көзін көрген.
Видевший при жизни; знавший.
7️⃣ ИДИОМЫ И ОСОБЫЕ ГРАММАТИЧЕСКИЕ ФОРМЫ
Көре тұра түк көрмегендей.
Хотя видел — сделал вид, будто ничего не видел.
Көрген жерден…
Сразу, как увидел…
Көре алмау.
Завидовать.
Көре алмаушылық.
Завистливость.
Көр де тұр.
Вот увидишь.
Көрмес түйені де көрмес.
Кто не хочет видеть — и верблюда не увидит.
Көрер күн.
Будущее.
Көрер таңды көзден атқызу.
Не смыкать глаз всю ночь.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
бірдей — одинаково
қарап тұрмыз — мы смотрим
(қарау — смотреть, тұру — стоять/продолжительность, -мыз — мы)
бірақ — но
әртүрлі — разный, по-разному
(әр — каждый, түрлі — разный)
нәрсені — вещь
(нәрсе — вещь, -ні — вин. падеж)
көреміз — видим
(көру — видеть, -еміз — 1 л. мн.)
адамдардың — людей
(адам — человек, -дардың — род. мн.)
көздері — глаза
(көз — глаз, -дері — притяж. мн.)
жұмыс істейді — работают
(жұмыс істеу — работать, -йді — наст. вр.)
бір адамды — одного человека
(адам — человек, -ды — вин.)
шабыттандыратын — вдохновляющий
(шабыт — вдохновение, шабыттандыру — вдохновлять, -атын — прич.)
екіншісіне — другому
(екінші — второй, -сіне — дат. притяж.)
қызықсыз — скучный
(қызық — интерес, -сыз — без, «неинтересный»)
болып көрінуі мүмкін — может казаться
(болып — будучи, көріну — казаться, мүмкін — возможно)
біреу — один, кто-то
жаңбырға — на дождь
(жаңбыр — дождь, -ға — дат.)
қарап — посмотрев, глядя
(қарау — смотреть, -п — деепр.)
күлімдейді — улыбается
(күлімдеу — улыбаться, -йді — наст.)
өйткені — потому что
таза ауаны — свежий воздух
(таза ауа — свежий воздух, -ны — вин.)
жақсы көреді — любит
(жақсы көру — любить, -еді — наст.)
ал — а
басқа біреу — другой кто-то
дәл сол сәтте — в тот же момент
(дәл — точно, сол — тот, сәт — момент, -те — мест.)
ашуланады — сердится
(ашулану — сердиться, -ды — наст.)
себебі — потому что
су болған киім — мокрая одежда
(су — вода, су болған — ставший мокрым, киім — одежда)
кептелісті — пробку, затор
(кептеліс — пробка, -ті — вин.)
ойлайды — думает
(ойлау — думать, -йды — наст.)
ғалымдар — учёные
(ғалым — учёный, -дар — мн.)
мұны — это
былай — так, таким образом
түсіндіреді — объясняют
(түсіндіру — объяснять, -еді — наст.)
көз — глаз
тек — только
камера сияқты — как камера
(сияқты — как)
сигналды — сигнал
(сигнал — сигнал, -ды — вин.)
жеткізеді — передаёт
(жеткізу — доставлять, передавать, -еді — наст.)
шын мәнінде — на самом деле
(шын — истинный, мән — смысл)
нені — что
(не — что, -ні — вин.)
көреміз — мы видим
(көру — видеть, -еміз — мы)
оны — это
(ол — он/она/оно, -ны — вин.)
ми — мозг
шешеді — решает
(шешу — решать, -еді — наст.)
жаңа көріністі — новое изображение / новую картинку
(жаңа — новый, көрініс — вид, картинка, -ті — вин.)
бұрын көрген нәрселерімізбен — с вещами, которые мы видели раньше
(бұрын — раньше, көру — видеть, нәрселер — вещи, -іміз — наши, -бен — твор.)
салыстырады — сравнивает
(салыстыру — сравнивать, -ды — наст.)
оған — к нему, к этому
(ол — он/оно, -ған — дат.)
сол заттар туралы — о тех вещах
(сол — те, зат — вещь, туралы — о)
түсінігімізді — наше понимание
(түсінік — понимание, -іміз — наше, -ді — вин.)
олар жөніндегі — относительно них
(олар — они, жөнінде — относительно)
көзқарасымызды — наше отношение
(көзқарас — отношение, взгляд, -ымыз — наш, -ды — вин.)
сол жағдайға — к той ситуации
(сол — та, жағдай — ситуация, -ға — дат.)
байланысты — связанный
эмоцияларды — эмоции
(эмоция, -лар — мн., -ды — вин.)
қосады — добавляет
(қосу — добавлять, -ады — наст.)
соңында — в конце, в итоге
ақпаратты — информацию
(ақпарат — информация, -ты — вин.)
өңдеп — обработав
(өңдеу — обрабатывать, -п — деепр.)
бізге — нам
(біз — мы, -ге — дат.)
дайын бейнені — готовое изображение
(дайын — готовый, бейне — изображение, -ні — вин.)
қайта жібереді — возвращает, отправляет обратно
(қайта — снова, жібереді — отправляет)
сондықтан — поэтому
бірдей нәрсеге — на одну и ту же вещь
(бірдей — одинаковый, нәрсе — вещь, -ге — дат.)
қарағанымен — хотя смотрят
(қарау — смотреть, -ғанымен — хотя)
әр адам — каждый человек
өз дүниесін — свой мир
(дүние — мир, -сін — вин.)
көреді — видит
өзінің — свой, свой собственный
(өзінің — его/свой)
тәжірибесімен — своим опытом
(тәжірибе — опыт, -сі — притяж., -мен — твор.)
білімімен — своими знаниями
(білім — знание, -і — притяж., -мен — твор.)
көңіл-күйімен — своим настроением
(көңіл-күй — настроение, -і — притяж., -мен — твор.)
боялған — окрашенный
(боялу — окрашиваться, -ған — прич.)
әлемін — свой мир
(әлем — мир, -ін — вин.)
Скрыть словарь
📅 182-КҮН / 182-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
🔐 ОРНЫМЫЗДАН ТҰРМАЙ-АҚ КІРЕМІЗ ДЕ, ШЫҒАМЫЗ ДА.
ВХОДИМ И ВЫХОДИМ, НЕ ВСТАВАЯ С МЕСТА.
📌 Глагол дня: кіру – входить
Бұрын біз бір жерге көбіне тек есік арқылы ғана кіріп-шығатынбыз.
Раньше мы входили и выходили и в основном только через дверь.
Ал қазір күні бойы отырған жерімізде отырып-ақ бір жерге кіре береміз.
А сейчас мы можем целый день сидеть на месте и постоянно куда-то входить.
Компьютерді қосып, поштамызға кіреміз, хаттарды тексереміз.
Мы включаем компьютер и входим в свою почту, проверяем письма.
Содан кейін банк қосымшасына кіріп, ақшаның қайдан түскенін қараймыз.
Потом входим в банковское приложение и проверяем, откуда пришёл перевод денег.
Достарға, туыстарға немесе әріптестерге жауап беру немесе хабар жазу үшін ватсап не телеграмды ашамыз.
Чтобы ответить или написать сообщение друзьям, родственникам или сотрудникам, мы открываем ватсап или телеграм.
Логин мен құпиясөз талап етпейтін бағдарламалар мен қосымшалар кірусіз, яғни авторизациясыз ашылады.
Программы и приложения, которые не требуют логин и пароль, открываются без входа, то есть без авторизации.
Ал логин мен құпиясөз керек жерлерде біз әуелі кіреміз, содан кейін ғана қолданамыз.
А там, где требуется логин и пароль, мы сначала входим, а потом пользуемся.
Бұл көбіне жеке кабинеті бар түрлі сайттар немесе қосымшалар.
В основном это различные сайты, у которых есть личный кабинет, или приложения.
Онлайн мектеп күнделігінен бастап электронды үкіметтен құжат алуға дейін жүздеген виртуалды кабинеттер бар.
Сотни виртуальных кабинетов, начиная от школьного онлайн-дневника и заканчивая получением документов в электронном правительстве.
Барлығына логин мен құпиясөз қажет.
И везде требуется логин и пароль.
Ең бастысы — осы құпиясөздердің бәрін жоғалтып алмау.
Главное — не потерять все эти пароли.
📘 ГРАММАТИКА: КОНСТРУКЦИЯ «ОТ … И ДО» 🔽
📑 Пример из текста:
Онлайн мектеп күнделігінен бастап электронды үкіметтен құжат алуға дейін жүздеген виртуалды кабинеттер бар.
Сотни виртуальных кабинетов — от школьного онлайн-дневника до получения документов в электронном правительстве.
🔍 Разбираем: «бастап … дейін».
📝 Бастап … дейін — конструкция, показывающая начало и конец промежутка.
Первый элемент стоит чаще всего в исходном падеже (-дан/-ден/-тан/-тен), второй — перед «дейін», иногда в направлении (-ға/-ге), иногда в именительном, в зависимости от слова.
👉 Значения:
- от … до …
- начиная от … и заканчивая …
🛠 [Сөз + -ден/-дан] + бастап + [сөз + дейін]
1️⃣ бастап … дейін
– Қарапайым сұрақтардан бастап күрделі мәселелерге дейін талқылаймыз.
Обсуждаем всё — от простых вопросов до сложных проблем.
2️⃣ —ден … –ге дейін
Только падежами, без «бастап».
– Таңғы бестен кешкі жетіге дейін жұмыс істедім.
Работал с пяти утра до семи вечера.
3️⃣ —ден бері
С какого-то момента по сей день.
– 2020 жылдан бері осы компанияда істеймін.
С 2020 года работаю в этой компании.
4️⃣ —ден … –ге шейін
Разговорный вариант «дейін».
– Баладан үлкенге шейін бәрі келді.
Пришли все — от младших до старших.
🧩 Еще примеры:
Таңғы жетіден бастап түске дейін бос емеспін.
С семи утра до обеда я занят.
Қаланың шетінен бастап орталығына дейін кептеліс бар.
Пробки — от окраины до самого центра.
Балалардан бастап қарттарға дейін бәріне көмек көрсетілді.
Помощь оказали всем — от детей до пожилых.
Таңертеңгі жоспарлаудан бастап кешкі есепке дейін уақыт толы.
Весь день заполнен — от утреннего планирования до вечернего отчёта.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
орнымыздан — с нашего места
(орын — место, -ымыз — наше, -дан — исходн.)
тұрмай-ақ — даже не вставая
(тұрмау — не вставать, -й-ақ — даже не делая)
кіреміз — входим
(кіру — входить, -еміз — 1 л. мн.)
шығамыз — выходим
(шығу — выходить, -амыз — 1 л. мн.)
бұрын — раньше
біз — мы
бір жерге — куда-то, в одно место
(жер — место, -ге — дат.)
көбіне — в основном
(көбіне — чаще всего)
тек — только
есік арқылы — через дверь
(есік — дверь, арқылы — через)
ғана — лишь, только
кіріп-шығатынбыз — входили и выходили
(кіру — входить, шығу — выходить, -атынбыз — прош. 1 л. мн.)
ал — а
қазір — сейчас
күні бойы — весь день
(күн — день, -і — притяж., бойы — весь)
отырған жерімізде — на том месте, где сидим
(отырған — сидящий, жер — место, -іміз — наше, -де — мест.)
отырып-ақ — сидя, не вставая
(-ақ — даже)
бір жерге — куда-то, в одно место
(жер — место, -ге — дат.)
кіре береміз — продолжаем входить
(кіру — входить, -е беру — продолжать)
компьютерді — компьютер
(компьютер, -ді — вин.)
қосып — включив
(қосу — включать, -п — деепр.)
поштамызға — в нашу почту
(пошта — почта, -мыз — наша, -ға — дат.)
кіреміз — входим
(кіру — входить)
хаттарды — письма
(хат — письмо, -тар — мн., -ды — вин.)
тексереміз — проверяем
(тексеру — проверять, -еміз — мы)
содан кейін — после этого, потом
(содан — оттуда/после того, кейін — после)
банк қосымшасына — в банковское приложение
(қосымша — приложение, банк — банк, -сына — дат. притяж.)
ақшаның — денег
(ақша — деньги, -ның — род.)
қайдан — откуда
түскенін — что поступили
(түсу — поступать, -кенін — «что»)
қараймыз — смотрим
(қарау — смотреть, -ймыз — мы)
достарға — друзьям
(дос — друг, -тар — мн., -ға — дат.)
туыстарға — родственникам
(туыс — родственник, -тар — мн., -ға — дат.)
әріптестерге — сотрудникам
(әріптес — коллега, -тер — мн., -ге — дат.)
жауап беру — отвечать
(жауап — ответ, беру — давать)
хабар — сообщение
жазу — писать
үшін — чтобы
ватсап — WhatsApp
телеграмды — Telegram
(телеграм, -ды — вин.)
ашамыз — открываем
(ашу — открывать, -амыз — мы)
логин — логин
құпиясөз — пароль
(құпия — секрет, сөз — слово)
талап етпейтін — не требующие
(талап ету — требовать, -пейтін — отриц. прич.)
бағдарламалар — программы
(бағдарлама — программа, -лар — мн.)
қосымшалар — приложения
(қосымша — приложение, -лар — мн.)
кірусіз — без входа
(кіру — входить, -сіз — без)
яғни — то есть
авторизациясыз — без авторизации
(авторизация — авторизация, -сыз — без)
керек — нужно
жерлерде — в местах
(жер — место, -лер — мн., -де — мест.)
әуелі — сначала
қолданамыз — пользуемся
(қолдану — использовать, -амыз — мы)
жеке кабинеті — личный кабинет
(жеке — личный, кабинет — кабинет, -і — притяж.)
түрлі — различные
сайттар — сайты
(сайт, -тар — мн.)
онлайн мектеп күнделігі — онлайн-дневник школы
(мектеп — школа, күнделік — дневник)
электронды үкімет — электронное правительство
(электронды — электронный, үкімет — правительство)
құжат — документ
алуға — чтобы получить
(алу — получать, -ға — дат.)
дейін — до
жүздеген — сотни
виртуалды кабинеттер — виртуальные кабинеты
(виртуалды — виртуальный, кабинет — кабинет, -тер — мн.)
бар — есть
барлығына — ко всем
(барлық — все, -на — дат.)
қажет — требуется
ең бастысы — самое главное
(ең — самый, басты — главный, -сы — притяж.)
осы — эти
құпиясөздердің — паролей
(құпиясөз — пароль, -дер — мн., -дің — род.)
бәрін — все
(бәрі — всё, -н — вин.)
жоғалтып алмау — не потерять
(жоғалту — потерять, алмау — не делать)
Скрыть словарь
📅 183-КҮН / 183-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
🚪 ОФИС ЖАБЫЛДЫ, МЕНІ ОТБАСЫЛЫҚ ДЕМАЛЫС КҮТІП ТҰР
ОФИС ЗАКРЫТ, СЕМЕЙНЫЕ ВЫХОДНЫЕ ЖДУТ МЕНЯ
📌 Глагол дня: жабу – закрывать
Жұма күні кешке терезені жауып, ноутбукті өшіріп, киініп, шығып, кеңсе есігін кілтпен құлыптадым.
В пятницу вечером я закрыл окно, выключил ноутбук, оделся, вышел и закрыл дверь офиса на ключ.
Кеңсеге дүйсенбі күні ораламын.
Вернусь в офис в понедельник.
Сол кеште менімен бірге бүкіл әлемде миллиондаған адамдар өз кеңсесін жапты.
Вместе со мной в этот вечер по всему миру закрыли свои офисы миллионы других людей.
Үйде мені отбасым күтіп тұр.
Дома меня ждёт семья.
Осы демалыста үйдегілерге гамбургер дайындап беремін деп уәде еттім.
На этих выходных я обещал приготовить домашние бургеры.
Қаншалықты жақсы шығатынын білмеймін, бірақ отбасым бұл идеяға келісіп қойды, сондықтан кері шегінетін жол жоқ — тек алға.
Я не знаю, насколько хорошо у меня это получится, но семья уже согласилась на эту идею, поэтому дорога назад закрыта — только вперёд.
Бургер дайындау үшін базарға барып, ет, арнайы тоқаштар және басқа да қажетті өнімдерді аламын.
Для приготовления бургеров я поеду на базар за мясом, специальными булочками и другими ингредиентами.
Ал осы демалыста тағы да кітап оқығым келеді.
А ещё в эти выходные я хочу почитать книгу.
Қазақ тілін жарты жыл бойы қарқынды оқығаннан кейін мен қазақша оқудан ләззат ала бастадым.
Через полгода интенсивных занятий казахским языком я стал испытывать удовольствие от чтения на казахском.
Қазақ тіліндегі ең алғашқы кітабымды оқып бітіріп, жауып қойған сәтте сіздермен міндетті түрде бөлісемін.
Когда прочитаю первую книгу на казахском и закрою её, обязательно поделюсь с вами прочитанным.
Ал сіздердің қандай жоспарларыңыз бар?
А у вас какие планы?
📘 ГРАММАТИКА: МНОЖЕСТВО, БОЛЬШОЕ КОЛИЧЕСТВО –ДАҒАН / –ДЕГЕН / –ТАҒАН / –ТЕГЕН 🔽
📑 Пример из текста:
Сол кеште менімен бірге бүкіл әлемде миллиондаған адамдар өз кеңсесін жапты.
Вместе со мной в этот вечер по всему миру закрыли свои офисы миллионы других людей.
📝 Суффиксы –даған / –деген / –таған / –теген образуют слова, которые означают:
• очень много
• множество, масса
• приблизительное количество
• длительность (много дней, много лет)
• массовость, группировку
Миллиондаған = миллионы,
🛠 Основа + суффикс = значение множества
• он (десять) → ондаған (десятки)
• жүз (сто) → жүздеген (сотни)
• мың (тысяча) → мыңдаған (тысячи)
• миллион (миллион) → миллиондаған (миллионы)
• күн (день) → күндеген (много дней)
• жыл (год) → жылдаған (много лет)
• қап (мешок; переносно: масса) → қаптаған (множество, тучи)
🧩 Примеры:
Ондаған бала саябақта ойнап жүр.
Десятки детей играют в парке.
Жүздеген адам концертке жиналды.
Сотни людей собрались на концерт.
Мыңдаған турист Алматыға келді.
Тысячи туристов приехали в Алматы.
Миллиондаған адам фильмді көрді.
Миллионы людей посмотрели фильм.
Миллиардтаған жұлдыз аспанды жарықтандырады.
Миллиарды звёзд освещают небо.
Қаптаған маса кешке мазаны алды.
Тучи комаров вечером надоедали.
Топтаған халық алаңға ағылды.
Толпы людей направились на площадь.
Жылдаған тәжірибе өз жемісін берді.
Многолетний опыт дал результат.
Күндеген жаңбыр жолды шайып кетті.
Многодневный дождь размывал дорогу.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
офис — офис
жабылды — был закрыт
(жабылу — закрываться, -ды — прош.)
мені — меня
(мен — я, -і — вин.)
отбасылық демалыс — семейные выходные
(отбасылық — семейный, демалыс — отдых)
күтiп тұр — ждёт
(күту — ждать, тұр — стоит/продолжительное действие)
жұма күні — в пятницу
(жұма — пятница, күн — день, -і — притяж.)
кешке — вечером
(кеш — вечер, -ке — дат.)
терезені — окно
(терезе — окно, -ні — вин.)
жауып — закрыв
(жабу — закрывать, -ып — деепр.)
ноутбукті — ноутбук
(ноутбук, -ті — вин.)
өшіpіп — выключив
(өшіру — выключать, -іп — деепр.)
киініп — одевшись
(киіну — одеваться, -іп — деепр.)
шығып — выйдя
(шығу — выходить, -ып — деепр.)
кеңсе есігін — дверь офиса
(кеңсе — офис, есік — дверь, -ін — вин.)
кілтпен — ключом
(кілт — ключ, -пен — твор.)
құлыптадым — запер
(құлыптау — запирать, -дым — прош., 1 л.)
кеңсеге — в офис
(кеңсе — офис, -ге — дат.)
дүйсенбі күні — в понедельник
(дүйсенбі — понедельник, күн — день, -і — притяж.)
ораламын — вернусь
(оралу — возвращаться, -мын — 1 л. ед.)
сол кеште — в тот вечер
(сол — тот, кеш — вечер, -те — мест.)
менімен бірге — вместе со мной
(мен — я, -імен — твор., бірге — вместе)
бүкіл әлемде — во всём мире
(бүкіл — весь, әлем — мир, -де — мест.)
миллиондаған — миллион(ы)
(миллион — миллион, -даған — приблизительное мн.)
адамдар — люди
(адам — человек, -дар — мн.)
өз кеңсесін — свой офис
(өз — свой, кеңсе — офис, -сін — вин.)
жапты — закрыли
(жабу — закрывать, -ты — прош.)
үйде — дома
(үй — дом, -де — мест.)
отбасым — моя семья
(отбасы — семья, -м — моя)
күтіп тұр — ждёт
осы демалыста — на этих выходных
(демалыс — отдых, -та — мест.)
үйдегілерге — домашним, членам семьи
(үйдегілер — домочадцы, -ге — дат.)
гамбургер — гамбургер
дайындап беру — приготовить и дать
(дайындау — готовить, -п беру — сделать для кого-то)
уәде еттім — я обещал
(уәде ету — обещать, -ттім — прош. 1 л.)
қаншалықты — насколько
жақсы — хорошо
шығатынын — что получится
(шығу — выходить, получаться, -атынын — «что»)
білмеймін — не знаю
(білу — знать, -меймін — 1 л. ед., отриц.)
отбасым — моя семья
бұл идеяға — с этой идеей
(идея, -ға — дат.)
келісіп қойды — уже согласилась
(келісу — соглашаться, қойды — усиление «уже сделано»)
сондықтан — поэтому
кері — назад
шегінетін жол — дорога назад
(шегіну — отступать, жол — путь)
жоқ — нет
тек алға — только вперёд
бургер — бургер
дайындау үшін — чтобы приготовить
(дайындау — готовить, үшін — для/чтобы)
базарға — на базар
(базар, -ға — дат.)
барып — сходив
(бару — идти/ехать, -ып — деепр.)
ет — мясо
арнайы — специальные
(арнайы — специальный)
тоқаштар — булочки
(тоқаш — булочка, -тар — мн.)
басқа да — и другие
(басқа — другие, да — тоже)
қажетті — необходимые
(қажет — нужно, -ті — прил.)
өнімдерді — продукты, ингредиенты
(өнім — продукт, -дер — мн., -ді — вин.)
аламын — куплю, возьму
(алу — брать, -мын — 1 л.)
тағы да — ещё, снова
кітап — книга
оқығым келеді — хочу почитать
(оқу — читать, -ғымыз келеді — хочется, 1 л.)
қазақ тілін — казахский язык
(тіл — язык, -ін — вин.)
жарты жыл бойы — полгода
(жарты — половина, жыл — год, бойы — в течение)
қарқынды — интенсивно
оқығаннан кейін — после того, как учил
(оқу — учить, -ғаннан кейін — после)
қазақша — на казахском
оқудан — от чтения
(оқу — чтение/учёба, -дан — исходн.)
ләззат ала бастадым — стал получать удовольствие
(ләззат алу — получать удовольствие, бастау — начинать, -дым — прош.)
қазақ тіліндегі — на казахском языке
(тіл — язык, -індегі — мест.-притяж.)
ең алғашқы — самый первый
(ең — самый, алғашқы — первый)
кітабымды — мою книгу
(кітап — книга, -ым — моя, -ды — вин.)
оқып бітіріп — прочитав до конца
(оқып бітіру — дочитать, -іп — деепр.)
жауып қойған сәтте — когда закрою
(жауып қою — закрыть, сәт — момент, -те — мест.)
сіздермен — с вами
(сіздер — вы мн., -мен — твор.)
міндетті түрде — обязательно
(міндетті — обязательный, түрде — образом)
бөлісемін — поделюсь
(бөлісу — делиться, -емін — 1 л.)
сіздердің — ваши
(сіздер — вы мн., дің — род.)
қандай — какие
жоспарларыңыз — ваши планы
(жоспар — план, -ларыңыз — ваши)
бар — есть
Скрыть словарь
📅 184-КҮН / 184-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
🍔 ҮЙДЕ БУРГЕР ДАЙЫНДАЙМЫЗ
ГОТОВИМ БУРГЕР ДОМА
📌 Глагол дня: кесу – резать
80/20 майлылығы бар тартылған ет аламыз, ештеңе қоспаймыз — тек тұз бен қара бұрыш.
Берем фарш с жирностью 80/20, без добавок — только соль и черный перец.
Котлетке тұзды қуырар алдында ғана себеміз.
Котлету будем солить перед жаркой.
Котлетті тоқаштан сәл үлкен етіп жасап, ортасына кішкентай ойық басамыз — көтерілмеуі үшін.
Делаем котлету чуть больше булки и в центре делаем небольшое углубление, чтобы котлета не вздувалась.
Грильді немесе пешті 180 градусқа дейін қыздырамыз.
Гриль или духовку разогреваем до 180 градусов.
Котлетті әр жағынан 3–5 минут қызартып, шырынды болып піскенше қуырамыз.
Котлету жарим 3–5 минут с каждой стороны до румяного сочного состояния.
Аударғаннан кейін үстіне Чеддар ірімшігін қоямыз да, еріту үшін қақпақпен жабамыз.
После кладем Cheddar и накрываем крышкой, чтобы сыр расплавился.
Тоқаштарды сары маймен майлап, табада немесе грильде қыздырып қуырамыз.
Булки смазываем сливочным маслом и поджариваем на сковороде или гриле.
Жасыл жапырақты салатты дайындаймыз, қызанақты жұқа тілімдерге кесіп, бургерге екі тілім саламыз.
Готовим листовой зелёный салат, помидор разрезаем на тонкие ломтики, кладём по 2 в бургер.
Қызыл пиязды жұқа етіп тураймыз, маринадталған қиярды да кесіп қосамыз.
Красный лук нарезаем тонкими слайсами, нарезаем маринованные огурцы.
Тұздық үшін майонез бен кетчупты немесе майонез бен дижон қышасын араластыруға болады.
Соус можно приготовить, смешав майонез с кетчупом либо майонез с дижонской горчицей.
Бургерді жинау реті: төменгі тоқаш, тұздық, салат, қызанақ, пияз, қияр, ірімшігі бар котлет, үстіңгі тоқаш.
Собираем наш бургер: нижняя булка, соус, салат, помидор, лук, огурец, котлета с сыром, верхняя булка.
📘 ГРАММАТИКА: –ғанша / –генше / –қанша / –кенше 🔽
📑 Пример из текста:
Котлетті піскенше қуырамыз.
Жарим котлету, пока она не приготовится.
🔍 Что разбираем: піскенше
📝 Эта форма показывает границу или предел действия во времени.–ша/–ше, присоединённое к причастию прошедшего времени (есімше: –ған/–ген/–қан/–кен), образует форму, которая обозначает:
✔️ действие, продолжающееся до определённого момента,
✔️ временной предел,
🛠 Основа + –ған/–ген/–қан/–кен + ша/ше
👉 Берём глагол:
піс — готовиться
👉 Делаем есімше (причастие прошедшего времени):
піскен — приготовленный
👉 Добавляем –ше:
піскенше — пока не приготовится
🧩 Примеры:
Күн шыққанша күттік.
Ждали, пока не взошло солнце.
Суығанша ішпе.
Не пей, пока не остынет.
Жаңбыр басылғанша тоқтадық.
Остановились, пока дождь не закончился.
Келгенше күтіп отыр.
Жди, пока он не придёт.
📌 Похожие конструкции:
–ғанша / –генше / –қанша / –кенше — самый разговорный и естественный вариант.
–ғанға дейін — более книжно и формально.
–ғанша дейін — разговорное усиление.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
үйде — дома
(үй — дом, -де — мест.)
бургер — бургер
дайындаймыз — готовим
(дайындау — готовить, -ймыз — мы)
80/20 — 80/20 (про жирность)
майлылығы — жирность
(майлылық — жирность, -ы — притяж.)
тартылған ет — фарш
(тартылған — прокрученный, ет — мясо)
аламыз — берём
(алу — брать, -мыз — мы)
ештеңе — ничего
қоспаймыз — не добавляем
(қосу — добавлять, -паймыз — отриц. мы)
тек — только
тұз — соль
қара бұрыш — чёрный перец
котлетке — для котлеты
(котлета, -ке — дат.)
тұзды — соль
(тұз — соль, -ды — вин.)
қуырар алдында — перед жаркой
(қуыру — жарить, -ар алдында — перед тем как)
ғана — только, лишь
себеміз — посыпаем
(себу — посыпать, -еміз — мы)
котлетті — котлету
(котлета, -ті — вин.)
тоқаштан — от булки
(тоқаш — булка, -тан — исходн.)
сәл — чуть
үлкен — большой
етіп — делая
(ету — делать, -іп — деепр.)
жасап — сделав
(жасау — делать, -п — деепр.)
ортасына — в центр
(орта — середина, -сына — дат. притяж.)
кішкентай — небольшой, маленький
ойық — углубление
басамыз — надавливаем, делаем углубление
(басу — нажать, продавить, -амыз — мы)
көтерілмеуі үшін — чтобы не поднималась
(көтерілу — подниматься, -меуі — отриц., үшін — чтобы)
грильді — гриль
(гриль, -ді — вин.)
немесе — или
пешті — духовку
(пеш — печь, духовка, -ті — вин.)
180 градусқа дейін — до 180 градусов
(градус, -қа дейін — до)
қыздырамыз — разогреваем
(қыздыру — разогревать, -амыз — мы)
әр жағынан — с каждой стороны
(әр — каждый, жақ — сторона, -ынан — исходн.)
3–5 минут — 3–5 минут
қызартып — подрумянив
(қызару — краснеть/румяниться, -тып — деепр.)
шырынды — сочный
(шырын — сок, шырынды — сочный)
болып — став
(болу — быть, -ып — деепр.)
піскенше — до готовности
(пісе — приготовиться, -нше — пока не)
қуырамыз — жарим
(қуыру — жарить, -амыз — мы)
аударғаннан кейін — после переворачивания
(аудару — переворачивать, -ғаннан кейін — после того как)
үстіне — сверху, на верх
(үстіне — на верхнюю часть)
Чеддар ірімшігі — сыр Чеддар
(ірімшік — сыр, Чеддар — Cheddar)
қоямыз — кладём
(қою — класть, -ямыз — мы)
еріту үшін — чтобы расплавить
(еру — таять, -ті — объект, үшін — чтобы)
қақпақпен — крышкой
(қақпақ — крышка, -пен — твор.)
жабамыз — закрываем
(жабу — закрывать)
тоқаштарды — булки
(тоқаш — булка, -тар — мн., -ды — вин.)
сары маймен — сливочным маслом
(сары май — сливочное масло, -мен — твор.)
майлап — смазав
(майлау — смазывать, -п — деепр.)
табада — на сковороде
(таба — сковорода, -да — мест.)
қыздырып — нагрев
(қыздыру — разогревать, -п — деепр.)
қуырамыз — поджариваем
(қуыру — жарить)
жасыл жапырақты салат — листовой зелёный салат
(жасыл — зелёный, жапырақты — листовой, салат — салат)
дайындаймыз — готовим
(дайындау — готовить, -ймыз — мы)
қызанақты — помидор
(қызанақ — помидор, -ты — вин.)
жұқа — тонкий
тілімдерге — на ломтики
(тілім — ломтик, -дер — мн., -ге — дат.)
кесіп — нарезав
(кесу — резать)
екі тілім — два ломтика
саламыз — кладём
(салу — класть, -амыз — мы)
қызыл пиязды — красный лук
(пияз — лук, қызыл — красный, -ды — вин.)
жұқа етіп — делая тонким
(етіп — делая)
тураймыз — нарезаем
(турау — резать, -ймыз — мы)
маринадталған қиярды — маринованный огурец
(қияр — огурец, маринадталған — маринованный, -ды — вин.)
қосамыз — добавляем
(қосу — добавлять)
тұздық үшін — для соуса
(тұздық — соус, үшін — для)
майонез бен кетчупты — майонез и кетчуп
(кетчуп, -ты — вин.)
немесе — или
майонез бен дижон қышасын — майонез и дижонскую горчицу
(қыша — горчица, дижон — дижонская)
араластыруға болады — можно смешать
(араластыру — смешивать, болады — можно)
бургерді — бургер
(бургер, -ді — вин.)
жинау реті — порядок сборки
(жинау — собирать, рет — порядок, -і — притяж.)
төменгі тоқаш — нижняя булка
(төменгі — нижний)
тұздық — соус
салат — салат
қызанақ — помидор
пияз — лук
қияр — огурец
ірімшігі бар котлет — котлета с сыром
(ірімшік — сыр, -і — притяж.)
үстіңгі тоқаш — верхняя булка
(үстіңгі — верхний)
Скрыть словарь
📅 185-КҮН / 185-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
🤝 МӘДИБЕКПЕН ТАНЫСУ: ОРЫС ЖӘНЕ ҚАЗАҚ ТІЛДЕРІНДЕГІ ТІЛ АЛМАСУ
ЗНАКОМСТВО С МАДИБЕКОМ: ОБМЕН РУССКИМ И КАЗАХСКИМ ЯЗЫКАМИ
📌 Глагол дня: танысу – знакомиться
Жақында мен бір адаммен таныстым, оның аты — Мәдибек.
Недавно я познакомился с одним человеком, его зовут Мадибек.
Ол қазақ тілі чатына кіріп, қазақ тілін үйренуге көмектескісі келетінін, ал соның орнына орыс тілін үйренуге көмек сұрайтынын жазды.
Он зашёл к нам в чат казахского языка и написал, что хотел бы помочь с изучением казахского взамен на помощь в изучении русского.
Мен оған бұл маған қызықты екенін айттым.
Я ответил ему, что мне это интересно.
Біз сол күні-ақ кездесуге келістік, бейнеқоңырау арқылы сөйлесіп, алдымен танысып алдық.
Мы договорились о встрече в тот же день, созвонились по видеосвязи и сначала просто познакомились.
Алғашқы күнді біз орыс тіліне арнадық.
Первый день мы решили посвятить русскому языку.
Мәдибек өз жайында, оқуы туралы айтты, мен тыңдап, түзетіп, кей сөйлемдерді орысша қалай дұрыс айтуға болатынын ұсындым.
Мадибек рассказывал о себе, об учебе, я слушал, корректировал и предлагал варианты, как лучше сказать по-русски.
Екінші күні біз қазақша сөйлестік, енді мені ол түзетіп отырды.
На второй день мы разговаривали на казахском, и теперь он уже исправлял меня.
Менің ойымша, тіл үйренудің ең тиімді жолдарының бірі — сол тілдің тасымалдаушысын тауып, онымен үнемі сөйлесу.
На мой взгляд, это один из самых эффективных способов изучения языка — найти его носителя и постоянно общаться с ним.
Бүгін бізде тағы орыс тіліндегі кездесу болады.
Сегодня у нас будет встреча на русском языке.
Бұл таныстық ұзақ әрі нәтижелі қарым-қатынасқа ұласады деп үміттенемін.
Надеюсь, это знакомство перерастёт в долгое и плодотворное общение.
📘 ГРАММАТИКА: «Соның орнына» — вместо этого 🔽
📑 Предложение из текста:
…қазақ тілін үйренуге көмектескісі келетінін, ал соның орнына орыс тілін үйренуге көмек сұрайтынын жазды.
…хотел помочь с изучением казахского, а вместо этого просил помощи в изучении русского.
🔍 Что разбираем: соның орнына
📝 Соның орнына — устойчивая конструкция, которая означает:
✔️ вместо этого
✔️ взамен
✔️ не Х, а Y
✔️ замена действия / плана / ожидания
👉 Используется, когда одно действие замещает или подменяет другое.
🛠 Фраза состоит из:
🔹 сол — тот, это
🔹 оның → соның — родительный падеж (этого)
🔹 орны — место
🔹 –на — дательный падеж (на его место)
сол → соның + орны + -на = соның орнына → «вместо этого»
дословно: на место этого → вместо этого
🧩 Примеры:
Ол келген жоқ, соның орнына хабарлама жіберді.
Он не пришёл — вместо этого отправил сообщение.
Уақытты босқа өткізбей, соның орнына бірдеңе үйренсеңші.
Не трать время зря — вместо этого выучи что-нибудь.
Жиналыс болмай қалды, соның орнына онлайн талқылау өтеді.
Встреча не состоится, вместо неё будет онлайн-обсуждение.
Ашуланғанша, соның орнына сабыр сақта.
Вместо того чтобы злиться — прояви терпение.
Бүгін демалмай, соның орнына жұмыс істедім.
Сегодня я не отдыхал — вместо этого работал.
📌 Часто используемые выражения:
Оның орнына - вместо него / вместо неё.
Менің орныма / сенің орныңа / біздің орнымызға - вместо меня / вместо тебя / вместо нас.
Х орнына Y - «вместо Х — Y».
Соның орнына - вместо этого.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
Мәдибекпен — с Мадибеком
(Мәдибек — имя, -пен — твор. падеж)
танысу — знакомство, знакомиться
(танысу — знакомиться)
орыс — русский
және — и
қазақ — казахский
тілдеріндегі — в языках
(тіл — язык, -дер — мн., -індегі — мест. падеж + притяж.)
тіл алмасу — языковой обмен
(тіл — язык, алмасу — обмениваться)
жақында — недавно
мен — я
бір адаммен — с одним человеком
(адам — человек, бір — один, -мен — твор.)
таныстым — познакомился
(танысу — знакомиться, -тым — я, прош.)
оның — его, её
(ол — он/она, -ның — род.)
аты — имя
(ат — имя, -ы — притяж.)
қазақ тілі — казахский язык
(қазақ — казахский, тіл — язык)
чатына — в чат
(чат, -на — направит.)
кірип — зайдя
(кіру — заходить, -іп — деепр.)
үйренуге — чтобы учить
(үйрену — учить, -ге — дат.)
көмектескісі келеді — хочет помочь
(көмектесу — помогать, -кісі — желат., келеді — хочет)
ал — а, но
соның орнына — взамен этого
(сол — тот, -ның — род., орны — место, -на — дат.)
орыс тілін — русский язык
(орыс — русский, тіл — язык, -ін — вин.)
көмек — помощь
сұрайтынын — что просит
(сұрау — просить, -йтын — прич., -ын — вин.)
жазды — написал
(жазу — писать, -ды — прош.)
мен оған — я ему
(ол — он, -ға — дат.)
бұл — это
маған — мне
(мен — я, -ға — дат.)
қызықты — интересно
(қызық — интересный)
екенін — что является
(екен — что…, -ін — вин.)
айттым — сказал
(айту — сказать, -тым — я)
сол күні-ақ — в тот же день
(сол — тот, күн — день, -і — притяж.,-ақ — прямо)
кездесуге — на встречу
(кездесу — встречаться, -ге — дат.)
келістік — договорились
(келісу — договориться, -тік — мы)
бейнеқоңырау — видеозвонок
(бейне — видео, қоңырау — звонок)
арқылы — через
сөйлесіп — поговорив
(сөйлесу — разговаривать, -іп — деепр.)
алдымен — сначала
танысып алдық — познакомились
(танысу — знакомиться, -ып ал — действие полностью, -дық — мы)
алғашқы — первый
күнді — день
(күн — день, -ді — вин.)
орыc тіліне — русскому языку
(орыс — русский, тіл — язык, -іне — дат.)
арнадық — посвятили
(арнау — посвящать, -дық — мы)
өз жайында — о себе
(өз — себя, жайында — о)
оқуы — его учеба
(оқу — учеба, -ы — притяж.)
туралы — о
айтты — сказал, рассказывал
(айту — говорить, -ты — прош.)
тыңдап — слушая
(тыңдау — слушать)
түзетіп — исправляя
(түзету — исправлять)
кей сөйлемдерді — некоторые предложения
(кей — некоторые, сөйлем — предложение, -дер — мн., -ді — вин.)
орыcша — по-русски
қалай — как
дұрыс — правильно
айтуға — сказать
(айту — говорить, -ға — дат.)
болатынын — что можно
(болу — быть, возможно, -атын — прич., -ын — вин.)
ұсындым — предложил
(ұсыну — предлагать, -дым — я)
екінші күні — на второй день
(екінші — второй, күн — день, -і — притяж.)
қазақша — на казахском
енді — теперь
оны — меня / его / её (здесь: меня)
(ол — он/она/я в контексте, -ны — вин.)
түзетіп отырды — исправлял
(түзету — исправлять, отыр — процесс, -ды — прош.)
менің ойымша — на мой взгляд
(мен — я, -ің — притяж., ой — мнение, -ымша — по мнению)
тіл үйренудің — изучения языка
(тіл — язык, үйрену — учить, -дің — род.)
ең тиімді — самый эффективный
(ең — самый, тиімді — эффективный)
жолдарының бірі — один из способов
(жол — путь, -дар — мн., -ының — род., бірі — один из)
сол тілдің — того языка
(сол — тот, тіл — язык, -дің — род.)
тасымалдаушысын — носителя
(тасымалдаушы — носитель, -сын — вин.)
тауып — найдя
(табу — найти)
онымен — с ним
(ол — он, -мен — твор.)
үнемі — постоянно
сөйлесу — общаться
(сөйлесу — разговаривать)
бүгін — сегодня
тағы — снова, ещё
орыс тіліндегі — на русском
(орыс — русский, тіл — язык, -індегі — мест.)
кездесу — встреча
болады — будет
(болу — быть)
таныстық — знакомство
(танысу — знакомиться, -тық — сущ.)
ұзақ — долгий
әрі — и, а также
нәтижелі — плодотворный
(нәтиже — результат, -лі — качеств.)
қарым-қатынасқа — к общению
(қарым-қатынас — общение, -қа — дат.)
ұласады — перерастёт
(ұласу — перерастать, продолжаться)
деп — что
үміттенемін — надеюсь
(үміттену — надеяться, -емін — я)
Скрыть словарь
📅 186-КҮН / 186-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
😂 МЕН ТҮСІНДІМ: БІЗГЕ КҮН САЙЫН КӨБІРЕК КҮЛУ КЕРЕК.
Я ПОНЯЛ, НАМ ПОРА БОЛЬШЕ СМЕЯТЬСЯ КАЖДЫЙ ДЕНЬ.
📌 Глагол дня: күлу – смеяться
Күлкі өмірді ұзартады дейді.
Говорят, что смех продлевает жизнь.
Бұл қаншалықты шындық екенін білмеймін, бірақ көңіл-күйді жаманнан жақсыға өзгертуге көмектетіні рас.
Я не знаю, насколько это правда, но что он помогает изменить настроение с плохого на хорошее — это факт.
Көңілсіз болып отырасың, сосын біреу әзіл айтып немесе біртүрлі нәрсе жасап қояды.
Сидишь такой унылый, и кто-то начинает шутить или выдаёт что-то нелепое.
Сен күле бастайсың, сол сәтте бүкіл әлем сәл жарығырақ болып кеткендей болады.
Ты начинаешь смеяться, и в этот момент будто весь мир становится чуточку светлее.
Мәселелерді ұмытып қаласың, ал кейін есіңе түсіргенде, олар сені бұрынғыдай қатты мазаламайды.
Ты забываешь о проблемах, а потом, когда вспоминаешь, они тебя уже меньше беспокоят.
Сондай-ақ жақсы көңіл күй адамның тезірек сауығуына көмектетіні, ал керісінше, күйзеліс пен жүйкенің шаршауы денсаулықты нашарлататыны дәлелденген.
Также доказано, что хорошее настроение помогает человеку быстрее выздороветь, а стресс и нервное состояние, наоборот, портят здоровье.
Сенбесеңіздер — дәрігерлерден сұраңыздар.
Если не верите — спросите врачей.
Қорытындылай келе, күлу — өте пайдалы екен, достар!
В итоге мы имеем, что смеяться невероятно полезно, друзья!
Білмеймін, сіздер қалайсыздар, бірақ мен енді көбірек күлуге шешім қабылдадым.
Я не знаю, как вы, но я теперь решил побольше смеяться.
Қалай? Өзім де білмеймін.
Как? Не знаю.
Мүмкін, қазақша анекдоттар жариялай бастармын.
Может, начну публиковать анекдоты на казахском языке.
📘 ГРАММАТИКА: ФОРМЫ –А/–Е/–Й КЕЛЕ / БАРА / ЖҮРЕ 🔽
📑 Пример из текста:
Қорытындылай келе, күлу — өте пайдалы екен, достар!
В итоге мы приходим к тому, что смеяться невероятно полезно, друзья!
🔍 Что разбираем: Қорытындылай келе
📝 Формы –а/–е/–й + келе / бара / жүре — это сложные деепричастные формы, в которых вспомогательные глаголы:
👉 келе — передаёт значение постепенного приближения к выводу или новой мысли.
👉 бара — передаёт значение постепенного развития, усиления или движения вперёд.
👉 жүре — передаёт значение регулярного повтора, формирования навыка или длительного процесса
📌 Общее значение этих форм — “делая что-то постепенно / по мере того, как действие продолжается”.
📌 Эти формы выражают:
- процесс (действие не завершено)
- постепенный переход
- развитие или усиление
- выведение итоговой мысли (келе)
- формирование навыка (жүре)
- динамику изменения (бара)
🛠 Глагольная основа + –а / –е / –й (деепричастие) + келе / бара / жүре
✅ қорытындылау (делать вывод) → қорытындылай келе (подводя итог / делая вывод / приходя к выводу)
✅ өсу (расти) → өсе бара (по мере роста / постепенно увеличиваясь / двигаясь к росту)
✅ үйрену (учиться, привыкать) → үйрене жүре (учась со временем / постепенно привыкая / двигаясь обучаясь)
🧩 Примеры в предложениях:
Айта келе, ол негізгі ойға тоқталды.
Постепенно развивая мысль, он перешёл к главной идее.
Талдай келе, дұрыс шешімге келдік.
Анализируя, мы пришли к правильному решению.
Уақыт өте келе, бұл әдет қалыптасады.
Со временем эта привычка формируется.
Өсе бара, адам жауапкершілікті көбірек сезінеді.
По мере взросления человек чувствует всё больше ответственности.
Арта бара, тапсырма күрделене түседі.
По мере увеличения объёма задание усложняется.
Күндер өте бара, ауа райы суыта түседі.
По мере того как проходят дни, погода постепенно холодает.
Оқи бара, бұл тақырып түсінікті бола бастайды.
Чем больше читаешь, тем понятнее становится тема.
Сөйлей жүре, тілді үйренесің.
Регулярно говоря, постепенно выучишь язык.
Үйрене жүре, ол жақсы маман болды.
Постепенно обучаясь, он стал хорошим специалистом.
Жаза жүре, жазу дағдысы қалыптасады.
При регулярной письменной практике формируется навык письма.
Жұмыс істей жүре, жаңа адамдармен танысасың.
Работая регулярно, знакомишься с новыми людьми.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
мен — я
түсіндім — понял
(түсіну — понимать, -дім — я)
бізге — нам
(біз — мы, -ге — дат.)
күн сайын — каждый день
(күн — день, сайын — каждый)
көбірек — больше
күлу — смеяться
керек — нужно
күлкі — смех
өмірді — жизнь
(өмір — жизнь, -ді — вин.)
ұзартады — продлевает
(ұзарту — продлевать, -ады — наст.)
бұл — это
қаншалықты — насколько
шындық — правда
екенін — что является
(екен — что…, -ін — вин.)
білмеймін — не знаю
(білу — знать, -меймін — отриц.)
бірақ — но
көңіл-күйді — настроение
(көңіл-күй — настроение, -ді — вин.)
жаманнан — от плохого
(жаман — плохой, -нан — исходн.)
жақсыға — к хорошему
(жақсы — хороший, -ға — дат.)
өзгертуге — чтобы изменить
(өзгерту — менять, -ге — дат.)
көмектетіні — что помогает
(көмектесу — помогать, -тіні — прич.)
рас — правда
көңілсіз — унылый
(көңіл — настроение, -сіз — без)
болып — будучи
отырасың — сидишь
(отыру — сидеть, -асың — ты)
сосын — потом
біреу — кто-то
әзіл — шутка
айтып — говоря
(айту — говорить)
немесе — или
біртүрлі — странную, нелепую
нәрсе — вещь
жасап қояды — сделает внезапно
(жасау — делать, қояды — неожиданность)
сен — ты
күле бастайсың — начинаешь смеяться
(күлу — смеяться, бастау — начинать)
сол сәтте — в тот момент
(сәт — момент, -те — мест.)
бүкіл — весь
әлем — мир
сәл — немного
жарығырақ — светлее
(жарық — светлый, -ырақ — сравн.)
болып кеткендей — будто стал
(болу — быть, кету — полностью действие, -гендей — как будто)
мәселелерді — проблемы
(мәселе — проблема, -лер — мн., -ді — вин.)
ұмытып қаласың — забываешь
(ұмыту — забыть, қалу — полностью действие, -асың — ты)
кейін — потом
есіңе — в твою память
(ес — память, -іңе — дат.)
түсіргенде — когда вспоминаешь
(түсіну/түсiру — выводить, вспоминать, -генде — когда)
бұрынғыдай — как раньше
(бұрынғы — прежний, -дай — как)
қатты — сильно
мазаламайды — не беспокоят
(мазалау — беспокоить, -майды — отриц.)
сондай-ақ — также
жақсы көңіл күй — хорошее настроение
адамның — человека
(адам — человек, -ның — род.)
тезірек — быстрее
сауығуына — выздоровлению
(сауығу — выздоравливать, -ына — дат.)
көмектетіні — что помогает
(көмектесу — помогать, -тіні — прич.)
керісінше — наоборот
күйзеліс — стресс, нервное напряжение
жүйкенің шаршауы — усталость нервов
(жүйке — нервы, шаршау — усталость, -ы — притяж.)
денсаулықты — здоровье
(денсаулық — здоровье, -ты — вин.)
нашарлататыны — что ухудшает
(нашарлату — ухудшать, -таны — прич.)
дәлелденген — доказано
(дәлелдеу — доказывать)
сенбесеңіздер — если не верите
(сену — верить, -бесеңіздер — отриц. усл. мн.)
дәрігерлерден — у врачей
(дәрігер — врач, -лер — мн., -ден — исх.)
сұраңыздар — спросите
(сұрау — спрашивать, -ңыздар — повел. мн.)
қорытындылай келе — подводя итог
(қорытындылау — подводить итог, -й келе — деепр.)
өте пайдалы — очень полезно
достар — друзья
(дос — друг, -тар — мн.)
сіздер — вы
қалайсыздар — как вы
(қалай — как, -сыздар — вы мн.)
енді — теперь
күлуге — чтобы смеяться
(күлу — смеяться, -ге — дат.)
шешім қабылдадым — принял решение
(шешім қабылдау — принять решение, -дым — я)
өзім — сам
де — тоже
мүмкін — возможно
қазақша — по-казахски
анекдоттар — анекдоты
(анекдот, -тар — мн.)
жариялай бастармын — возможно, начну публиковать
(жариялау — публиковать, бастау — начинать, -рмын — вероят.)
Скрыть словарь
📅 187-КҮН / 187-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
🤧 НЕЛІКТЕН БІЗ ТҮШКІРЕМІЗ?
ПОЧЕМУ МЫ ЧИХАЕМ?
📌 Глагол дня: түшкіру – чихать
Түшкіру — ағзаның табиғи қорғаныс механизмі.
Чихание — естественный защитный механизм.
Осылай ағза мұрынның шырышты қабығын қауіпті болып көрінген бөлшектерден тазартады: тыныс жолдарынан шаңды және басқа тітіркендіргіштерді шығарып тастайды.
Так организм очищает слизистую носа от частиц, которые кажутся опасными: удаляет из дыхательных путей пыль и другие раздражители.
Түшкірген кезде ауа жылдамдығы 150 (жүз елу) км/сағ (шақырым сағатқа) жетеді, ал бүкіл дененің бұлшықеттері — бастан аяққа дейін — жиырылады.
Скорость воздуха при чихании достигает 150 км/ч, при этом сокращаются мышцы всего тела — от головы до пят.
Түшкірудің негізгі себептері:
Основные причины чихания:
Аллерген бөлшектері тыныс жолына түскен кезде пайда болатын аллергиялық серпіліс.
Аллергическая реакция, когда в дыхательные пути попадают частицы аллергена.
Жұқпаның шырышты қабыққа түсуі (сондықтан түшкіру көбіне вирустық ауруларға тән).
Попадание инфекции на слизистую (поэтому чихание часто сопровождает вирусные болезни).
Мұрынның механикалық тітіркенуі (мысалы, түк түскенде немесе түтін жұтқанда).
Механическое раздражение носа (например, пушинка или вдыхание дыма).
Ерекше себептер де бар: кейбір адамдар жарыққа қарағанда немесе тойып тамақтанғаннан кейін түшкіреді.
Есть и особые причины: некоторые люди чихают от яркого света или после плотного обеда.
Оларда жүйке талшықтары миға жалған дабыл сигналын жіберетіндей болып құрылған.
У них нервные волокна устроены так, что посылают в мозг ложный сигнал тревоги.
📘 ФОРМА ВРЕМЕНИ И УСЛОВИЯ –ҒАНДА / –ГЕНДЕ / –ҚАНДА / –КЕНДЕ 🔽
📑 Примеры из текста:
түк түскенде — когда попадает пушинка
түтін жұтқанда — когда вдыхаешь дым
жарыққа қарағанда — когда смотришь на свет
📝 Форма –ғанда / –генде / –қанда / –кенде образуется от глагольного причастия и используется для выражения:
👉 времени — когда происходит действие;
👉 условия — при каком условии происходит другое действие.
📌 Она вводит придаточные предложения и переводится как
«когда…», «если…», «как только…».
🔹 3. Схема построения (компактно)
🛠 ОСНОВА ГЛАГОЛА + –ҒАН / –ГЕН / –ҚАН / –КЕН + –ДА / –ДЕ
жұту → жұт + қан + да = жұтқанда — когда вдыхаешь
түсу → түс + кен + де = түскенде — когда попадает
қарау → қара + ған + да = қарағанда — когда смотришь
📖 Значение:
✔️ 1) Время «когда…»
Ол келгенде бәрі басталды.
Когда он пришёл, всё началось.
✔️ 2) Условие «если…», «когда вдруг…»
Үйге кіргенде жарық жанды.
Когда вошёл в дом, свет включился.
✔️ 3) Повторяющееся действие «каждый раз, когда…»
Қараңғы болғанда балалар үйге қайтады.
Когда темнеет, дети возвращаются домой.
🧩 Примеры в предложениях:
Біреу қоңырау соққанда, итім үре бастайды.
Когда кто-то звонит, моя собака начинает лаять.
Жел баяулағанда, өзен толқыны тынады.
Когда ветер стихает, волны на реке успокаиваются.
Күн шыққанда, тау бөктері жарқырайды.
Когда восходит солнце, склон горы сияет.
Құжаттарды тапсырғанда жеке куәлік көрсету қажет.
При сдаче документов необходимо предъявить удостоверение личности.
Жарыққа қарағанда кейбір адамдар түшкіреді.
Когда смотрят на свет, некоторые люди чихают.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
неліктен — почему
біз — мы
түшкіреміз — чихаем
(түшкіру — чихать, -еміз — мы)
түшкіру — чихание
ағзаның — организма
(ағза — организм, -ның — род.)
табиғи — естественный
қорғаныс — защитный
механизмі — механизм
(механизм, -і — притяж.)
осылай — так, таким образом
ағза — организм
мұрынның — носа
(мұрын — нос, -ның — род.)
шырышты қабығын — слизистую оболочку
(шырышты қабық — слизистая оболочка, -ын — вин.)
қауіпті — опасными
(қауіп — опасность, -ті — вин.)
болып көрінген — которые кажутся
(болу — быть, көріну — казаться, -ген — прич.)
бөлшектерден — от частиц
(бөлшек — частица, -тер — мн., -ден — исх.)
тазартады — очищает
(тазарту — очищать)
тыныс жолдарынан — из дыхательных путей
(тыныс жолдары — дыхательные пути, -нан — исх.)
шаңды — пыль
(шаң — пыль, -ды — вин.)
және — и
басқа — другие
тітіркендіргіштерді — раздражители
(тітіркендіргіш — раздражитель, -тер — мн., -ді — вин.)
шығарып тастайды — полностью удаляет
(шығару — выводить, тастау — отбросить)
түшкірген кезде — когда чихаешь
(түшкіру — чихать, -ген — прич., кезде — когда)
ауа — воздух
жылдамдығы — скорость
(жылдамдық — скорость, -ы — притяж.)
150 — сто пятьдесят
жүз елу — сто пятьдесят (словами)
км/сағ — км/ч
(шақырым — километр, сағат — час)
жетеді — достигает
(жету — достигать)
бүкіл — весь
дененің — тела
(дене — тело, -нің — род.)
бұлшықеттері — мышцы
(бұлшықет — мышца, -тері — мн. притяж.)
бастан аяққа дейін — от головы до пят
жиырылады — сокращаются
(жиырылу — сокращаться)
түшкірудің — чихания
(түшкіру — чихание, -дің — род.)
негізгі — основные
себептері — причины
(себеп — причина, -тері — мн.)
аллерген — аллерген
бөлшектері — частицы
(бөлшек — частица, -тері — мн.)
тыныс жолына — в дыхательные пути
(тыныс жолдары — дыхательные пути, -на — направ.)
түскен кезде — когда попадают
(түсу — попадать, -кен — прич., кезде — когда)
пайда болатын — возникающая
(пайда болу — возникать, -атын — прич.)
аллергиялық — аллергическая
серпіліс — реакция
жұқпаның — инфекции
(жұқпа — инфекция, -ның — род.)
шырышты қабыққа — на слизистую
(шырышты қабық — слизистая оболочка, -қа — дат.)
түсуі — попадание
(түсу — попадать, -і — сущ.)
сондықтан — поэтому
көбіне — чаще всего
(көп — много, -іне — дател. форма)
вирустық — вирусные
ауруларға — болезням
(ауру — болезнь, -лар — мн., -ға — дат.)
тән — характерно
мұрынның — носа
механикалық — механическое
тітіркенуі — раздражение
(тітіркену — раздражаться, -і — сущ.)
мысалы — например
түк — пушинка
түсскенде — когда попадёт
(түсу — попадать, -кенде — когда)
түтін — дым
жұтқанда — когда вдыхаешь
(жұту — вдыхать, -ғанда — когда)
ерекше — особые
себептер — причины
кейбір адамдар — некоторые люди
(кейбір — некоторые, адам — человек, -дар — мн.)
жарыққа — на свет
(жарық — свет, -қа — дат.)
қарағанда — когда смотрят
(қарау — смотреть, -ғанда — когда)
тойып — наевшись
(тою — наесться)
тамақтанғаннан кейін — после еды
(тамақтану — есть, -ғаннан кейін — после)
түшкіреді — чихают
(түшкіру — чихать)
оларда — у них
(ол — он/они, -дар — мн., -да — мест.)
жүйке талшықтары — нервные волокна
(жүйке — нерв, талшық — волокно, -тары — мн.)
миға — в мозг
(ми — мозг, -ға — дат.)
жалған — ложный
дабыл — тревога, сигнал
сигналын — его сигнал
(сигнал, -ын — вин. притяж.)
жіберетіндей — так, будто посылают
(жіберу — отправлять, -етіндей — словно)
болып құрылған — устроены
(болу — быть, құрылу — быть устроенным)
Скрыть словарь
📅 188-КҮН / 188-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
📈 ӨЗ ДАМУЫҢДЫ ҚАЛАЙ ТОҚТАТПАУ КЕРЕК
КАК НЕ ОСТАНАВЛИВАТЬСЯ В СВОЁМ РАЗВИТИИ
📌 Глагол дня: тоқтау – останавливаться
Адам әрқашан қозғалыста болады.
Человек всегда находится в движении.
Біз дүниеге келгенде, тамақтануға, тұруға көмектесетін, қозғалу мен алғашқы сөздерді үйрететін ата-анамыз болады.
Когда мы рождаемся, нам помогают наши родители есть, вставать, учат двигаться и говорить первые слова.
Кейін балабақшада, мектепте және университетте оларға мұғалімдер қосылып, бізді үнемі бірдеңе оқуға мәжбүрлейді.
Потом в детском садике, школе и университете к ним на помощь приходят учителя, которые нас постоянно заставляют что-то учить.
Оқуды аяқтағаннан кейін біз жұмыс табамыз, онда үнемі бір нәрсені талап ететін бастық болады.
После учёбы мы находим работу, где есть начальник, который постоянно что-то требует.
Біз сұранысқа ие маман болып, жақсы жалақы ала бастағанда, тоқтап қалатын сәт тууы мүмкін.
Когда мы становимся востребованными специалистами и начинаем получать хорошую зарплату, может прийти момент остановки.
Ешкім ештеңе талап етпесе және біз өзіміз жаңа мақсаттар қоймасақ, дамуымыз тоқтап қалуы мүмкін.
Когда никто ничего не требует и мы сами не ставим новых целей, наше развитие может остановиться.
Бірақ біз әрқашан бір нәрсені есте ұстауымыз керек.
Но нам всегда важно помнить одну вещь.
Егер мен дәл қазір ештеңеге ұмтылмасам, менің дамуым тоқтап, қозғалыс кері бағытқа айналады.
Если я сейчас ни к чему не стремлюсь, моё развитие остановилось, и движение пошло в обратную сторону.
Егер мақсатқа жетіп тоқтап қалғыңыз келмесе, әрдайым жаңа мақсат қойыңыз, тіпті бастығыңыз болмаса да!
Если вы не хотите останавливаться, достигнув цели, всегда ставьте новую, даже если у вас нет начальника!
📘 ГРАММАТИКА: Спряжение глагола «ТОҚТАУ» по временам и лицам 🔽
📝 Глагол тоқтау означает «останавливаться, остановиться» (машина остановилась, человек остановился, работа остановилась и т.д.).
Формы образуются с помощью личных окончаний (–мын, –сың, –сыз...) и вспомогательных слов (жатыр, жоқ и др.).
🔷 БУДУЩЕЕ / НЕОПРЕДЕЛЁННОЕ ВРЕМЯ
(останавливаюсь / буду останавливаться / остановлюсь)
Мен тоқтаймын / тоқтамаймын / тоқтаймын ба?
Сен тоқтайсың / тоқтамайсың / тоқтайсың ба?
Сіз тоқтайсыз / тоқтамайсыз / тоқтайсыз ба?
Біз тоқтаймыз / тоқтамаймыз / тоқтаймыз ба?
Сендер тоқтайсыңдар / тоқтамайсыңдар / тоқтайсыңдар ма?
Сіздер тоқтайсыздар / тоқтамайсыздар / тоқтайсыздар ма?
Ол тоқтайды / тоқтамайды / тоқтай ма?
Олар тоқтайды / тоқтамайды / тоқтай ма?
🔸 НАСТОЯЩЕЕ ВРЕМЯ
(сейчас останавливаюсь / в процессе остановки)
Мен тоқтап жатырмын / тоқтап жатқан жоқпын / тоқтап жатырмын ба?
Сен тоқтап жатырсың / тоқтап жатқан жоқсың / тоқтап жатырсың ба?
Сіз тоқтап жатырсыз / тоқтап жатқан жоқсыз / тоқтап жатырсыз ба?
Біз тоқтап жатырмыз / тоқтап жатқан жоқпыз / тоқтап жатырмыз ба?
Сендер тоқтап жатырсыңдар / тоқтап жатқан жоқсыңдар / тоқтап жатырсыңдар ма?
Сіздер тоқтап жатырсыздар / тоқтап жатқан жоқсыздар / тоқтап жатырсыздар ма?
Ол тоқтап жатыр / тоқтап жатқан жоқ / тоқтап жатыр ма?
Олар тоқтап жатыр / тоқтап жатқан жоқ / тоқтап жатыр ма?
▪️ ПРОШЕДШЕЕ ВРЕМЯ
(остановился / остановились)
Мен тоқтадым / тоқтаған жоқпын / тоқтадым ба?
Сен тоқтадың / тоқтаған жоқсың / тоқтадың ба?
Сіз тоқтадыңыз / тоқтаған жоқсыз / тоқтадыңыз ба?
Біз тоқтадық / тоқтаған жоқпыз / тоқтадық па?
Сендер тоқтадыңдар / тоқтаған жоқсыңдар / тоқтадыңдар ма?
Сіздер тоқтадыңыздар / тоқтаған жоқсыздар / тоқтадыңыздар ма?
Ол тоқтады / тоқтаған жоқ / тоқтады ма?
Олар тоқтады / тоқтаған жоқ / тоқтады ма?
📌 ДРУГИЕ ФОРМЫ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ГЛАГОЛА
📄 Страдательный залог (ырықсыз етіс)
Суффиксы: –л, –ыл, –іл, –ын, –ін, –н
тоқталу — быть остановленным, остановиться (само)
Мысалы:
Жоба уақытша тоқтатылды — Проект был временно остановлен.
📄 Каузатив (себептес етіс)
Суффиксы: –т, –қыз, –кіз, –ғыз, –гіз
тоқтату — остановить (кого-то / что-то), заставить остановиться
тоқтатқызу — заставить кого-то остановить (ещё более каузативная форма)
Мысалы:
Полиция көлікті тоқтатты — Полиция остановила машину.
Мен оны тоқтатқыздым — Я велел остановить его.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
өз — свой
дамуыңды — твоё развитие
(даму — развитие, -ың — твоё, -ды — вин.)
қалай — как
тоқтатпау — не останавливать
(тоқтату — останавливать, -мау — отриц. отглаг.)
керек — нужно
адам — человек
әрқашан — всегда
қозғалыста — в движении
(қозғалыс — движение, -та — мест.)
болады — бывает, находится
(болу — быть)
біз — мы
дүниеге келгенде — когда рождаемся
(дүниеге келу — родиться, -генде — когда)
тамақтануға — чтобы есть
(тамақтану — есть, -ға — дат.)
тұруға — чтобы вставать
(тұру — вставать, -ға — дат.)
көмектесетін — помогающие
(көмектесу — помогать, -етін — прич.)
қозғалу — двигаться
(қозғалу — движение)
алғашқы — первые
сөздерді — слова
(сөз — слово, -дер — мн., -ді — вин.)
үйрететін — которые учат
(үйрету — учить, -етін — прич.)
ата-анамыз — наши родители
(ата-ана — родители, -мыз — наши)
кейін — потом
балабақшада — в детском саду
(балабақша — детский сад, -да — мест.)
мектепте — в школе
(мектеп — школа, -те — мест.)
және — и
университетте — в университете
(университет, -те — мест.)
оларға — к ним
(ол — они/он/она, -ар — мн., -ға — дат.)
мұғалімдер — учителя
(мұғалім — учитель, -дер — мн.)
қосылып — присоединяясь
(қосылу — присоединяться)
бізді — нас
(біз — мы, -ді — вин.)
үнемі — постоянно
бірдеңе — что-то
(бір — один, деңе — вещь)
оқуға — учить, учёбе
(оқу — учить/учёба, -ға — дат.)
мәжбүрлейді — заставляют
(мәжбүрлеу — заставлять)
оқуды — учёбу
(оқу — учёба, -ды — вин.)
аяқтағаннан кейін — после окончания
(аяқтау — завершить, -ғаннан кейін — после)
жұмыс — работа
табамыз — находим
(табу — находить, -амыз — мы, наст.)
онда — там
үнемі — постоянно
бір нәрсені — что-то
(бір нәрсе — что-то, -ні — вин.)
талап ететін — требующий
(талап ету — требовать, -етін — прич.)
бастық — начальник
біз — мы
сұранысқа ие — востребованный
(сұраныс — спрос, ие — обладать)
маман — специалист
болып — будучи
жақсы — хорошую
жалақы — зарплата
ала бастағанда — когда начинаем получать
(алу — получать, бастау — начинать, -ғанда — когда)
тоқтап қалатын — который может остановиться
(тоқтау — остановиться, қалу — полностью действие, -атын — прич.)
сәт — момент
тууы мүмкін — может наступить
(туу — возникнуть, мүмкін — возможно)
ешкім — никто
ештеңе — ничего
талап етпесе — если не требует
(талап ету — требовать, -песе — отриц. усл.)
және — и
өзіміз — мы сами
жаңа — новые
мақсаттар — цели
(мақсат — цель, -тар — мн.)
қоймасақ — если не поставим
(қою — ставить, -масақ — отриц. усл.)
дамуыңыз — ваше развитие
(даму — развитие, -ыңыз — ваше)
тоқтап қалуы — может остановиться
(тоқтау — остановиться, қалу — полностью действие, -уы — сущ.)
мүмкін — возможно
бірақ — но
әрқашан — всегда
бір нәрсені — одну вещь
(бір нәрсе — что-то, -ні — вин.)
есте ұстауымыз — мы должны помнить
(есте ұстау — держать в памяти, -ымыз — мы)
керек — нужно
егер — если
мен — я
дәл қазір — прямо сейчас
(дәл — точно, қазір — сейчас)
ештеңеге — ни к чему
(ештеңе — ничего, -ге — дат.)
ұмтылмасам — если не стремлюсь
(ұмтылу — стремиться, -масам — отриц. усл. я)
дамуым — моё развитие
(даму — развитие, -ым — моё)
тоқтап — остановившись
(тоқтау — остановиться)
қозғалыс — движение
кері — обратно
бағытқа — в сторону
(бағыт — направление, -қа — дат.)
айналады — превращается
(айналу — превращаться)
егер — если
мақсатқа — к цели
(мақсат — цель, -қа — дат.)
жетіп — достигнув
(жету — достичь)
тоқтап қалғыңыз келмесе — если не хотите остановиться
(тоқтау — остановиться, қалу — полностью действие, -ғыңыз — ваше желание, келмесе — если не хотите)
әрдайым — всегда
жаңа — новую
мақсат — цель
қойыңыз — ставьте
(қою — ставить, -ыңыз — повел. «вы»)
тіпті — даже
бастығыңыз — ваш начальник
(бастық — начальник, -ыңыз — ваш)
болмаса да — даже если нет
(болмау — отсутствовать, -са да — даже если)
Скрыть словарь
📅 189-КҮН / 189-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
❤️ МЕН ҮШІН ҚАМҚОРЛЫҚ НЕНІ БІЛДІРЕДІ?
ЧТО ЗНАЧИТ ЗАБОТА ЛИЧНО ДЛЯ МЕНЯ?
📌 Глагол дня: қамқорлық жасау, қамқор болу – заботиться
Адам өміріндегі ең маңызды нәрсе — отбасы.
Самое важное в жизни человека — семья.
Бұл — нағыз достық туатын және шынайы құндылықтар қалыптасатын орын.
Это место, где рождается настоящая дружба и формируются истинные ценности.
Біз отбасы үшін еңбек етеміз, әрі өміріміздің ең жақсы сәттері дәл солармен байланысты.
Мы работаем ради семьи, и лучшие моменты нашей жизни связаны именно с ней.
Әр адамның басты міндеті — жақындарына қамқор болу.
Главная задача каждого человека — заботиться о своих близких.
Ал қамқорлық деген не?
А что значит забота?
Бұл — эмоциялық қолдаудан бастап, маңызды істерді бірге атқаруға дейінгі көптеген әрекеттерді қамтитын үлкен ұғым.
Сюда входит многое, от эмоциональной поддержки до совместной работы над чем-то важным.
Біз біреуге қамқор болғанда, оның көңіл күйіне, ісіне, қызығушылықтарына мән береміз.
Когда мы заботимся, мы интересуемся настроением человека, его делами, увлечениями.
Егер оның жағдайы нашар екенін көрсек, оған жеңіл болу үшін бәрін жасауға тырысамыз.
Если видим, что ему плохо, стараемся сделать всё, чтобы ему стало легче.
Алдыңғы күні жұмыстан кеш келіп, демалғым келген еді.
Позавчера я пришёл домой поздно и хотел отдохнуть.
Сол кезде қызым: «Әке, мен тұшпара жегім келеді», — деді.
Дочь сказала: «Папа, я хочу пельмени».
Түн болғанына қарамастан, біз киініп, дүкенге барып келдік.
Хотя была уже ночь, мы оделись и пошли в магазин.
Оларға жақсы болу үшін өмір сүремін. Міне, мен үшін қамқорлық деген осы!
Чтобы им было хорошо — ради этого я живу. Вот что для меня означает забота.
📘 ГРАММАТИКА ДНЯ: –ҒАНЫНА ҚАРАМАСТАН (НЕСМОтря на то, что) 🔽
📑 Пример из текста:
Түн болғанына қарамастан, біз киініп, дүкенге барып келдік.
Хотя была уже ночь (несмотря на ночь), мы оделись и пошли в магазин.
🔍 Что разбираем: қарамастан
📝 –ғанына қарамастан — это устойчивый грамматический оборот, который означает: «несмотря на то, что…», «вопреки тому, что…»
🛠 ОСНОВА ГЛАГОЛА + –ҒАН / –ГЕН / –ҚАН / –КЕН + –ЫНА (–ІНЕ) + ҚАРАМАСТАН
🧩 Примеры в предложениях:
Жаңбыр жауғанына қарамастан, балалар далада ойнап жүр.
Несмотря на то, что идёт дождь, дети играют на улице.
Ауырғанына қарамастан, ол жұмысқа келді.
Несмотря на то, что он заболел, он пришёл на работу.
Кеш болғанына қарамастан, біз серуендеуге шықтық.
Несмотря на то, что было поздно, мы вышли на прогулку.
Шаршағанына қарамастан, ол үй жұмыстарын аяқтады.
Несмотря на усталость, он закончил домашние дела.
📌 Использование –стан / –стен с другими глаголами:
айтпастан – «не сказав», «ничего не сказав»
ойланбастан – «не думая», «не раздумывая»
келместен – «не придя, прежде чем прийти»
көрместен – «не видя, не увидев, прежде, чем увидишь»
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
мен — я
үшін — для
қамқорлық — забота
нені — что
(не — что, -ні — вин.)
білдіреді — означает
(білдіру — означать, -еді — наст.)
адам — человек
өміріндегі — в жизни
(өмір — жизнь, -індегі — мест.)
ең — самый
маңызды — важная, важное
нәрсе — вещь
отбасы — семья
бұл — это
нағыз — настоящая
достық — дружба
туатын — которая рождается
(туу — рождаться, -атын — прич.)
және — и
шынайы — истинные
құндылықтар — ценности
(құндылық — ценность, -тар — мн.)
қалыптасатын — которые формируются
(қалыптасу — формироваться, -атын — прич.)
орын — место
біз — мы
отбасы — семья
үшін — ради
еңбек етеміз — трудимся, работаем
(еңбек ету — трудиться, -еміз — мы)
әрі — и, а также
өміріміздің — нашей жизни
(өмір — жизнь, -іміз — наша, -дің — род.)
ең — самые
жақсы — лучшие
сәттері — моменты
(сәт — момент, -тер — мн., -і — прит.)
дәл — именно
солармен — с ними
(солар — они, -мен — твор.)
байланысты — связаны
(байланыс — связь)
әр адамның — каждого человека
(әр — каждый, адам — человек, -ның — род.)
басты — главная
міндеті — задача, обязанность
(міндет — обязанность, -і — прит.)
жақындарына — своим близким
(жақын — близкий, -дары — мн., -на — дат.)
қамқор болу — заботиться
(болу — быть)
ал — а, же
қамқорлық — забота
деген — то, что называется
не — что
бұл — это
эмоциялық — эмоциональная
қолдаудан — от поддержки
(қолдау — поддержка, -дан — исх.)
бастап — начиная с
(бастау — начинать)
маңызды — важные
істерді — дела
(іс — дело, -тер — мн., -ді — вин.)
бірге — вместе
атқаруға — выполнять
(атқару — выполнять, -ға — дат.)
дейінгі — до
(дейін — до, -гі — прил.)
көптеген — множество
әрекеттерді — действий
(әрекет — действие, -тер — мн., -ді — вин.)
қамтитын — охватывающий
(қамту — охватывать, -тын — прич.)
үлкен — большое
ұғым — понятие
біз — мы
біреуге — кому-то
(біреу — кто-то, -ге — дат.)
қамқор — заботливый
болғанда — когда мы заботимся
(болу — быть, -ғанда — когда)
оның — его/ее
(ол — он/она, -ның — род.)
көңіл күйіне — настроению
(көңіл күй — настроение, -іне — дат.)
ісіне — его делу
(іс — дело, -іне — дат.)
қызығушылықтарына — его интересам
(қызығушылық — интерес, -тар — мн., -ына — дат.)
мән береміз — уделяем внимание
(мән беру — уделять значение, -еміз — мы)
егер — если
оның — его/её
жағдайы — состояние
(жағдай — состояние, -ы — прит.)
нашар — плохое
екенін — что является
(екен — что…, -ін — вин.)
көрсек — если увидим
(көру — увидеть, -сек — усл.)
оған — ему/ей
(ол — он/она, -ға — дат.)
жеңіл — легче
болу үшін — чтобы стало легко
(болу — быть, үшін — для)
бәрін — всё
(бар — всё, -ін — вин.)
жасауға — сделать
(жасау — делать, -ға — дат.)
тырысамыз — стараемся
(тырысу — стараться, -амыз — мы)
алдыңғы күні — позавчера
(алдыңғы — предыдущий, күн — день, -і — прит.)
жұмыстан — с работы
(жұмыс — работа, -тан — исх.)
кеш — поздно
келіп — придя
(келу — приходить, -іп — деепр.)
демалғым — хочу отдохнуть
(демалу — отдыхать, -ғым — хочу)
келген еді — хотел
(келу — хотеть/приходить, еді — было)
сол кезде — в тот момент
қызым — моя дочь
(қыз — дочь, -ым — моя)
тұшпара — пельмени
жегім келеді — хочу поесть
(жеу — есть, -гім — хочу, келеді — хочу)
деді — сказала
(деу — сказать)
түн — ночь
болғанына қарамастан — несмотря на то, что была ночь
(болу — быть, -ғанына — несмотря на, қарамастан — несмотря)
біз — мы
киініп — одевшись
(киіну — одеваться, -іп — деепр.)
дүкенге — в магазин
(дүкен — магазин, -ге — дат.)
барып — сходив
(бару — идти, -ып — деепр.)
келдік — пришли
(келу — приходить, -дік — мы)
оларға — им
(ол — они, -ар — мн., -ға — дат.)
жақсы — хорошо
болу үшін — чтобы было хорошо
өмір сүремін — я живу
(өмір сүру — жить, -мін — я)
міне — вот
мен үшін — для меня
қамқорлық — забота
деген — называется
осы — это
Скрыть словарь
📅 190-КҮН / 190-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
💼 ӘРКІМ БАСШЫ БОЛҒЫСЫ КЕЛМЕЙДІ, БІРАҚ ӘР АДАМ — БАСШЫ
НЕ КАЖДЫЙ ХОЧЕТ БЫТЬ РУКОВОДИТЕЛЕМ, НО КАЖДЫЙ ИМ ЯВЛЯЕТСЯ
📌 Глагол дня: басқару – управлять
Басшы болу — өте жауапты жұмыс, және барлық адам басшы болуды қаламайды.
Быть руководителем — это очень ответственная работа, и не все люди хотят быть руководителями.
Егер мен сізге әр адам қазірдің өзінде басшы болып, өте үлкен әрі маңызды үдерістерді басқарады десем, қалай қабылдар едіңіз?
А как вы отреагируете, если я скажу, что каждый человек уже является руководителем и управляет очень большими и серьёзными процессами?
Ал адамның өмірін басқарудан маңыздырақ не болуы мүмкін?
Ну вот что может быть серьёзнее управления человеческой жизнью?
Әрқайсымызға уақыт, өмір, дене берілген.
А ведь каждому из нас дано время, жизнь, тело.
Әрқайсымыз белгілі бір өмірлік жағдайдамыз және күн сайын қалай әрекет ету керектігі жөнінде шешім қабылдаймыз.
Каждый из нас находится в определённой жизненной ситуации и ежедневно принимает решения, как поступить.
Ал қабылдаған шешімдерімізге біздің өміріміз де, жанымыздағы адамдардың өмірі де тәуелді.
И от принятых нами решений зависит и наша жизнь, и жизнь людей, которые находятся рядом с нами.
Мұндай теория туралы пікіріңіз қандай?
Как вам такая теория?
Ақыры келгенде, бәрімізге өз өміріміздің үдерістерін басқару тапсырылған.
В итоге всем нам дано руководить процессами своей жизни.
Бұл үдерістердің көлемі мен ауқымы әртүрлі.
Они разные по величине и масштабу.
Бірақ өмірлік міндеттері маңызды емес адам жоқ.
Но нет ни одного человека, чьи жизненные задачи не являются важными.
Сондықтан сіздердің барлығыңызға жақсы басшы болып, өздеріңізге берілген дүниені дұрыс басқара білуді тілеймін!
Поэтому желаю вам всем быть хорошими руководителями и правильно управлять тем, что вам дано!
📘 ГРАММАТИКА ДНЯ: «ӘРҚАЙСЫМЫЗ» + –МЫЗ 🔽
(Каждый из нас… → глагол в форме «мы»)
📑 Пример из текста:
Әрқайсымыз белгілі бір өмірлік жағдайдамыз және күн сайын қалай әрекет ету керектігі жөнінде шешім қабылдаймыз.
Каждый из нас находится в определённой жизненной ситуации и ежедневно принимает решения, как поступить.
🔍 Что разбираем:
ӘРҚАЙСЫМЫЗ и согласование глагола с окончанием –мыз / –міз / –пыз / –піз
📝 Слово әрқайсымыз переводится как «каждый из нас»,
но грамматически содержит показатель 1-го лица множественного числа –мыз.
📌 Поэтому глагол обязательно ставится в форме мы, даже если по смыслу речь идёт о каждом человеке по отдельности.
👉 В русском — ед. число:
«каждый принимает»
👉 В казахском — мн. число по форме:
әрқайсымыз қабылдаймыз
Это норма казахского языка и соответствует официальной грамматике.
🛠 Әрқайсы + –мыз → Әрқайсымыз
Глагол + –мыз / –міз / –пыз / –піз
Әрқайсымыз ... жасаймыз.
(Каждый из нас … мы делаем.)
🧩 Примеры предложений:
Әрқайсымыз өз өміріміз үшін жауап береміз.
Каждый из нас отвечает за свою жизнь.
Әрқайсымыз күн сайын түрлі шешімдер қабылдаймыз.
Каждый из нас ежедневно принимает разные решения.
Әрқайсымыз кейде қателесеміз, бірақ қателерден сабақ аламыз.
Каждый из нас иногда ошибается, но учится на этих ошибках.
Әрқайсымыздың арманы бар, және біз оған жетуге талпынамыз.
У каждого из нас есть мечта, и мы стремимся её достичь.
Әрқайсымыз өмір жолында түрлі қиындықтарға тап боламыз.
Каждый из нас сталкивается с разными трудностями на жизненном пути.
Әрқайсымыз бір-бірімізге көмектесуге тырысамыз.
Каждый из нас старается помогать друг другу.
Әрқайсымыз ертеңге үмітпен қараймыз.
Каждый из нас смотрит в будущее с надеждой.
📌 Слова, которые работают так же (всегда требуют –мыз):
• Бәріміз — мы все
• Көбіміз — большинство из нас
• Кейбіріміз — некоторые из нас
• Біріміз — один из нас
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
әркім — каждый
басшы — руководитель
болғысы келеді — хочет быть
(болу — быть, -ғысы — хочет, келеді — хочет)
келмейді — не хочет
(келу — хотеть, -мейді — отриц.)
бірақ — но
әр адам — каждый человек
(әр — каждый, адам — человек)
басшы — руководитель
болу — быть
өте — очень
жауапты — ответственная
(жауап — ответственность, -ты — прил.)
жұмыс — работа
және — и
барлық адам — все люди
(барлық — все, адам — человек)
болуды — быть
(болу — быть, -ды — вин.)
қаламайды — не хочет
(қалау — хотеть, -майды — отриц.)
егер — если
мен — я
сізге — вам
(сіз — вы, -ге — дат.)
әр адам — каждый человек
қазіргі — нынешний, текущий
өзінде — уже, в себе
(өз — свой, -інде — мест.)
болып — будучи
өте — очень
үлкен — большие
әрі — и
маңызды — важные
үдерістерді — процессы
(үдеріс — процесс, -тер — мн., -ді — вин.)
басқарады — управляет
(басқару — управлять)
десем — если скажу
(деу — сказать, -сем — усл. я)
қалай — как
қабылдар едіңіз — вы бы восприняли
(қабылдау — воспринимать, -р — буд. оттенок, едіңіз — бы вы)
ал — а
адамның — человека
(адам — человек, -ның — род.)
өмірін — его жизнь
(өмір — жизнь, -ін — вин.)
басқарудан — от управления
(басқару — управлять, -дан — исх.)
маңыздырақ — более важное
(маңызды — важный, -рақ — сравн.)
не — что
болуы мүмкін — может быть
(болу — быть, мүмкін — может)
әрқайсымызға — каждому из нас
(әрқайсы — каждый, -мыз — мы, -ға — дат.)
уақыт — время
өмір — жизнь
дене — тело
берілген — дано
(берілу — быть дано)
әрқайсымыз — каждый из нас
белгілі — определённый
бір — один
өмірлік — жизненная
жағдайдамыз — мы находимся в ситуации
(жағдай — ситуация, -да — мест., -мыз — мы)
және — и
күн сайын — каждый день
(күн — день, сайын — каждый)
қалай — как
әрекет ету — поступать, действовать
(әрекет — действие, ету — делать)
керектігі — то, как нужно
(керек — нужно, -тігі — сущ.)
жөнінде — относительно
шешім — решение
қабылдаймыз — принимаем
(қабылдау — принимать, -мыз — мы)
қабылдаған — принятые
(қабылдау — принимать, -ған — прич.)
шешімдерімізге — к нашим решениям
(шешім — решение, -дер — мн., -іміз — наши, -ге — дат.)
біздің — наша
өміріміз — наша жизнь
(өмір — жизнь, -іміз — наша)
де — также
жанымыздағы — которые рядом с нами
(жан — душа/ближний, -ымыз — наша, -дағы — мест.)
адамдардың — людей
(адам — человек, -дар — мн., -дың — род.)
өмірі — их жизнь
(өмір — жизнь, -і — прит.)
тәуелді — зависит
(тәуелді болу — зависеть)
мұндай — такая
теория — теория
туралы — о
пікіріңіз — ваше мнение
(пікір — мнение, -іңіз — ваше)
қандай — какое
ақыры келгенде — в итоге
(ақыры — конец, -келгенде — когда приходит → в сущности, в итоге)
бәрімізге — всем нам
(бәрі — все, -міз — мы, -ге — дат.)
өз өміріміздің — процессов нашей жизни
(өз — свой, өмір — жизнь, -іміз — наша, -дің — род.)
үдерістерін — процессы
(үдеріс — процесс, -тер — мн., -ін — вин.)
басқару — управлять
тапсырылған — поручено
(тапсыру — поручать, -ылған — прич.)
бұл — эти
үдерістердің — процессов
(үдеріс — процесс, -тер — мн., -дің — род.)
көлемі — объём
(көлем — объём, -і — прит.)
мен — и
ауқымы — масштаб
(ауқым — масштаб, -ы — прит.)
әртүрлі — разные
бірақ — но
өмірлік — жизненные
міндеттері — обязанности, задачи
(міндет — задача, -тері — мн.)
маңызды — важные
емес — не
адам — человек
жоқ — нет
сондықтан — поэтому
сіздердің — ваше (мн. число)
(сіздер — вы мн., -дің — род.)
барлығыңызға — всем вам
(барлық — все, -ыңыз — вы мн., -ға — дат.)
жақсы — хорошим
басшы — руководителем
болып — будучи
өздеріңізге — вам самим
(өздеріңіз — вы сами, -ге — дат.)
берілген — данное
(берілу — быть дано)
дүниені — то, что дано (букв. «мир»)
(дүние — мир/данное, -ні — вин.)
дұрыс — правильно
басқара білуді — умение правильно управлять
(басқару — управлять, білу — уметь, -ді — вин.)
тілеймін — желаю
(тілеу — желать, -ймін — я)
Скрыть словарь
📅 191-КҮН / 191-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
🍿 БҮКІЛ ОТБАСЫМЫЗБЕН “АҢДАР ШАҺАРЫ 2” МУЛЬТФИЛЬМІНЕ БАРДЫҚ
ВСЕЙ СЕМЬЕЙ СХОДИЛИ НА ЗВЕРОПОЛИС 2
📌 Глагол дня: міну – садиться (на)
“Аңдар шаһары 2” мультфильміне билеттер бұдан екі күн бұрын сатып алынған еді.
Билеты на мультфильм “Зверополис 2” были куплены еще позавчера.
Бірінші бөлігі – қызымның ең сүйікті мультфильмі.
Первая часть — любимый мультфильм моей дочери.
Шұжық пен ірімшік қосылған бутербродтарды жеп алған соң, біз жинақтала бастадық.
Позавтракав бутербродами с колбасой и сыром, мы стали собираться.
«Такси кіреберістің алдында тұр», — деді әйелім терезеден қарап.
Такси уже стоит возле подъезда, сказала моя жена, глядя в окно.
Біз сыртқа шығып, таксиге мініп, мультфильм көруге кеттік.
Мы вышли, сели в такси и поехали смотреть мультфильм.
Уақыт өте аз қалған еді, бірақ біз үлгердік.
Времени оставалось совсем немного, но мы успели.
Кинозалға кірген бойда мультфильм көрсетілімі басталды.
Как только мы зашли в кинозал, начался показ мультфильма.
Мен бәріне орындарына отыруға көмектесіп, буфетке бірдеңе сатып алуға шықтым.
Я помог всем сесть на свои места и вышел в буфет купить что-нибудь.
Барлығына салқын шай мен попкорн алып, өз орныма жайғастым.
Взял всем холодный чай и попкорн и занял свое место.
Бұл мультфильмнен қазақша субтитрлерді көргеніме қуандым.
Мне было приятно увидеть в этом мультфильме казахские субтитры.
Сондықтан мен мультфильмді тек қарап қана қоймай, үйреніп те отырдым.
Поэтому я не только смотрел мультик, но ещё и обучался.
Айтпақшы, қазір кинотеатрларда көптеген фильмдер қазақша субтитрлермен көрсетіліп жүр.
Кстати, сейчас в кино многие фильмы показывают с казахскими субтитрами.
📘 ГРАММАТИКА: Падежи на примерах из сегодняшнего текста 🔽
🧐 Давайте сегодня повторим все падежи казахского языка — и посмотрим, как они работают прямо в тексте про поход в кино.
🟩 1. Атау септік
Вопросы: кто? что?
Примеры из текста:
Уақыт өте аз қалған еді. — Времени оставалось совсем немного.
Мультфильм көрсетілімі басталды. — Начался показ мультфильма.
Мен бәріне көмектестім. — Я помог всем.
📝 Что обозначает: подлежащее, объект высказывания.
Форма: без окончания.
🟩 2. Ілік септік
Вопросы: чей? чего?
Примеры из текста:
Бірінші бөлігінің — первой части (мультфильма)
Қызымның ең сүйікті мультфильмі — любимый мультфильм моей дочери
📝 Что обозначает: принадлежность, часть целого.
Окончания: –ның / –нің / –дың / –дің / –тың / –тің
🟩 3. Барыс септік
Вопросы: кому? чему? куда?
Примеры из текста:
“Аңдар шаһары 2” мультфильміне бардық. — Пошли на мультфильм.
Буфетке шықтым. — Вышел в буфет.
Кинозалға кірген бойда… — Как только зашли в кинозал…
📝 Что обозначает: направление, цель, адресат.
Окончания: –ға / –ге / –қа / –ке / –на / –не
🟩 4. Табыс септік
Вопросы: кого? что?
Примеры из текста:
Мультфильмді тек қарап қана қоймай… — Не только смотрел мультфильм…
Қазақша субтитрлерді көргеніме қуандым. — Мне было приятно увидеть казахские субтитры.
📝 Что обозначает: прямое дополнение, объект действия.
Окончания: –ны / –ні / –ды / –ді / –ты / –ті
🟩 5. Жатыс септік
Вопросы: где? в чем?
Пример из текста:
Такси кіреберістің алдында тұр. — Такси стоит перед подъездом.
Кинотеатрларда көптеген фильмдер көрсетіліп жүр. — В кинотеатрах показывают многие фильмы.
📝 Что обозначает: нахождение в месте.
Окончания: –да / –де / –та / –те
🟩 6. Шығыс септік
Вопросы: откуда? из чего? с чего?
Примеры из текста:
Бұдан екі күн бұрын сатып алынған еді. — Были куплены ещё позавчера.
📝 Что обозначает: исходная точка, источник, начало действия.
Окончания: –дан / –ден / –тан / –тен / –нан / –нен
🟩 7. Көмектес септік
Вопросы: с кем? с чем? при помощи чего?
Пример из текста:
Бүкіл отбасымызбен бардық. — С всей нашей семьёй пошли.
📝 Что обозначает: совместность или средство действия.
Окончания: –мен / –бен / –пен
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
бүкіл — весь, вся
отбасымызбен — всей семьёй
(отбасы — семья, -мыз — наша, -бен — с)
Аңдар шаһары 2 — «Зверополис 2»
(аңдар — звери, шаһар — город)
мультфильмге — на мультфильм
(мультфильм — мультфильм, -ге — направит.)
бардық — сходили
(бару — идти, -дық — прош.)
билеттер — билеты
(билет — билет, -тер — мн.)
бұдан — до этого
екі — два
күн — день
бұрын — раньше
сатып алынған еді — были куплены
(сатып алу — покупать, -нған — прич., еді — было)
бірінші — первая
бөлігі — часть
(бөлік — часть, -і — прит.)
қызы — дочь
(қыз — дочь, -ы — прит.)
ең — самый
сүйікті — любимый
шұжық — колбаса
пен — и
ірімшік — сыр
қосылған — добавленные
(қосу — добавлять)
бутербродтарды — бутерброды
(бутерброд — бутерброд, -тар — мн., -ды — вин.)
жеп алған соң — после того как поели
жинақтала бастадық — начали собираться
(жинақталу — собираться, бастау — начинать, -дық — мы)
такси — такси
кіреберістің алдында — перед подъездом
(кіреберіс — подъезд, -тің — род., алдында — перед)
тұр — стоит
әйелім — моя жена
(әйел — жена, -ім — моя)
терезеден — из окна
(терезе — окно, -ден — исх.)
қарап — посмотрев
сыртқа — наружу
шығып — выйдя
таксиге — в такси
мініп — сев
көруге — чтобы посмотреть
(көру — смотреть)
кеттік — поехали
уақыт — время
өте аз — очень мало
қалған еді — оставалось
бірақ — но
біз — мы
үлгердік — успели
кинозалға — в кинозал
кірген бойда — как только вошли
көрсетілімі — показ
(көрсету — показывать)
басталды — начался
орындарына — на свои места
(орын — место)
отыруға — чтобы сесть
көмектесіп — помогая
буфетке — в буфет
бірдеңе — что-нибудь
сатып алуға — чтобы купить
шықтым — вышел
барлығына — всем
салқын — холодный
шай — чай
попкорн — попкорн
алып — взяв
орныма — на своё место
(орын — место)
жайғастым — сел, устроился
мультфильмнен — в мультфильме / из мультфильма
қазақша — на казахском
субтитрлерді — субтитры
көргеніме — что увидел
қуандым — обрадовался
сондықтан — поэтому
тек — только
қарап — смотря
қоймай — не только
үйреніп те — ещё и обучаясь
отырдым — сидел
айтпақшы — кстати
қазір — сейчас
кинотеатрларда — в кинотеатрах
көптеген — многие
фильмдер — фильмы
қазақша субтитрлермен — с казахскими субтитрами
көрсетіліп жүр — показывают
Скрыть словарь
📅 192-КҮН / 192-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
🫖 СЕНДЕРГЕ ШАЙ ҚҰЯЙЫН БА? ҚҰЯ БЕР!
ВАМ ЧАЮ НАЛИТЬ? ДА НАЛИВАЙ!
📌 Глагол дня: құю – наливать
Үйде әйелім ең жиі айтатын сөздердің бірі — «Сендерге шай құяйын ба?».
Одна из самых часто используемых фраз моей жены дома — “Вам чаю налить?”
Біз үйде шай ішкенді қатты жақсы көреміз.
Мы дома очень любим пить чай.
Мен көбіне шайды лимон мен бал қосып ішемін.
Я в основном пью чай с лимоном и мёдом.
Әкем бір үлкен бөшке бал сатып алды.
Мой папа купил целую огромную флягу мёда.
Ал кішкентай құтыдағы бал таусылып қалғанда, ол бізге тағы бір құты береді.
И когда у нас в баночке мёд кончается, он нам даёт ещё одну баночку.
Сондықтан үйімізде бал ешқашан таусылмайды.
Поэтому мёд у нас никогда не кончается.
Жалпы, біздің отбасымыз — тәттіқұмарлар.
А вообще наша семья — сладкоежки.
Біз тәттіні жақсы көреміз: кәмпит, пирог, эклер, қою сүт, тосап және тағы басқа тәттілерді жиі сатып аламыз.
Мы любим сладкое и покупаем конфеты, пироги, эклеры, сгущёнку, варенье и так далее.
Шайды да біз жиі ішеміз.
Ну и чай мы тоже довольно часто пьём.
Бұрын сүтпен ішетінбіз, ал қазір көбіне лимонмен ішеміз.
Раньше с молоком пили, а сейчас в основном с лимоном пьём чай.
Жалпы, Қазақстанда шайды басқа елдерге қарағанда жиірек ішетін сияқты.
И вообще мне кажется, в Казахстане чай пьют чаще, чем в других странах.
Тіпті бізде осындай әзіл-мәтел бар: «Қонаққа барғанда, бір шәйнек шай ішпесе — қазақ емес».
У нас даже есть такая пословица: “Казах не казах, если не выпьет чайник чая в гостях.”
Әйелім күніне орта есеппен кем дегенде бес рет шай құяды.
Моя жена в среднем наливает чай не меньше 5 раз в сутки.
Ал сіз күніне неше рет шай ішесіз?
А вы сколько раз в сутки пьёте чай?
📘 ГРАММАТИКА: ИНИЦИАТИВА –АЙЫН / –ЕЙІН / –ЙЫН / –ЙІН 🔽
📑 Пример из текста:
Сендерге шай құяйын ба?
Вам чаю налить?
🔍 Что разбираем: құяйын
📝 Инициативная форма — разновидность побудительного наклонения, выражающая:
👉 готовность выполнить действие,
👉 инициативу говорящего,
👉 предложение помощи,
👉 вопрос о разрешении:
«Можно я…?»,
«Мне сделать?»,
«Давайте я…»
📌 Используется:
— в форме я: –айын / –ейін / –йын / –йін
—в форме мы: –айық / –ейік / –йық / –йік
🛠 ОСНОВА ГЛАГОЛА + –АЙЫН / –ЕЙІН / –ЙЫН / –ЙІН
бар → барайын
көр → көрейін
құй → құяйын
аш → ашайын
баста → бастайын
🛠 ДАВАЙТЕ МЫ СДЕЛАЕМ: ОСНОВА ГЛАГОЛА + –АЙЫҚ / –ЕЙІК / –ЙЫҚ / –ЙІК
барайық — давайте пойдём
істейік — давайте сделаем
сөйлейік — давайте поговорим
тыңдайық — давайте послушаем
🧩 Примеры;
🔵 Глагол құю – наливать
Мен шай құяйын ба? — Мне налить чай?
Шайды мен құяйын. — Давайте я налью чай.
Мына құтыға су құяйын. — Я налью воду в эту банку.
🟢 Глагол бару – идти
Мен дүкенге барайын ба? — Мне сходить в магазин?
Онда мен барайын. — Тогда я пойду.
Мен қазір барайын. — Я сейчас пойду.
🟣 Глагол алып келу – приносить
Су алып келейін бе? — Принести воду?
Дәріні мен алып келейін. — Лекарство принесу я.
Қағаздарды алып келейін. — Я принесу бумаги.
🔴 Глагол жасау – делать, готовить
Тамақ жасайын ба? — Мне приготовить еду?
Кофені мен жасайын. — Кофе приготовлю я.
Төсекті мен жинайын. — Я заправлю постель.
🟠 Глагол жазу – писать
Өтінішті мен жазайын ба? — Мне написать заявление?
Хатты мен жазайын. — Письмо напишу я.
Ескертуді мен жазайын. — Я напишу уведомление.
🟤 Глагол табу – находить
Мекенжайын табайын ба? — Мне найти его адрес?
Қажет болса, мен табайын. — Если нужно, найду я.
Құжатты мен табайын. — Документ найду я.
🔵 Форма «мы»;
Барайық. — Давайте пойдём.
Істейік. — Давайте сделаем.
Сөйлейік. — Давайте поговорим.
Тыңдайық. — Давайте послушаем.
Бастайық. — Давайте начнём.
Күтейік. — Давайте подождём.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
сендерге — вам
(сендер — вы, мн., -ге — направит.)
шай — чай
құяйын ба — налить?
(құю — наливать, -йын — желат., -ба — вопрос)
құя бер — наливай
(құю — наливать, бер — давай)
үйде — дома
(үй — дом, -де — мест.)
әйелім — моя жена
(әйел — жена, -ім — моя)
ең — самый
жиі — часто
айтатын — говоримая, которую говорит
(айту — говорить)
сөздердің — слов
(сөз — слово, -дер — мн., -дің — род.)
бірі — одна из
(бір — один, -і — прит.)
сендерге — вам
шай — чай
құяйын — налью?
ба — ли?
біз — мы
үйде — дома
ішкенді — пить
(ішу — пить, -ген — прич., -ді — вин.)
қатты — очень
жақсы көреміз — любим
(жақсы көру — любить, -еміз — мы)
мен — я
көбіне — в основном
шайды — чай
(шай — чай, -ды — вин.)
лимон — лимон
бал — мёд
қосып — добавив
ішемін — пью
әкем — мой отец
(әке — отец, -м — мой)
бір — один
үлкен — большой
бөшке — бочка
бал — мёд
сатып алды — купил
(сатып алу — покупать, -ды — прош.)
кішкентай — маленькая
құтыдағы — в баночке
(құты — банка, -дағы — мест.)
таусылып қалғанда — когда заканчивается
(таусылу — заканчиваться)
ол — он
бізге — нам
(біз — мы, -ге — направит.)
тағы — ещё
бір — одну
құты — банку
береді — даёт
(беру — давать)
сондықтан — поэтому
үйімізде — в нашем доме
(үй — дом, -іміз — наш, -де — мест.)
ешқашан — никогда
таусылмайды — не заканчивается
(таусылу — заканчиваться, -майды — отриц.)
жалпы — вообще
біздің — наша
отбасымыз — семья наша
(отбасы — семья, -мыз — наша)
тәттіқұмарлар — сладкоежки
біз — мы
тәттіні — сладкое
(тәтті — сладкое, -ні — вин.)
жақсы көреміз — любим
кәмпит — конфеты
пирог — пирог
эклер — эклер
қою сүт — сгущёнка
(қою — густой, сүт — молоко)
тосап — варенье
тағы — ещё
басқа — другие
тәттілерді — сладости
(тәтті — сладость, -лер — мн., -ді — вин.)
жиі — часто
сатып аламыз — покупаем
(сатып алу — покупать)
шайды — чай
да — и
біз — мы
жиі — часто
ішеміз — пьём
бұрын — раньше
сүтпен — с молоком
(сүт — молоко, -пен — твор.)
ішетінбіз — пили
(ішу — пить, -етін — прич., -біз — мы, прош.)
қазір — сейчас
көбіне — в основном
лимонмен — с лимоном
(-мен — твор.)
Қазақстанда — в Казахстане
(Қазақстан — Казахстан, -да — мест.)
шайды — чай
басқа елдерге — другим странам
(ел — страна, -дер — мн., -ге — направит.)
қарағанда — по сравнению с
(қарау — смотреть, -ғанда — деепр.)
жиірек — чаще
ішетін сияқты — как будто пьют
тіпті — даже
бізде — у нас
(біз — мы, -де — мест.)
осындай — такая
әзіл-мәтел — шутливая пословица
(әзіл — шутка, мәтел — поговорка)
қонаққа — в гости
барғанда — когда идут
бір — один
шәйнек — чайник
шай — чай
ішпесе — если не выпьет
(ішу — пить, -песе — услов.)
қазақ — казах
емес — не
әйелім — моя жена
күніне — в сутки
орта есеппен — в среднем
кем дегенде — как минимум
бес — пять
рет — раз
құяды — наливает
(құю — наливать)
ал — а
сіз — вы
неше — сколько
рет — раз
ішесіз — пьёте
Скрыть словарь
📅 193-КҮН / 193-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
😢 НЕГЕ БІЗ ЖЫЛАЙМЫЗ?
ПОЧЕМУ МЫ ПЛАЧЕМ?
📌 Глагол дня: жылау – плакать
Жылау — көз жасы, дыбыс, тыныс алу мен мимикадағы өзгерістерді қамтитын күрделі эмоционалдық және физиологиялық реакция.
Плач — сложная эмоциональная и физиологическая реакция, включающая слёзы, звуки, изменения дыхания и мимики.
Көз жасы тек жылағанда ғана емес — мысалы, пияздан немесе түтіннен де ағады, бұл көздің қорғаныш рефлексі.
Слёзы бывают не только при плаче — например, от лука или дыма, это защитный рефлекс глаза.
Жылау әртүрлі себептермен пайда болады: қайғы, күйзеліс, ауырсыну, қорқыныш, қатты қуаныш, жеңілдеу, шамадан тыс шаршау, эмоционалдық жүктеме және қолдауға деген қажеттілік.
Плач появляется по разным причинам: грусть, стресс, боль, страх, сильная радость, облегчение, переутомление, эмоциональная перегрузка и потребность в поддержке.
Қайғы мен жоғалтулар эмоционалды көз жастарын тудырады, олар қиын сәттерді жеңіл өтуге көмектеседі.
Грусть и потеря вызывают эмоциональные слёзы, помогающие пережить трудные моменты.
Күйзеліс пен шаршау — тыныс алуды және жүрек соғысын тұрақтандырып, жылау арқылы жеңілдейді.
Стресс и усталость снимаются через плач, стабилизируя дыхание и сердечный ритм.
Ауырсыну мен қорқыныш — қорғаныш реакцияларын іске қосып, жылау арқылы адамға жеңілдік береді.
Боль и страх запускают защитные реакции и через плач приносят облегчение.
Қатты қуаныш пен жеңілдік сезімі эмоциялар өте күшті болғанда көз жастарын шығарады.
Сильная радость и облегчение вызывают слёзы, когда эмоции слишком сильны.
Қолдауға мұқтаждық адамды жылауға итермелейді, бұл жылау назар аударуға және көмек алуға көмектесетін маңызды белгіге айналады.
Потребность в поддержке делает плач сигналом, который помогает получить внимание и помощь.
📘 ГРАММАТИКА: КАК СТРОЯТСЯ НАУЧНЫЕ ОПРЕДЕЛЕНИЯ. 🔽
📑 Пример из текста:
Жылау — көз жасы, дыбыс, тыныс алу мен мимикадағы өзгерістерді қамтитын күрделі эмоционалдық және физиологиялық реакция.
Плач — сложная эмоциональная и физиологическая реакция, включающая слёзы, звуки, изменения дыхания и мимики.
📌 Это классический формат энциклопедического определения, включающее:
- Понятие
- Родовое слово (тип, область, явление)
- Признаки, состав или функции, раскрывающие суть
🛠 Научные определения строятся по модели: X — [родовое понятие] + [пояснение: из чего состоит, что включает, какую функцию выполняет].
👉 Эта поясняющая часть может выражаться разными словами:
- қамтитын — включающий в себя / содержащий
- тұратын — состоящий из
- сипаттайтын — характеризующий / описывающий
- құрайтын — образующий / формирующий
- көрсететін — отражающий / показывающий
- білдіретін — обозначающий / выражающий смысл
- құрамында … бар — в составе есть … / содержит внутри …
- болып табылады — является (официально, книжно)
🧠 Внутренняя логика любого определения
1) Родовое понятие (К какой категории относится объект):
- ғылым
- жүйе
- өнер саласы
- құрал
- құқық саласы
2) Видовое отличие (Что именно делает объект тем, чем он является):
- из чего состоит
- какие элементы включает
- какую функцию выполняет
- какие процессы отражает
🧩 Примеры;
Экология — организмдер мен қоршаған орта арасындағы өзара байланыстарды, бейімделу заңдылықтарын және биологиялық жүйелердің құрылымын зерттейтін ғылым.
Экология — наука, изучающая взаимосвязи организмов с окружающей средой, закономерности адаптации и структуру биологических систем.
Әдебиет — халықтың рухани әлемін, мәдениетін және ой-санасын көркем тіл арқылы бейнелейтін өнер саласы.
Литература — область искусства, отражающая духовный мир народа, его культуру и мировоззрение посредством художественного языка.
Тіл — қарым-қатынас жасаудың, ойды жеткізудің және ақпарат берудің негізгі құралы.
Язык — основной инструмент общения, выражения мыслей и передачи информации.
Биология — тірі организмдердің құрылысы, қызметі және олардың ортадағы байланыстарын зерттейтін ғылым.
Биология — наука, изучающая строение живых организмов, их функции и связи с окружающей средой.
🧐 Что объединяет все эти примеры?
✔️ начинается с понятия: экология, тіл, әдебиет
✔️ сразу даётся родовое слово: ғылым, өнер саласы, құрал
✔️ затем описываются признаки, функции, элементы, сущность
✔️ используются разные грамматические конструкции, но выполняющие одну задачу — объяснить, что представляет собой понятие
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
неге — почему
біз — мы
жылаймыз — плачем
(жылау — плакать, -ймыз — мы)
жылау — плач
көз жасы — слёзы
(көз — глаз, жас — слеза)
дыбыс — звук
тыныс алу — дыхание
(тыныс — дыхание, алу — брать → процесс)
мимикадағы — в мимике
(мимика, -дағы — мест.)
өзгерістерді — изменения
(өзгеріс — изменение, -тер — мн., -ді — вин.)
қамтитын — охватывающая
(қамту — охватывать, -тын — прич.)
күрделі — сложная
эмоционалдық — эмоциональная
және — и
физиологиялық — физиологическая
реакция — реакция
тек — только
жылағанда — когда плачешь
(жылау — плакать, -ғанда — врем.)
ғана — лишь
емес — не
мысалы — например
пияздан — от лука
(пияз — лук, -дан — от)
немесе — или
түтіннен — от дыма
(түтін — дым, -нен — от)
де — тоже
ағады — течёт
(ағу — течь)
бұл — это
көздің — глаза
(көз — глаз, -дің — род.)
қорғаныш — защитный
рефлексі — рефлекс
(рефлекс, -і — прит.)
әртүрлі — разные
себептермен — по причинам
(себеп — причина, -тер — мн., -мен — твор.)
пайда болады — появляется
(пайда болу — появляться)
қайғы — грусть
күйзеліс — стресс
ауырсыну — боль
қорқыныш — страх
қатты — сильная
қуаныш — радость
жеңілдеу — облегчение
шамадан тыс — чрезмерная
шаршау — усталость
эмоционалдық жүктеме — эмоциональная нагрузка
және — и
қолдауға — к поддержке
(қолдау — поддержка, -ға — напр.)
деген — называемая
қажеттілік — необходимость
қайғы — грусть
мен — и
жоғалтулар — потери
(жоғалту — потерять, -лар — мн.)
эмоционалды — эмоциональные
көз жастарын — слёзы
(көз жасы — слёзы, -тарын — вин.)
тудырады — вызывают
олар — они
қиын — трудные
сәттерді — моменты
(сәт — момент, -тер — мн., -ді — вин.)
жеңіл — легко
өтуге — пережить
(өту — пройти, -ге — напр.)
көмектеседі — помогает
күйзеліс — стресс
пен — и
шаршау — усталость
тыныс алуды — дыхание
(тыныс алу — дыхание, -ды — вин.)
және — и
жүрек соғысын — сердцебиение
(жүрек — сердце, соғыс — удар, -ын — вин.)
тұрақтандырып — стабилизируя
жылау — плач
арқылы — через
жеңілдейді — облегчается
(жеңілдеу — облегчаться)
ауырсыну — боль
мен — и
қорқыныш — страх
қорғаныш — защитные
реакцияларын — реакции
(реакция — реакция, -ларын — вин.)
іске қосып — запуская
(іске қосу — запускать)
адамға — человеку
(адам — человек, -ға — напр.)
жеңілдік — облегчение
береді — даёт
сезімі — чувство
(сезім — чувство, -і — прит.)
эмоциялар — эмоции
(эмоция — эмоция, -лар — мн.)
өте — очень
күшті — сильные
болғанда — когда
(болу — быть, -ғанда — врем.)
шығарады — вызывает
мұқтаждық — нужда
адамды — человека
(адам — человек, -ды — вин.)
жылауға — к плачу
(жылау — плач, -ға — напр.)
итермелейді — побуждает
бұл — это
жылау — плач
назар аударуға — привлечь внимание
(назар аудару — обращать внимание)
және — и
көмек алуға — получить помощь
(көмек алу — получать помощь)
көмектесетін — помогающий
(көмектесу — помогать)
маңызды — важный
белгіге — к сигналу
(белгі — знак, -ге — напр.)
айналады — превращается
(айналу — превращаться)
Скрыть словарь
📅 194-КҮН / 194-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
🥶 АЛМАТЫДА АУА РАЙЫ СУЫТЫП, ҚЫРАУ ТҮСТІ
В АЛМАТЫ ПОХОЛОДАЛО И ПОЯВИЛСЯ ИНЕЙ
📌 Глагол дня: қату – замерзать
Алматыда соңғы үш күнде қатты суытып, қала тұрғындары қыстық киімдерін киіп алды.
В Алматы в последние три дня сильно похолодало, и все в городе оделись в зимнюю одежду.
Біз алдыңғы күні кешке қайын енеміздің туған күнінен үйге қайтып келе жатқанда, аулада шөптің қатып қырау басқанын көрдік.
Мы позавчера возвращались с дня рождения тёщи поздно вечером и увидели, что трава во дворе замёрзла и покрылась инеем.
Қырау түнде суық ауа жер бетіне төмен түскендіктен қалыптасады, сол себепті жердің дәл үсті ең суық болады.
Иней образуется потому, что холодный воздух ночью опускается к поверхности земли, и у самой земли становится холоднее всего.
Ауада әрдайым су буы болады — ол топырақтағы және өсімдіктердегі ылғалдан түзіледі және атмосферада табиғи түрде кездеседі.
В воздухе всегда есть водяной пар — он образуется из влаги почвы и растений и просто присутствует в атмосфере.
Сол бу нөлден төмен салқындап, қатқан шөппен немесе жермен араласқанда, лезде өте майда мұз кристалдарына айналады.
Когда этот пар соприкасается с травой или землёй, которые охладились и замёрзли ниже нулевой температуры, он мгновенно превращается в мельчайшие ледяные кристаллы.
Осылайша ақ қырау пайда болады.
Так и появляется белый иней.
Мен көлігімнің жазғы шиналарын қыстыққа бір апта бұрын ауыстырып қойдым.
Резину на машине с летней на зимнюю я поменял ещё неделю назад.
Қысқасы, біз қарға — әрі денемізбен, әрі көңілімізбен толық дайынбыз.
В общем, мы уже и физически, и морально готовы к снегу.
Рождество мен Жаңа жыл мерекесінде қала ақ қарға оранып, нағыз ертегідей көрінсе екен дейміз.
Очень хотелось бы на Рождество и Новый год увидеть белоснежную сказку в городе.
📘 ГРАММАТИКА: ПОЖЕЛАНИЕ И НАДЕЖДА 🔽
📑 Пример из текста:
Рождество мен Жаңа жыл мерекесінде қала ақ қарға оранып, нағыз ертегідей көрінсе екен дейміз.
По смыслу на русском:
Очень хотелось бы на Рождество и Новый год увидеть белоснежную сказку в городе.
Дословный смысл:
Мы говорим: пусть на Рождество и Новый год город укрылся бы белым снегом и выглядел бы как настоящая сказка.
🔍 Что разбираем: көрінсе екен дейміз
📝 Конструкция вида глагол + –са/–се + екен + деу
используется, чтобы мягко выразить желание, надежду или мечту относительно события, состояния или результата, который не зависит напрямую от говорящего.
📌 Она выражает мысль:
«мы говорим: пусть так было бы»
и в русском чаще всего передаётся как:
«мы хотим, чтобы… / нам бы хотелось, чтобы… / мы надеемся, чтобы…»
🛠 Как образуется форма:
- Берётся основа глагола.
- Добавляется желательная форма –са/–се.
- Добавляется частица екен, придающая оттенок мечты.
- Завершается формой глагола деу
(указание на речевое выражение мысли):
деймін / дейміз / дейсің / дейді…
көрін–
көрін-се
көрін-се екен
көрін-се екен дейміз
Получаем форму пожелания.
🧩 Примеры;
Еліміз тыныш болса екен дейміз.
Желаем, чтобы в нашей стране был мир.
Бәрі жақсы аяқталса екен деймін.
Надеюсь, чтобы всё завершилось хорошо.
Қыс биыл жұмсақ болса екен дейміз.
Хочется, чтобы зима в этом году была мягкой.
Анам тезірек жазылса екен деймін.
Желаю, чтобы мама скорее поправилась.
Жаңбыр жаумаса екен дейміз.
Хотим, чтобы дождя не было.
Жолымыз ашық болса екен дейміз.
Надеемся, чтобы наш путь был удачным.
Балаларымыз аман-есен өссе екен дейміз.
Желаем, чтобы дети росли благополучно.
ҰБТ-дан жоғары бал алсам екен деймін.
Надеюсь получить высокий балл на ЕНТ.
Бұл іс жақсылыққа апарса екен дейміз.
Хотим, чтобы это дело привело к добру.
Жаңа жыл бәрімізге жақсылық әкелсе екен дейміз.
Желаем, чтобы Новый год принёс всем благо.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
Алматыда — в Алматы
(Алматы, -да — мест.)
ауа райы — погода
(ауа — воздух, рай — состояние)
суытып — похолодав
(суыту — охлаждать)
қырау — иней
түсті — выпал / появился
(түсу — выпадать/опускаться)
соңғы — последние
үш — три
күнде — за дни
(күн — день, -де — мест.)
қатты — сильно
суытып — похолодав
қала — город
тұрғындары — жители
(тұрғын — житель, -дары — мн., прит.)
қыстық — зимний
киімдерін — одежду
(киім — одежда, -дер — мн., -ін — вин.)
киіп алды — надели
(кию — надевать)
алдыңғы күні — позавчера
(алдыңғы — предыдущий, күн — день)
кешке — вечером
(кеш — вечер, -ке — напр.)
қайын енеміздің — нашей тёщи
(қайын ене — тёща, -міз — наша, -дің — род.)
туған күнінен — с дня рождения
(туған күні — день рождения, -нен — от)
үйге — домой
(үй — дом, -ге — напр.)
қайтып келе жатқанда — когда возвращались
(қайту — возвращаться, келе жату — быть в процессе)
аулада — во дворе
(аула — двор, -да — мест.)
шөптің — травы
(шөп — трава, -тің — род.)
қатып — замерзнув
(қату — замёрзнуть)
қырау басқанын — что покрылся инеем
(қырау басу — покрыться инеем)
көрдік — увидели
(көру — видеть, -дік — мы)
түнде — ночью
(түн — ночь, -де — мест.)
суық — холодный
ауа — воздух
жер бетіне — к поверхности земли
(жер беті — поверхность земли, -не — напр.)
төмен түскендіктен — потому что опустился
(төмен түсу — опускаться)
қалыптасады — образуется
(қалыптасу — формироваться)
сол себепті — поэтому
жердің — земли
(жер — земля, -дің — род.)
дәл үсті — прямо над поверхностью
(үсті — верх)
ең суық — самое холодное
болады — бывает
ауада — в воздухе
(ауа — воздух, -да — мест.)
әрдайым — всегда
су буы — водяной пар
болады — бывает
ол — он
топырақтағы — в почве
(топырақ — почва, -тағы — мест.)
және — и
өсімдіктердегі — в растениях
(өсімдік — растение, -тер — мн., -дегі — мест.)
ылғалдан — из влаги
(ылғал — влага)
түзіледі — образуется
(түзілу — образовываться)
атмосферада — в атмосфере
табиғи түрде — естественным образом
(табиғи — естественный, түрде — образом)
кездеседі — встречается
сол бу — этот пар
нөлден төмен — ниже нуля
(нөл — ноль, -ден — от)
салқындап — охладившись
(салқындау — охлаждаться)
қатқан — замёрзшая
шөппен — с травой
(шөп — трава, -пен — твор.)
немесе — или
жермен — с землёй
(жер — земля, -мен — твор.)
араласқанда — соприкасаясь
(араласу — соприкасаться)
лезде — мгновенно
өте майда — очень мелкие
мұз кристалдарына — в ледяные кристаллы
(мұз — лёд, кристалдары — кристаллы, -на — напр.)
айналады — превращается
(айналу — превращаться)
осылайша — таким образом
ақ қырау — белый иней
пайда болады — появляется
мен — я
көлігімнің — моей машины
(көлік — машина, -ім — моя, -нің — род.)
жазғы — летние
шиналарын — шины, резину
(шина — шина, -лар — мн., -ын — вин.)
қыстыққа — на зимние
(қыстық — зимний, -қа — напр.)
бір апта бұрын — неделю назад
ауыстырып қойдым — уже поменял
(ауыстыру — менять)
қысқасы — короче говоря
біз — мы
қарға — к снегу
(қар — снег, -ға — напр.)
әрі — и … и
денемізбен — телом
(дене — тело, -міз — наше, -бен — твор.)
көңілімізбен — морально
(көңіл — душевное состояние)
толық — полностью
дайынбыз — готовы
(дайын — готов, -быз — мы)
Рождество — Рождество
мен — и
Жаңа жыл — Новый год
мерекесінде — на празднике
(мереке — праздник, -сі — прит., -нде — мест.)
қала — город
ақ қарға — в белый снег
(ақ — белый, қар — снег, -ға — напр.)
оранып — укрывшись
(орану — укрываться)
нағыз — настоящий
ертегідей — сказочно
(ертегі — сказка, -дей — как)
көрінсе екен — хотелось бы, чтобы выглядел
(көріну — выглядеть)
дейміз — мы говорим / мы хотим
(деу — говорить/желать, -міз — мы)
Скрыть словарь
📅 195-КҮН / 195-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
🚴♂️ ВЕЛОСИПЕД МАҒАН АСТАНАНЫ ТАНЫП-БІЛУГЕ ҚАЛАЙ КӨМЕКТЕСТІ
КАК ВЕЛОСИПЕД ПОМОГ МНЕ УЗНАТЬ АСТАНУ
📌 Глагол дня: аралау – обходить, посещать
Астанаға іссапармен алғаш келгенімде сезінгенім – сенімсіздік болатын.
Я помню своё первое чувство, когда я приехал в командировку в Астану, это была неуверенность.
Сапарымның мақсаты осы қалада кеңсе ашу болғандықтан, алдымен оны жақсы танып-білуім керек еді.
Целью моей поездки было открытие офиса в этом городе, а значит мне следовало хорошо с ним познакомиться.
Міне мен не істедім: велосипедті жалға алып, қаланы түгел аралап шықтым.
Вот что я сделал: Я взял напрокат велосипед и проехал вдоль и поперёк весь город.
Мен барлық бейтаныс жерлерге кіріп, оларды аралап көрдім және сол жерлер туралы жергілікті тұрғындардан сұрап жүрдім.
Я заходил во все незнакомые места, осматривал их, спрашивал у местных жителей про эти места.
Кейінірек мен велосипед сатып алып, зерттеуді жалғастырдым.
Позже я купил велосипед и продолжил своё исследование.
Білесіз бе, мен сізге не айтам? Көмектесті!
И знаете что я вам скажу? Помогло!
Қаланы бірнеше рет аралап, көрікті жерлерін тамашалағаннан кейін, мен оны сезіне бастадым. Ішімде карта секілді сезім пайда болып, не қай жерде орналасқанын түсіне бастадым.
После нескольких поездок по городу я стал его чувствовать. Внутри меня появилось ощущение карты и понимание того, что и где находится.
Менің ойымша, тұрғалы немесе өмір сүргелі жатқан жаңа қалаңды танып-білудің ең тамаша жолдарының бірі – оны велосипедпен зерттеу.
На мой взгляд, это один из лучших способов знакомства с новым городом, в котором ты планируешь жить.
📘 ГРАММАТИКА: ДЕЕПРИЧАСТИЕ ЦЕЛИ –ҒАЛЫ / –ГЕЛІ 🔽
📑 Пример из текста:
Менің ойымша, тұрғалы немесе өмір сүргелі жатқан жаңа қалаңды танып-білудің ең тамаша жолдарының бірі – оны велосипедпен зерттеу.
На мой взгляд, это один из лучших способов знакомства с новым городом, в котором ты планируешь жить.
🔍 Что разбираем: тұрғалы, өмір сүргелі
📝 Суффиксы –ғалы / –гелі / –қалы / –келі образуют көсемше (деепричастие) с значением цели, намерения или направленности к действию.
📌 көсемше формалы етістік
(глагол в форме деепричастия), мақсаттық (ниеттік) мән
(оттенок цели/намерения)
👉 Передаёт мысль:
«я нахожусь в состоянии планирования/подхода к действию»
или
«движусь к тому, чтобы сделать …»
собираюсь …
намерен …
планирую …
предполагаю …
🛠 Берётся основа глагола и добавляется один из формантов:
–ғалы / –гелі / –қалы / –келі
(выбор зависит от гармонии гласных).
[основа глагола] + –ғалы / –гелі / –қалы / –келі
📌 Форма выражает идею внутреннего движения к действию, передаёт «предстоящую цель»:
«Я нахожусь в процессе того, чтобы…»
«Я движусь к этому действию…»
«Я готовлюсь/собираюсь сделать…»
👉 Поэтому она так естественно сочетается с глаголами состояния:
жүр, жатыр, отыр, тұр:
тұрғалы жүрмін — собираюсь жить
үйренгелі жатырмын — готовлюсь начать учить
көшергелі тұрмын — стою на пороге переезда
🧩 Примеры:
Жаңа үйге көшкелі жатырмыз.
Мы собираемся переехать в новый дом.
Қазақ тілін терең үйренгелі жүрмін.
Я двигаюсь в изучении казахского языка.
Жұмысымды ауыстырғалы отырмын.
Собираюсь поменять работу.
Достарыммен жолға шығғалы отырмыз.
Мы собираемся отправиться в путь с друзьями.
Жеке ісімді бастагалы жүрмін.
Собираюсь начать своё дело.
Бұл үйді жөндегелі отырмын.
Планирую отремонтировать этот дом.
Жаңа жобаны қолға алғалы жатырмыз.
Мы собираемся начать новый проект.
Балалармен саяхаттағалы тұрмыз.
Мы собираемся отправиться в путешествие с детьми.
Кітап жазғалы жүрмін.
Нахожусь в процессе подготовки к написанию книги.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
Велосипед — велосипед
(велосипед — заимств.)
маған — мне
(мен — я, -а/-ға — дательн., -н — притяж.)
Астананы — Астану (вин.)
(Астана — название, -ны — вин. падеж)
танып-білуге — чтобы узнать
(танып-білу — узнавать, -ге — дател. цель)
қалай — как
көмектесті — помог
(көмектес — помогать, -ті — прош. вр.)
Астанаға — в Астану
(Астана, -ға — направит.)
іссапармен — в командировку
(іс — дело, сапар — поездка, -мен — посредством)
алғаш — впервые / сначала
келгенімде — когда я приехал
(кел — приходить, -ген — прич., -ім — мой, -де — когда)
сезінгенім — моё чувство / то, что я почувствовал
(сезін — чувствовать, -ген — прич., -ім — мой)
сенімсіздік — неуверенность
(сенім — уверенность, -сіз — без, -дік — сущ.)
болатын — было / бывало
(бол — быть, -атын — прош. форма)
Сапарымның — моей поездки
(сапар — поездка, -ым — мой, -ның — род.)
мақсаты — цель
(мақсат — цель, -ы — притяж.)
осы — эта
қалада — в городе
(қала — город, -да — мест.)
кеңсе — офис
ашу — открыть (открытие)
(аш — открыть, -у — инф.)
болғандықтан — поскольку / так как
(болған — будучи, -дықтан — потому что)
алдымен — сначала
оны — его / её (вин.)
жақсы — хорошо
танып-білуім — чтобы я хорошо узнал
(танып-білу — узнать, -ім — моё действие)
керек еді — нужно было
(керек — нужно, еді — прош.)
Міне — вот
мен — я
не — что
істедім — сделал
(істе — делать, -дім — прош. я)
велосипедті — велосипед (вин.)
(велосипед, -ті — вин.)
жалға алып — взяв напрокат
(жалға алу — арендовать)
қаланы — город (вин.)
(қала, -ны — вин.)
түгел — полностью
аралап шықтым — объехал вдоль и поперёк
(арала — обходить/осматривать, -п шық — завершенность действий, -тым — я)
барлық — все
бейтаныс — незнакомый
жерлерге — в места
(жер — место, -лер — мн., -ге — направ.)
кірип — зайдя
(кір — заходить, -іп — деепр.)
оларды — их (вин.)
аралап көрдім — осмотрел, походил
(арала — обходить, көр — попробовать/посмотреть, -дім — я)
сол — те самые / те
жерлер — места
(жер — место, -лер — мн.)
туралы — про / о
жергілікті — местные
тұрғындардан — у местных жителей
(тұрғын — житель, -дар — мн., -дан — исход.)
сұрап жүрдім — спрашивал
(сұра — спрашивать, -п жүр — длительность, -дім — я)
Кейінірек — позже
сатып алып — купив
(сатып алу — покупать)
зерттеуді — исследование (вин.)
(зерттеу — исследование, -ді — вин.)
жалғастырдым — продолжил
(жалғастыр — продолжать, -дым — я)
Білесіз бе — знаете ли вы
айтам — скажу
(айт — говорить, -ам — я сейчас/в будущем)
Көмектесті — помогло
(көмектес — помогать, -ті — прош.)
Қаланы — город (вин.)
бірнеше рет — несколько раз
аралап — объезжая / обходя
көрікті жерлерін — достопримечательности (вин.)
(көрікті жер — красивое место, -лер — мн., -ін — притяж./вин.)
тамашалағаннан кейін — после того как посмотрел
(тамашала — любоваться, -ғаннан кейін — после)
сезіне бастадым — начал чувствовать
(сезін — чувствовать, -е баста — начинать)
Ішімде — внутри меня
(іш — внутри, -ім — мой, -де — мест.)
карта секілді — будто карта
(секілді — как / словно)
сезім — чувство
пайда болып — появившись
(пайда бол — появляться)
түсіне бастадым — начал понимать
(түсін — понимать, -е баста — начинать)
Менің ойымша — по моему мнению
(ой — мысль, -ым — моя, -ша — по мнению)
тұрғалы — собираясь жить
(тұр — жить, -ғалы — намерение/цель)
немесе — или
өмір сүргелі жатқан — уже живущий (действие длится)
(өмір сүр — жить, -гелі — с тех пор как, -жатқан — длительный процесс)
жаңа — новый
қалаңды — твой город (вин.)
(қала — город, -ң — твой, -ды — вин.)
танып-білудің — узнавания (род.)
(танып-білу — узнавать, -дің — род.)
ең тамаша жолдарының бірі — один из лучших способов
(жол — способ, -дар — мн., -дың — род., бірі — один из)
оны — его
(ол — он/она/оно, -ны — вин.)
велосипедпен — на велосипеде
(велосипед, -пен — твор.)
зерттеу — исследовать
(зертте — исследовать, -у — инф.)
Скрыть словарь
📅 196-КҮН / 196-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
✨ АРМАНДАРЫМЫЗ БІЗДІҢ ЖОЛЫМЫЗДЫ АНЫҚТАУЫ КЕРЕК
НАШИ МЕЧТЫ ДОЛЖНЫ ОПРЕДЕЛЯТЬ НАШ ПУТЬ
📌 Глагол дня: армандау – мечтать
Арман — адамды алға жетелейтін қозғаушы күш.
Мечта — это двигатель человека.
Адамның арманы болса, ол сонымен өмір сүреді, көзінде от жанады.
Когда у человека есть мечта, он живёт этой мечтой, и у него горят глаза.
Арман — дәл қазір қолжетпейтін, үлкен нәрсе.
Мечта — это всегда что-то большое и недостижимое прямо сейчас.
Ал мақсаттар мен жоспарларды адам белгілі бір қысқа уақыт ішінде жүзеге асыра алады.
Цели и планы человек может реализовать в течение какого-то относительно небольшого времени.
Ал арман әрдайым біздің мүмкіндіктеріміз бен күшімізден жоғары тұрады.
А мечта всегда выше наших возможностей и выше наших сил.
Ол — дәл қазір өзімізге рұқсат ете алмайтын, бірақ қатты қалайтын нәрсе.
Это то, что мы не можем себе позволить прямо сейчас, но очень хотим.
Кейбір адамдар армандауды тоқтатады, себебі олар қалаған нәрселеріне жету мүмкін емес деп ойлайды.
Некоторые люди перестают мечтать, потому что то, что они хотят, невозможно достичь.
Бірақ мен сіздерге бір сыр айтайын: арманның өзі қолжетімсіз болуы керек.
Но я открою вам один секрет: мечты и должны быть недостижимыми.
Мысалы, менің арманым – үлкен аудитория алдында таза қазақ тілінде сөйлеп, бір сағат бойы қателіксіз сөз сөйлеу, соңында бәрінің қошеметпен қол шапалақтауын көру.
Например, у меня есть мечта выступить перед большой аудиторией на чистом казахском языке и говорить без ошибок в течение часа так, чтобы все в конце аплодировали.
Сондықтан мен күн сайын арманымның бір күні орындалуы үшін аз да болса бір қадам жасаймын.
Поэтому я каждый день делаю хотя бы что-то, чтобы однажды это произошло.
📘 ГРАММАТИКА: Спряжение глагола «АРМАНДАУ» по временам и лицам 🔽
📝 Глагол армандау означает «мечтать».
Формы образуются с помощью личных окончаний (–мын, –сың, –сыз...) и вспомогательных слов (жатыр, жоқ и др.).
🔷 БУДУЩЕЕ / НЕОПРЕДЕЛЁННОЕ ВРЕМЯ
Мен армандаймын (Я мечтаю / буду мечтать) / армандамаймын / армандаймын ба?
Сен армандайсың / армандамайсың / армандайсың ба?
Сіз армандайсыз / армандамайсыз / армандайсыз ба?
Біз армандаймыз / армандамаймыз / армандаймыз ба?
Сендер армандайсыңдар / армандамайсыңдар / армандайсыңдар ма?
Сіздер армандайсыздар / армандамайсыздар / армандайсыздар ма?
Ол армандайды / армандамайды / армандай ма?
Олар армандайды / армандамайды / армандай ма?
🔸 НАСТОЯЩЕЕ ВРЕМЯ
Мен армандап жатырмын (Я сейчас мечтаю) / армандап жатқан жоқпын / армандап жатырмын ба?
Сен армандап жатырсың / армандап жатқан жоқсың / армандап жатырсың ба?
Сіз армандап жатырсыз / армандап жатқан жоқсыз / армандап жатырсыз ба?
Біз армандап жатырмыз / армандап жатқан жоқпыз / армандап жатырмыз ба?
Сендер армандап жатырсыңдар / армандап жатқан жоқсыңдар / армандап жатырсыңдар ма?
Сіздер армандап жатырсыздар / армандап жатқан жоқсыздар / армандап жатырсыздар ма?
Ол армандап жатыр / армандап жатқан жоқ / армандап жатыр ма?
Олар армандап жатыр / армандап жатқан жоқ / армандап жатыр ма?
▪️ ПРОШЕДШЕЕ ВРЕМЯ
Мен армандадым (Я мечтал) / армандаған жоқпын / армандадым ба?
Сен армандадың / армандаған жоқсың / армандадың ба?
Сіз армандадыңыз / армандаған жоқсыз / армандадыңыз ба?
Біз армандадық / армандаған жоқпыз / армандадық па?
Сендер армандадыңдар / армандаған жоқсыңдар / армандадыңдар ма?
Сіздер армандадыңыздар / армандаған жоқсыздар / армандадыңыздар ма?
Ол армандады / армандаған жоқ / армандады ма?
Олар армандады / армандаған жоқ / армандады ма?
📌 ДРУГИЕ ФОРМЫ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ГЛАГОЛА
📄 Каузатив (себептес етіс)
Суффиксы: –т, –қыз, –кіз, –ғыз, –гіз
армандату — вдохновить мечтать, побудить мечтать
Тәлімгер жастарға үлкен мақсаттарды армандатты.
Наставник вдохновил молодёжь мечтать о больших целях.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
Армандарымыз — наши мечты
(арман — мечта, -дар — мн., -ымыз — наши)
біздің — наш
(біз — мы, -дің — род.)
жолымызды — наш путь (вин.)
(жол — путь, -ымыз — наш, -ды — вин.)
анықтауы — определять
(анықта — определять, -уы — отглаг. сущ.)
керек — должно / нужно
Арман — мечта
адамды — человека (вин.)
(адам — человек, -ды — вин.)
алға — вперёд
жетелейтін — ведущая / направляющая
(жетеле — вести, -йтін — прич.)
қозғаушы күш — движущая сила
(қозғаушы — движущий, күш — сила)
Адамның — человека (род.)
(адам, -ның — род.)
арманы — его мечта
(арман — мечта, -ы — притяж.)
болса — если есть
(бол — быть, -са — услов.)
ол — он / она / это
сонымен — с этим / ею
өмір сүреді — живёт
(өмір сүр — жить, -еді — наст.)
көзінде — в его глазах
(көз — глаз, -і — его, -нде — мест.)
от — огонь
жанады — горит
(жан — гореть, -ады — наст.)
дәл қазір — прямо сейчас
қолжетпейтін — недостижимое
(қолжету — достичь, -пейтін — отриц. прич.)
үлкен — большое
нәрсе — вещь / нечто
мақсаттар — цели
(мақсат — цель, -тар — мн.)
мен — и
жоспарларды — планы (вин.)
(жоспар — план, -лар — мн., -ды — вин.)
адам — человек
белгілі бір — определённый
қысқа уақыт — короткое время
(қысқа — короткий, уақыт — время)
ішінде — в течение / внутри
(іш — внутри, -інде — мест.)
жүзеге асыра алады — может реализовать
(жүзеге асыру — реализовать, ал — могу, -ады — наст.)
арман — мечта
әрдайым — всегда
біздің — наши
мүмкіндіктеріміз — наши возможности
(мүмкіндік — возможность, -тер — мн., -іміз — наши)
мен — и
күшімізден — чем наши силы (исход.)
(күш — сила, -іміз — наши, -ден — от/чем)
жоғары тұрады — стоит выше / превосходит
(жоғары — высокий/выше, тұр — стоять)
Ол — оно / это
рұқсат ете алмайтын — то, что мы не можем себе позволить
(рұқсат ету — позволить, -а алмай — не мочь, -тын — прич.)
бірақ — но
қатты — сильно / очень
қалайтын — желаемое
(қала — хотеть, -йтын — прич.)
нәрсе — вещь / нечто
Кейбір адамдар — некоторые люди
(кейбір — некоторые, адамдар — люди)
армандауды — мечтание (вин.)
(армандау — мечтать, -ды — вин.)
тоқтатады — прекращают
(тоқтату — прекращать)
себебі — потому что
олар — они
қалаған нәрселеріне — к тому, чего они хотят
(қалаған — желаемый, нәрсе — вещь, -лер — мн., -іне — направ.)
жету — достичь
(жету — достичь)
мүмкін емес — невозможно
(мүмкін — возможно, емес — нет / отрицание)
деп ойлайды — думают, что
(деп — что, ойла — думать, -йды — наст.)
Бірақ — но
мен — я
сіздерге — вам (мн.)
(сіздер — вы мн., -ге — дат.)
бір сыр — один секрет
(сыр — секрет)
айтайын — скажу (пожел./смягч.)
(айт — говорить, -айын — пусть я скажу / позволю себе сказать)
арманның өзі — сама мечта
(арман — мечта, -ның — род., өзі — сама)
қолжетімсіз — недостижимая
(қолжету — достичь, жетімсіз — недоступный)
болуы керек — должна быть
(болу — быть, -ы — сущ., керек — должно)
Мысалы — например
менің арманым — моя мечта
(арман — мечта, -ым — моя)
үлкен аудитория алдында — перед большой аудиторией
(аудитория — аудитория, алдында — перед)
таза қазақ тілінде — на чистом казахском языке
(таза — чистый, тіл — язык, -інде — мест.)
сөйлеп — говоря
(сөйле — говорить, -п — деепр.)
бір сағат бойы — в течение часа
(бір — один, сағат — час, бойы — в течение)
қателіксіз — без ошибок
(қате — ошибка, -лік — сущ., -сіз — без)
сөз сөйлеу — выступление / говорить речь
(сөз — слово, сөйлеу — говорить)
соңында — в конце
(соң — конец, -ында — мест.)
бәрінің — всех (род.)
(бәрі — все, -нің — род.)
қошеметпен — с аплодисментами / с почётом
(қошемет — аплодисменты / похвала, -пен — твор.)
қол шапалақтауын — их хлопание / аплодисменты (вин.)
(қол шапалақтау — хлопать, -ын — вин.)
көру — увидеть
(көру — видеть)
Сондықтан — поэтому
мен — я
күн сайын — каждый день
(күн — день, сайын — каждый)
арманымның — моей мечты (род.)
(арман — мечта, -ым — моя, -ның — род.)
бір күні — однажды
орындалуы — осуществление
(орындалу — исполниться)
үшін — для / чтобы
аз да болса — хоть немного
(аз — мало, да болса — пусть даже)
бір қадам — один шаг
жасаймын — делаю
(жаса — делать, -ймын — наст. вр.)
Скрыть словарь
📅 197-КҮН / 197-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
🍽 «АЗДАП ТОЙМАҒАНДАЙ» ҚАҒИДАСЫ ТУРАЛЫ НЕ ОЙЛАЙСЫЗ?
КАК У ВАС ОБСТОЯТ ДЕЛА С ПРИНЦИПОМ ЛЁГКОГО НЕДОЕДАНИЯ?
📌 Глагол дня: тою – наедаться
Тамақтанғаннан кейін аздап тоя қоймағандай сезім қалуы керек деген теория бар.
Существует такая теория, что после еды должно оставаться ощущение лёгкой ненасыщенности.
Яғни ас ішуді толық тойған сәтке жеткізбей, одан бұрын тоқтау ұсынылады.
То есть заканчивать приём пищи нужно до того момента, когда почувствуешь полную сытость.
Неге бұлай кеңес береді?
Почему так советуют?
Себебі ағза ас ішкеннен кейінгі тою сезімін 10–20 минуттан соң ғана сезінеді.
Наш организм ощущает насыщение через 10–20 минут после еды.
Егер біз дастарқаннан «толық тойдым» деген күйде тұрсақ, шын мәнінде ағзаға қажетті мөлшерден сәл артық жеп қойғанымызды білдіреді.
Если вставать со стола, когда уже «наелся досыта», на самом деле это почти всегда означает, что организм получил чуть больше, чем нужно.
Егер біз шамадан тыс тамақтанбасақ, бұл салмақты бақылауда ұстауға көмектеседі, ас қорыту жүйесін үнемі ауырлатып жүктемей, оның дұрыс жұмыс істеуіне ықпал етеді.
Если мы не будем объедаться, это поможет контролировать вес, будет поддерживать пищеварение, так как желудочно-кишечный тракт не будет постоянно перегружен.
Мен бұл қағида туралы алғаш естіген кезде қолдана бастадым.
Я стал пользоваться этим принципом, когда впервые о нём услышал.
Осыдан кейін мен қосымша ас сұрауды қойдым.
После этого я перестал просить добавку.
Бірақ анам бізді мерекеге қонаққа шақырғанда, бәрібір артық жеп қоямын.
Однако, когда моя мама зовёт нас в гости на праздник, я всегда переедаю.
Өйткені оның дайындағаны сондай дәмді, тоқтаудың өзі қиын.
Потому что у неё всё такое вкусное, что остановиться сложно.
📘 ГРАММАТИКА: –ҒАНДАЙ / –ГЕНДЕЙ («как будто…, словно…») 🔽
📑 Пример из текста:
Аздап тоймағандай сезім
Ощущение, как будто немного не наелся.
🔍 Что разбираем: тоймағандай
📝 Аффикс –ғандай / –гендей / –қандай / –кендей присоединяется к форме есімше (причастию) и образует слово со сравнительным, предположительным оттенком.
👉 Эта конструкция передаёт субъективное ощущение:
«как будто…»,
«словно…»,
«похоже, что…».
✔️ действие не утверждается,
✔️ а описывается по ощущению или впечатлению.
🛠 [основа глагола] + (–ма/–ме — отриц.) + –ған/–ген/–қан/–кен + –дай/–дей
той-ма-ған-дай — как будто не наелся
шарша-ған-дай — как будто устал
күліп жібер-ген-дей — будто рассмеялся
қорық-қан-дай — словно испугался
🧩 Примеры:
Айнала түнергендей болып кетті.
Всё вокруг словно потемнело.
Бала жылағандай дауыстап жіберді.
Ребёнок вскрикнул так, будто заплакал.
Жол әдеттегіден ұзара түскендей сезілді.
Дорога показалась как будто длиннее обычного.
Ол маған бір нәрсе айтқысы келгендей қарады.
Она посмотрела так, словно хотела что-то сказать.
Су салқын тартып кеткендей.
Вода как будто стала холоднее.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
Аздап тоймағандай — как будто немного не наелся
(аздап — немного, тойма — не насыщаться, -ғандай — как будто)
қағидасы — принцип
(қағида — принцип, -сы — притяж.)
туралы — о / про
не ойлайсыз — что думаете
(ойла — думать, -йсыз — вы)
Тамақтанғаннан кейін — после еды
(тамақтан — есть, -ғаннан кейін — после)
аздап — немного
тоя қоймағандай — как будто не насытился
(той — насыщаться, қойма — не делать/не произошло, -ғандай — как будто)
сезім — ощущение
қалуы керек — должно оставаться
(қалу — оставаться, -ы — сущ., керек — нужно)
деген теория — такая теория
(де — говорить, теория — теория)
бар — есть / существует
Яғни — то есть
ас ішуді — приём пищи (вин.)
(ас ішу — есть, -ді — вин.)
толық — полностью
тойған сәтке — момент полной сытости
(тойған — насытившийся, сәт — момент, -ке — направ.)
жеткізбей — не доводя до
(жеткізу — довести, -бей — отриц. деепр.)
одан бұрын — раньше этого
(одан — от этого, бұрын — ранее)
тоқтау — остановиться
ұсынылады — рекомендуется
(ұсын — предлагать, -ылады — страд.)
Неге — почему
бұлай — так / таким образом
кеңес береді — советуют
(кеңес — совет, бер — дать)
Себебі — потому что
ағза — организм
ас ішкеннен кейінгі — после приёма пищи
(ішкеннен кейін — после того как ел)
тою сезімін — чувство насыщения (вин.)
(тою — насыщение, сезім — чувство, -ін — вин.)
10–20 минуттан соң — спустя 10–20 минут
(минут — минута, -тан соң — после)
ғана — только
сезінеді — ощущает
(сезін — ощущать)
Егер — если
біз — мы
дастарқаннан — от стола
(дастарқан — накрытый стол, -нан — исход.)
«толық тойдым» — «я полностью наелся»
деген күйде — в состоянии, называемом …
(деген — называемый, күй — состояние, -де — мест.)
тұрсақ — если стоим / встаём
(тұр — стоять, -сақ — если мы)
шын мәнінде — на самом деле
ағзаға — организму (дат.)
қажетті мөлшерден — чем нужное количество (исход.)
(қажетті — необходимый, мөлшер — количество)
сәл артық — немного больше
жеп қойғанымызды — что мы съели лишнего
(жеп қою — съесть лишнее/нечаянно, -ымыз — мы, -ды — вин.)
білдіреді — означает
(білдір — означать)
шамадан тыс — чрезмерно
тамақтанбасақ — если мы не будем переедать
(тамақтан — кушать, -ба — отриц., -сақ — если)
бұл — это
салмақты — вес (вин.)
бақылауда ұстауға — держать под контролем
(бақылау — контроль, ұста — держать, -уға — к/для)
көмектеседі — помогает
(көмек — помощь, -теседі — помогает)
ас қорыту жүйесін — пищеварительную систему (вин.)
(ас қорыту — пищеварение, жүйе — система, -сін — вин.)
үнемі — постоянно
ауырлатып жүктемей — не перегружая
(ауырлат — утяжелять, жүкте — нагружать)
дұрыс жұмыс істеуіне — её правильной работе (дат.)
(дұрыс — правильный, жұмыс істеу — работать)
ықпал етеді — способствует
(ықпал — влияние, ет — делать)
Мен — я
бұл қағида туралы — об этом принципе
алғаш естіген кезде — когда впервые услышал
(алғаш — впервые, есті — слышать, -ген кезде — когда)
қолдана бастадым — начал применять
(қолдан — применять, бастадым — начал)
Осыдан кейін — после этого
қосымша ас — добавка (еда)
(қосымша — дополнительный, ас — еда)
сұрауды қойдым — перестал просить
(сұрау — просить, қою — прекращать)
Бірақ — однако / но
анам — моя мама
бізді — нас (вин.)
мерекеге — на праздник (дат.)
(мереке — праздник)
қонаққа шақырғанда — когда зовёт в гости
(қонаққа — в гости, шақыр — звать, -ғанда — когда)
бәрібір — всё равно
артық жеп қоямын — переедаю
(артық — лишнее, жеп қою — съесть больше, -мын — я)
Өйткені — потому что
оның дайындағаны — то, что она приготовила
(дайында — готовить, -ғаны — то, что)
сондай дәмді — такое вкусное
тоқтаудың өзі — само прекращение / остановка
(тоқтау — остановиться, өзі — само)
қиын — трудно
Скрыть словарь
📅 198-КҮН / 198-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
💬 ЖАҢА СӨЗДЕРДІ ОҚЫҒАННАН КЕЙІН ТАЛҚЫЛАУДЫҢ ҚАЖЕТТІЛІГІ
НЕОБХОДИМОСТЬ ОБСУЖДЕНИЯ НОВЫХ СЛОВ ПОСЛЕ ЧТЕНИЯ
📌 Глагол дня: талқылау – обсуждать
Сізде осындай болды ма: сабақтарға қатысып, оқып, тіпті басқалардың не айтып тұрғанын түсінгендей боласыз. Бірақ сөйлесуге келгенде, аузыңызға су толтырып алғандай күйде қаласыз?
У вас было такое: вы проходите уроки, читаете и вроде даже понимаете, что другие говорят. Но когда дело доходит до общения, вы чувствуете, что как будто воды в рот набрали?
Танымал ғылыми сайттар жазғандай (https://cyberleninka.ru/article/n/effektivnye-strategii-zapominaniya-novoy-leksiki-pri-izuchenii-inostrannogo-yazyka), жүйелі қайталау мен жаңа сөздерді мәнмәтінде қолдану нейрондық байланыстарды нығайтады және сөздерді қысқа мерзімді жадтан ұзақ мерзімді жадқа көшіреді.
Как пишут популярные научные сайты, систематическое повторение + использование новых слов в контексте укрепляет нейронные связи и переводит слова из кратковременной памяти в долговременную.
Қарапайым оқу немесе жаттау пассивтік сөздік береді — сөздер таныс болады, бірақ сирек қолданылады.
Простое чтение/заучивание даёт пассивный словарь — слова узнаются, но редко используются.
Ал сіз сөйлегенде, жазғанда, талқылағанда — сіз тек «танып қана қоймай», сонымен қатар өнімді түрде қайта шығарасыз: бұл — шынайы сөйлеуде қолданылатын белсенді сөздік.
А когда вы говорите, пишете, обсуждаете — вы активируете не просто «узнавание», а продуктивное воспроизведение: это — активный словарь, который действительно используется в общении.
Яғни жаңа сөздер сіздің тіліңізге оқығаннан кейін емес, оларды белсенді түрде талқылап, сөйлесуде қолданғаннан кейін ғана орныға бастайды.
То есть новые слова начинают вами использоваться не после чтения, а после активного обсуждения и общения.
📘 ГРАММАТИКА: ҚАНА ҚОЙМАЙ / ҒАНА ҚОЙМАЙ («не только…, но и…») 🔽
📑 Пример из текста:
Танып қана қоймай, сонымен қатар өнімді түрде қайта шығарасыз.
Не только «узнаёте», но и продуктивно воспроизводите.
🔍 Что разбираем: қана қоймай / ғана қоймай
📝 Қана и ғана — варианты одного слова «только». С сочетанием қоймай образуют устойчивую конструкцию: «не только…, но и…»
🛠 [етістік / сөз] + қана қоймай / ғана қоймай + сонымен қатар / әрі / да + [второе действие]
✔️ Морфемный разбор примера:
танып — узнавая
қана / ғана — только
қоймай — не ограничивая / не прекращая
танып қана қоймай — не только узнавая
біле ғана қоймай — не только зная
🧩 Примеры:
Студент тыңдап қана қоймай, маңызды жерлерді жазып алады.
Студент не только слушает, но и записывает важные моменты.
Бала ойнап қана қоймай, көп нәрсе үйренеді.
Ребёнок не только играет, но и многому учится.
Ол оқып қана қоймай, өз пікірін де білдірді.
Он не только читал, но и высказал своё мнение.
Ол біле ғана қоймай, жақсы түсіндіреді.
Он не только знает, но и отлично объясняет.
Жастар тыңдай ғана қоймай, пікір айтады.
Молодёжь не только слушает, но и высказывает мнение.
Адам көре ғана қоймай, байқай білуі керек.
Человек должен не только видеть, но и замечать.
Үйреніп қана қоймай / үйрене ғана қоймай, күнделікті қолдану қажет.
Нужно не только учить, но и применять ежедневно.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
Жаңа сөздерді — новые слова
(жаңа — новый, сөз — слово, -дер — мн.ч., -ді — вин. падеж)
оқығаннан кейін — после прочтения
(оқы — читать, -ғаннан кейін — после того как)
талқылаудың — обсуждения
(талқылау — обсуждать, -дың — род. падеж)
қажеттілігі — необходимость
(қажет — нужно, -тілік — необходимость, -і — притяж.)
Сізде — у вас
(сіз — вы, -де — мест. падеж)
осындай — такое, подобное
болды ма — было ли
(бол — быть, -ды — прош. вр., -ма — ли)
сабақтарға — на уроки
(сабақ — урок, -тар — мн.ч., -ға — дат. падеж)
қатысып — участвуя
(қатыс — участвовать, -ып — деепр.)
оқып — читая
тіпті — даже
басқалардың — других (людей)
(басқа — другой, -лар — мн.ч., -дың — род. падеж)
не — что
айтып тұрғанын — то, что говорят
(айт — говорить, -ып тұрған — говорящий (процесс), -ы — его, -н — вин. падеж)
түсінгендей — как будто понимаете
(түсін — понимать, -гендей — как будто)
боласыз — вы бываете / оказываетесь
(бол — быть, -асыз — 2 л. мн./вежл.)
Бірақ — но
сөйлесуге — к общению, к разговору
(сөйлесу — общаться, -ге — дат. падеж)
келгенде — когда наступает момент / когда приходит
(кел — приходить, -генде — когда)
аузыңызға — в ваш рот
(ауыз — рот, -ыңыз — ваш, -ға — дат. падеж)
су — вода
толтырып алғандай — как будто набрали
(толтыр — наполнять, -ып алу — набрать, -ғандай — как будто)
күйде — в состоянии
(де — мест. падеж)
қаласыз — остаётесь
(қал — оставаться, -асыз — вы)
Танымал — популярные
ғылыми — научные
сайттар — сайты
жазғандай — как пишут / как написано
(жаз — писать, -ғандай — как будто)
жүйелі — систематическое
қайталау — повторение
мәнмәтінде — в контексте
(мәнмәтін — контекст, -де — мест. падеж)
қолдану — использование, применять
нейрондық байланыстарды — нейронные связи
(нейрондық — нейронный, байланыс — связь, -тар — мн.ч., -ды — вин. падеж)
нығайтады — укрепляет
(нығай — укреплять, -тады — наст. вр.)
сөздерді — слова
қысқа мерзімді жадтан — из кратковременной памяти
(қысқа — короткий, мерзім — срок, -ді — прил. форма, жад — память, -тан — исход. падеж)
ұзақ мерзімді жадқа — в долговременную память
(ұзақ — длинный, мерзім — срок, жад — память, -қа — дат. / направит. падеж)
көшіреді — переносит, переводит
(көшір — переносить, -еді — наст. вр.)
Қарапайым — простое
оқу — чтение
(оқу — чтение, учёба)
немесе — или
жаттау — заучивание
(жатта — заучивать, -у — отглаг. сущ.)
пассивтік сөздік — пассивный словарь
(сөздік — словарь)
береді — даёт
(бер — давать, -еді — наст. вр.)
сөздер — слова
(сөз — слово, -дер — мн.ч.)
таныс болады — становятся знакомыми
(таныс — знакомый, бол — быть/становиться, -ады — наст. вр.)
бірақ — но
сирек — редко
қолданылады — используются
(қолдан — использовать, -ылады — страд. залог)
Ал — а / же
сіз — вы
сөйлегенде — когда говорите
(сөйле — говорить, -генде — когда)
жазғанда — когда пишете
(жаз — писать, -ғанда — когда)
талқылағанда — когда обсуждаете
(талқыла — обсуждать, -ғанда — когда)
тек — только
танып қана қоймай — не только узнаёте
(танып — распознав/узнавая, қана қоймай — не только)
сонымен қатар — но также, вдобавок
өнімді түрде — продуктивно
(өнімді — продуктивный, түрде — образом)
қайта шығарасыз — воспроизводите
(қайта шығар — воспроизводить, -асыз — вы)
бұл — это
шынайы — реальную, настоящую
сөйлеуде — в речи
(сөйлеу — говорить, сөйлеу — речь, -де — мест. падеж)
қолданылатын — используемый
(қолдан — использовать, -ылатын — прич. страд.)
белсенді сөздік — активный словарь
(белсенді — активный, сөздік — словарь)
Яғни — то есть
сіздің — ваш
(сіз — вы, -дің — род. падеж)
тіліңізге — в ваш язык
(тіл — язык, -іңіз — ваш, -ге — дат./направит.)
емес — не (отрицание)
оларды — их
(олар — они, -ды — вин. падеж)
белсенді түрде — активно
талқылап — обсуждая
(талқыла — обсуждать, -п — деепр.)
сөйлесуде — в общении
(сөйлесу — общаться, -де — мест. падеж)
қолданғаннан кейін — после того как использовали
(қолдан — использовать, -ғаннан кейін — после того как)
ғана — только
орныға бастайды — начинают закрепляться
(орнығу — закрепляться, бастау — начинать, -айды — наст. вр.)
Скрыть словарь
📅 199-КҮН / 199-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
🍳 ДӘМДІ ҚЫЗАНАҚТЫ ОМЛЕТ ДАЙЫНДАЙМЫЗ
ГОТОВИМ ВКУСНЫЙ ОМЛЕТ С ПОМИДОРАМИ
📌 Глагол дня: қуыру – жарить
Бүгін бізде ең қарапайым және кең таралған рецепттердің бірі.
Сегодня у нас один из самых простых и распространённых рецептов.
Қуыруға алған жұмыртқаларыңыздың санына сай кішкентай қызанақтарды аламыз.
Берём небольшие помидоры по количеству яиц, которые вы решили пожарить.
Оларды жұқа дөңгелек етіп тураймыз.
Режем их тонкими кружочками.
Мен үш шырынды және етті қызанақ аламын.
Я возьму 3 сочных и мясистых помидора.
Жеке ыдысқа жұмыртқаларды жарып саламыз.
В отдельную ёмкость разбиваем яйца.
Жұмыртқаға тұз, қара ұнтақ бұрыш, италиялық шөптер қосып, бәрін шанышқымен біркелкі массаға айналғанша жақсылап араластырамыз.
В яйца добавляем соль, чёрный молотый перец, итальянские травы и всё хорошо взбиваем вилкой до однородной массы.
Табаны қыздырып, аздап өсімдік майын құямыз.
Разогреваем сковороду и выливаем немного растительного масла.
Зәйтүн немесе күнбағыс майын қолдануға болады.
Можно использовать оливковое или подсолнечное масло.
Жақсы қыздырылған табаға дөңгелек туралған қызанақтарды бір қабат етіп жайып, орташа отта қуырып аламыз.
Затем на хорошо разогретую сковородку выкладываем в один слой нарезанные кружочками помидоры и обжариваем на среднем огне.
50 грамм ірімшікті алып, оны ірі үккішпен үгітеміз.
Берём 50 грамм сыра и натираем его на крупной тёрке.
Қызанақтарды аударып, үстіне жұмыртқа қоспасын құямыз. Жұмыртқаның үстіне үгітілген ірімшікті себеміз.
Переворачиваем помидоры и затем выливаем яичную смесь, сверху посыпаем натёртым сыром.
Табаны қақпақпен жауып, әлсіз отта тағамды тағы 3 минут ұстаймыз.
Держим блюдо на слабом огне ещё 3 минуты, накрыв крышкой.
📘 ГРАММАТИКА: –ҒАНША / –ГЕНШЕ («пока не…, до тех пор, пока…») 🔽
📑 Пример из текста:
… бәрін шанышқымен біркелкі массаға айналғанша жақсылап араластырамыз.
Означает: взбиваем, пока смесь не станет однородной.
🔍 Что разбираем: айналғанша
📝 Аффикс –ғанша / –генше / –қанша / –кенше присоединяется к форме есімше (причастию) и выражает предельный момент действия:
👉 «пока не…»
👉 «до тех пор, пока…»
Действие продолжается до наступления другого действия.
🛠 [основа глагола] + –ған/–ген/–қан/–кен + –ша/–ше
айнал-ған-ша — пока не превратится
кел-ген-ше — пока не придёт
қыз-ған-ша — пока не нагреется
🧩 Примеры:
Қайнағанша күте тұрыңыз.
Подождите, пока не закипит.
Жаңбыр тоқтағанша далаға шықпайық.
Не выйдем на улицу, пока дождь не прекратится.
Ол келгенше күтіп отырмын.
Я жду, пока он придёт.
Дайын болғанша тағы бірнеше минут ұстаймыз.
Держим ещё несколько минут, пока не будет готово.
Балалар тынышталғанша сабақ басталмайды.
Урок не начнётся, пока дети не успокоятся.
Пеш толық қызғанша қамырды салмаңыз.
Не кладите тесто, пока духовка полностью не прогреется.
Қараңғы түскенше үйге жетуіміз керек.
Нужно добраться домой, пока не стемнело.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
дәмді — вкусный
(дәм — вкус, -ді — прил. форма)
қызанақты — томатный / помидорный
(қызанақ — помидор, -ты — вин. падеж)
омлет — омлет
дайындаймыз — готовим
(дайында — готовить, -ймыз — мы)
бүгін — сегодня
бізде — у нас
(біз — мы, -де — мест. падеж)
ең — самый
қарапайым — простой
және — и
кең таралған — распространённый
(кең — широкий, таралу — распространяться)
рецепттердің — рецептов
(рецепт, -тер — мн.ч., -дің — род.)
бірі — один из
(бір — один, -і — его)
қуыруға — для жарки
(қуыру — жарить, -ға — направление/назначение)
алған — взятые
(ал — брать, -ған — прич.)
жұмыртқаларыңыздың — ваших яиц
(жұмыртқа — яйцо, -лары — мн., -ңыз — ваше, -дың — род.)
санына — по количеству
(сан — количество, -ына — дат.)
сай — в соответствии
кішкентай — маленькие
қызанақтарды — помидоры
(қызанақ — помидор, -тар — мн., -ды — вин.)
аламыз — берём
(ал — брать, -амыз — мы)
оларды — их
(ол — он/они, -ар — мн., -ды — вин.)
жұқа — тонко
дөңгелек — круглый
етіп — делая
(ет — делать, -іп — деепр.)
тураймыз — режем
(турa — резать, -ймыз — мы)
мен — я
үш — три
шырынды — сочный
(шырын — сок)
және — и
етті — мясистый
(ет — мясо, -ті — прил.)
қызанақ — помидор
аламын — возьму
(ал — брать, -амын — я)
жеке — отдельную / отдельный
ыдысқа — в ёмкость
(ыдыс — посуда/ёмкость, -қа — направит.)
жұмыртқаларды — яйца
(жұмыртқа — яйцо, -лар — мн., -ды — вин.)
жарып — разбив
(жар — разбивать, -ып — деепр.)
саламыз — кладём
(сал — класть, -амыз — мы)
жұмыртқаға — в яйца
(жұмыртқа — яйцо, -ға — дат.)
тұз — соль
қара ұнтақ бұрыш — чёрный молотый перец
(қара — чёрный, ұнтақ — порошок, бұрыш — перец)
италиялық шөптер — итальянские травы
қосып — добавив
(қос — добавлять, -ып — деепр.)
бәрін — всё
(бәрі — всё, -н — вин.)
шанышқымен — вилкой
(шанышқы — вилка, -мен — твор. падеж)
біркелкі массаға — до однородной массы
(біркелкі — однородный, масса — масса, -ға — направ.)
айналғанша — пока не станет, до превращения
(айнал — превращаться, -ғанша — до того как)
жақсылап — хорошо, как следует
(жақсы — хорошо, -лап — образ наречия)
араластырамыз — смешиваем / взбиваем
(араластыр — смешивать, -амыз — мы)
табаны — сковороду
(таба — сковорода, -ны — вин.)
қыздырып — нагрев
(қыздыр — нагревать, -ып — деепр.)
аздап — немного
өсімдік майын — растительное масло
(өсімдік — растение, май — масло, -ын — вин.)
құямыз — выливаем
(құй — лить, -амыз — мы)
зәйтүн — оливковое
немесе — или
күнбағыс майын — подсолнечное масло
(күнбағыс — подсолнечник, май — масло, -ын — вин.)
қолдануға болады — можно использовать
(қолдан — использовать, -уға — инф., болады — можно/разрешено)
жақсы қыздырылған — хорошо разогретая
табаға — на сковороду
(таба — сковорода, -ға — направ.)
дөңгелек туралған — нарезанные кружочками
(дөңгелек — круглый, туралған — нарезанный)
бір қабат етіп — в один слой
(қабат — слой)
жайып — разложив
(жай — раскладывать, -ып — деепр.)
орташа отта — на среднем огне
(орташа — средний, от — огонь, -та — мест.)
қуырып аламыз — обжариваем
(қуырып ал — поджарить, -амыз — мы)
50 грамм ірімшікті — 50 грамм сыра
(ірімшік — сыр, -ті — вин.)
алып — взяв
(ал — брать, -ып — деепр.)
оны — его
ірі үккішпен — крупной тёркой
(үккіш — тёрка, ірі — крупный, -мен — твор.)
үгітеміз — натираем
(үгiт — натирать, -еміз — мы)
қызанақтарды — помидоры
аударып — перевернув
(аудар — переворачивать, -ып — деепр.)
үстіне — сверху / на верх
(үстi — верх, -не — направ.)
жұмыртқа қоспасын — яичную смесь
(жұмыртқа — яйцо, қоспа — смесь, -сын — вин.)
құямыз — выливаем
жұмыртқаның үстіне — сверху на яйца
үгітілген ірімшікті — натёртый сыр
(үгітілген — натёртый, ірімшік — сыр, -ті — вин.)
себеміз — посыпаем
(себ — посыпать, -еміз — мы)
табаны — сковороду
қақпақпен — крышкой
(қақпақ — крышка, -пен — твор.)
жауып — накрыв
(жап — закрыть, -ып — деепр.)
әлсіз отта — на слабом огне
(әлсіз — слабый, от — огонь, -та — мест.)
тағамды — блюдо
(тағам — блюдо, еда, -ды — вин.)
тағы — ещё
3 минут — 3 минуты
ұстаймыз — держим / выдерживаем
(ұста — держать, -ймыз — мы)
Скрыть словарь
📅 200-КҮН / 200-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
👕 МЕН ЗАТЫМДЫ ОРЫНДЫҚҚА ІЛУДІ ҚОЙДЫМ
КАК Я ПЕРЕСТАЛ ВЕШАТЬ ВЕЩИ НА СТУЛ
📌 Глагол дня: ілу – вешать
Бұрын мен киімдерімді орындыққа іліп қоятынмын, бірақ уақыт өте келе оның дұрыс емес екенін ойлай бастадым.
Раньше я вешал свои вещи на стул, но со временем стал думать, что это не порядок.
Енді киімдерді ілгішке іліп, шкафқа салып қоямын.
Теперь я вешаю одежду на вешалку и убираю её в шкаф.
Неліктен олай болды? Шынымды айтсам, білмеймін.
Почему так произошло? Честно говоря, я не знаю.
Уақыт өте келе санамызда түрлі нәрселер туралы көзқарастар, қағидалар мен мінез-құлық өзгеретін сияқты.
Мне кажется, что со временем в нашем сознании меняются представления о разных вещах — меняются и принципы, и поведение.
Орындықтағы заттарды көргенде не сезінемін? Мен ретсіздікті сеземін және оны бірден түзеткім келеді.
Что я чувствую, когда вижу вещи на стуле? Я ощущаю беспорядок и хочу сразу это исправить.
Сонымен қатар шкафтары мен ілгіштері бола тұра, киімдерін орындыққа іле беретін адамдарды мен айыптамаймын.
При этом я не осуждаю людей, которые продолжают вешать свою одежду на стул при наличии шкафа и вешалки.
Мысалы, қызымның бөлмесінде көбіне ретсіздік болады.
Например, в комнате моей дочери почти всегда беспорядок.
Бірақ ол — өте шығармашыл адам: жұмсақ ойыншықтар жасап, әртүрлі бұйымдар құрастырады, сурет салады.
Но она — очень творческий человек: делает мягкие игрушки и разные поделки своими руками, рисует.
Жалпы, мен шығармашылықтың көбінесе ретсіздікпен байланысты екенін байқадым.
И вообще, я заметил, что творчество часто связано с хаосом.
«Шығармашылық ретсіздік» деп текке айтылмаған.
Недаром говорят: «творческий беспорядок».
Сондықтан мен балаларымнан қатаң тәртіп талап етпеймін.
Поэтому я не требую строгого порядка от своих детей.
📘 ГРАММАТИКА: БОЛА ТҰРА 🔽
📌 Уступительная конструкция со значениями: «хотя…», «несмотря на…», «при том что…», «имея…, всё же…»
📑 Пример из текста:
Сонымен қатар шкафтары мен ілгіштері бола тұра, киімдерін орындыққа іле беретін адамдарды мен айыптамаймын.
Означает: хотя у них есть шкафы и вешалки, я не осуждаю.
🔍 Что разбираем: бола тұра
📝 Бола тұра — устойчивая уступительная конструкция.
Образует значение, когда наличие определённого условия не соответствует реальному поведению или результату.
🛠 бол- (быть, иметь) + а + тұра (хотя)
Форма не изменяется и ставится после слова, обозначающего наличие или состояние:
киімдері бола тұра — несмотря на то, что у него есть одежда
уақыты бола тұра — несмотря на то, что у него есть время
ақшасы бола тұра — несмотря на то, что у него есть деньги
денсаулығы нашар бола тұра — несмотря на то, что у него слабое здоровье / хотя здоровье слабое
🧩 ПРИМЕРЫ С БОЛА ТҰРА
1) «Хотя…» — классическая уступка
👉 Используется в формальном и нейтральном стиле.
Ауа райы суық бола тұра, олар далада жүр.
Хотя погода холодная, они гуляют.
Ол шаршаған бола тұра, жұмысын аяқтады.
Хотя он устал, он завершил работу.
2) «Несмотря на то, что…» — подчёркнутая противоположность
👉 Показывает более сильное расхождение между условием и действием.
Уақыты бола тұра, жиналысқа келмеді.
Несмотря на то, что у него было время, он не пришёл.
Мүмкіндігі бола тұра, бұл ұсынысты қабылдамады.
Несмотря на имеющуюся возможность, он отклонил предложение.
3) «При том что…» — нейтральное описание контраста
👉 Чаще подходит в описательных текстах и рассказах.
Ақшасы бола тұра, өте үнемдеп жүреді.
При том что у него есть деньги, он очень экономит.
Шкафтары бола тұра, киімдерін орындыққа іледі.
При том что есть шкафы, они всё равно вешают на стул.
4) «Имея…, всё же…» — значение «обладая чем-то, делает иначе»
👉 Подчёркивает наличие ресурса или качества.
Білімі бола тұра, өзін төмен бағалайды.
Имея знания, он всё же недооценивает себя.
Денсаулығы мәз бола тұра, жұмысқа шыққан.
Имея слабое здоровье, он всё же вышел на работу.
5) «Даже при наличии… всё равно…»
👉 Используется, когда говорящий удивлён или подчёркивает нелогичность действия.
Көмек бола тұра, жұмысты уақытында бітіре алмады.
Даже при наличии помощи всё равно не успел.
Жақсы жағдайы бола тұра, шағымдана береді.
Даже при хороших условиях всё равно жалуется.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
мен — я
затымды — мою вещь / свои вещи
(зат — вещь, -ым — моя, -ды — вин.)
орындыққа — на стул
(орындық — стул, -қа — направление)
ілуді — вешать (процесс)
(ілу — вешать, -ді — вин.)
қойдым — перестал / оставил
(қой — прекращать, -дым — я)
бұрын — раньше
мен — я
киімдерімді — мою одежду
(киім — одежда, -дер — мн., -ім — моя, -ді — вин.)
орындыққа — на стул
іліп қоятынмын — вешал обычно
(іліп қой — повесить и оставлять, -атынмын — привычное прошедшее)
бірақ — но
уақыт өте келе — со временем
(уақыт — время, өте — проходит, келе — по мере)
оның — этого / её
дұрыс емес — неправильно
(дұрыс — правильно, емес — отрицание)
екенін — что это …
(екен — оказывается, -ін — вин.)
ойлай бастадым — начал думать
(ойла — думать, -й бастадым — начал)
енді — теперь
киімдерді — одежду
(киім — одежда, -дер — мн., -ді — вин.)
ілгішке — на вешалку
(ілгіш — вешалка, -ке — направление)
іліп — повесив
(іл — повесить, -іп — деепр.)
шкафқа — в шкаф
(-қа — направление)
салып қоямын — убираю и оставляю
(сал — класть, -ып қой — положить и оставить, -амын — я)
неліктен — почему
олай — так
болды — произошло
шынымды айтсам — честно говоря
(шыным — моя правда, айтсам — если скажу)
білмеймін — не знаю
уақыт — время
өте келе — по мере прохождения времени
санамызда — в нашем сознании
(сана — сознание, -мыз — наш, -да — мест.)
түрлі — различные
нәрселер — вещи, предметы
(нәрсе — вещь, -лер — мн.)
туралы — о / про
көзқарастар — взгляды
(көзқарас — мнение, взгляд, -тар — мн.)
қағидалар — принципы
(қағида — принцип, -лар — мн.)
мінез-құлық — поведение
өзгеретін сияқты — кажется, что меняются
(өзгеру — меняться, -етін — прич., сияқты — как будто)
орындықтағы — находящиеся на стуле
(орындық — стул, -тағы — мест.)
заттарды — вещи
(зат — вещь, -тар — мн., -ды — вин.)
көргенде — когда вижу
(көр — видеть, -генде — когда)
не — что
сезінемін — чувствую я
ретсіздікті — беспорядок
(ретсіздік — хаос, -ті — вин.)
сеземін — чувствую
және — и
оны — это / его
бірден — сразу
түзеткім келеді — хочу исправить
(түзет — исправить, -кім келеді — хочу)
сонымен қатар — кроме того / при этом
шкафтары — их шкафы
(шкаф, -тар — мн., -ы — их)
ілгіштері — их вешалки
(ілгіш, -тер — мн., -і — их)
бола тұра — несмотря на наличие
киімдерін — свою одежду
(киім, -дер — мн., -ін — вин.)
орындыққа — на стул
іле беретін — продолжающие вешать
(іле беру — продолжать, -етін — прич.)
адамдарды — людей
(адам — человек, -дар — мн., -ды — вин.)
мен айыптамаймын — я не осуждаю
(айыпта — осуждать, -маймын — не делаю)
мысалы — например
қызымның — моей дочери
(қызым — моя дочь, -ның — род.)
бөлмесінде — в комнате
(бөлме — комната, -сінде — мест.)
көбіне — чаще всего
ретсіздік — беспорядок
болады — бывает
бірақ — но
ол — она
өте — очень
шығармашыл адам — творческий человек
жұмсақ ойыншықтар — мягкие игрушки
жасап — делая
(жаса — делать, -п — деепр.)
әртүрлі бұйымдар — разные поделки
құрастырады — конструирует / собирает
сурет салады — рисует
жалпы — вообще
мен — я
шығармашылықтың — творчества
(-тың — род.)
көбінесе — часто
ретсіздікпен — с беспорядком
(-пен — твор.)
байланысты екенін — что связано
(байланысты — связано, екен — оказывается, -ін — вин.)
байқадым — заметил
«шығармашылық ретсіздік» — творческий беспорядок
деп — что / так говорят
текке айтылмаған — сказано не зря
(текке — зря, айтылмаған — не сказано в пустую)
сондықтан — поэтому
балаларымнан — от моих детей
(балалар — дети, -ым — мои, -нан — исход.)
қатаң тәртіп — строгий порядок
талап етпеймін — не требую
(талап ету — требовать, -пеймін — не делаю)
Скрыть словарь