|
|
Онлайн-Марафон: Казахский язык за год
Страница 8 (дни с 141 по 160)
|
|
Автор: Андрей Якубин Телеграм-канал «Казахский язык за год»
📅 141-КҮН / 141-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
🪣 АЙЫНА НЕШЕ РЕТ ҮЙДІ ТАЗАЛАЙСЫЗДАР?
СКОЛЬКО РАЗ В МЕСЯЦ ВЫ УБИРАЕТЕСЬ ДОМА?
📌 Глагол дня: тазалау – чистить, убирать
Мен бір нәрсені байқадым: Алматы қаласында шаң өте тез жиналады.
Я заметил такую вещь: в городе Алматы пыль очень быстро накапливается.
Сондықтан үйдің таза болуы үшін кем дегенде аптасына бір рет тазалау керек.
Поэтому, чтобы дома было чисто, нужно убираться не менее одного раза в неделю.
Әдетте мен мұны демалыс күндері жасаймын. Қоймадан шаңсорғышты алып, ең алдымен барлық кілемдер мен еденді тазалаймын.
Обычно я это делаю на выходных. Достаю из кладовки пылесос и первым делом чищу все ковры и пол.
Содан кейін шаңсорғыштың басын ауыстырып, жиһазды шаңнан тазалаймын.
Потом я меняю насадку на пылесосе и чищу от пыли мебель.
Одан кейін дымқыл шүберекті алып, түрлі заттар мен техниканы сүртемін.
Далее я беру влажную тряпочку и протираю различные предметы и технику.
Теледидар мен ноутбук экранын тазалау үшін менде арнайы шүберек пен арнайы сұйықтық бар.
Для чистки экрана телевизора и ноутбука у меня есть специальная тряпочка и специальная жидкость.
Залда және ұлымның бөлмесінде кілемдер жұқа, сондықтан оларды шаңсорғышпен тазалау оңай.
В зале и комнате сына ковры тонкие, и пылесосить их легко.
Ал қызымның сүйікті кілемінің түгі өте ұзын, сондықтан оны шаңсорғышпен тазалау мен үшін нағыз сынақ.
А вот у любимого ковра дочери очень длинный ворс, и пылесосить его для меня — настоящее испытание.
Бірақ жинап болғаннан кейін айналадағы тазалық пен тәртіпке қарағанда жағымды сезім пайда болады.
Зато после уборки появляется приятное ощущение, когда смотришь на порядок и чистоту вокруг.
📘 УРОК ГРАММАТИКИ: ДОМ И ВСЁ, ЧТО В НЕМ
📌 Говоря об уборке мы сегодня обсуждать разные предметы дома. Поэтому вот вам дополнительно новые слова для составления предложений:
🏡 ҮЙ / ДОМ
пәтер — квартира
бөлме — комната
қонақ бөлме — гостиная
жатын бөлме — спальня
жуынатын бөлме — ванная
асүй — кухня
дәліз — коридор
кіре беріс — подъезд
қабат — этаж
шатыр — крыша, палатка
төбе, үйдің төбесі — потолок
қабырға — стена
еден — пол
есік — дверь
терезе — окно
босаға — порог
төр — почётное место
бұрыш — угол
🪑 ЖИҺАЗ / МЕБЕЛЬ
үстел — стол
орындық — стул
кереует — кровать
төсек — постель
сөре — полка, витрина
шкаф — шкаф
перде — штора
жастық — подушка
жамылғы — покрывало
көрпе — одеяло
ақжайма, жайма — простыня
кілем — ковёр
⚙️ ТҰРМЫСТЫҚ ТЕХНИКА / БЫТОВАЯ ТЕХНИКА
шаңсорғыш — пылесос
тоңазытқыш — холодильник
микротолқынды пеш — микроволновая печь
кір жуу машинасы — стиральная машина
салқындатқыш — кондиционер
желдеткіш — вентилятор
үтік — утюг
шам — лампа
теледидар — телевизор
фотоаппарат — фотоаппарат
бейнекамера — видеокамера
фен — фен
сағат — часы
ұялы телефон — мобильный телефон
☕️ ЫДЫС-АЯҚ / ПОСУДА
ыдыс — посуда
табақ — блюдо
тәрелке — тарелка
табақша — блюдце
стақан — стакан
шыныаяқ — чашка
саптыаяқ — кружка
рөмке — рюмка
кесе — пиала
қасық — ложка
асқасық — столовая ложка
шай қасық — чайная ложка
шанышқы — вилка
пышақ — нож
ожау — половник
табақ, таба, тайпақ таба — сковорода
шұңғыл таба — глубокая сковорода
құмыра — кувшин
сүзгіш — фильтр
самауыр — самовар
🧺 ТАЗАЛЫҚ ЖӘНЕ ЗАТТАР / УБОРКА И ПРЕДМЕТЫ
сыпырғыш — веник
шүберек — тряпка
қоқыс — мусор
қоқыс шелегі — мусорное ведро
ұнтақ — порошок
сабын — мыло
сусабын — шампунь
майлық — салфетка
орамал — полотенце, платок
ілгіш — вешалка
үтік — утюг
🧰 ҚҰРАЛДАР / ИНСТРУМЕНТЫ
балға — молоток
балта — топор
ара — пила
егеу — напильник
күрек — лопата
арқан — верёвка, канат
қап — мешок
дорба — сумка, мешочек
қорап — коробка
жәшік — ящик
кілт — ключ
құлып — замок
шынжыр — цепь
таразы — весы
🍽 ҮСТЕЛ / НА СТОЛЕ
дастарқан — скатерть
гүлсауыт — ваза
шөлмек, бөтелке — бутылка
бөшке — бочка
нәрсе, зат — вещь, предмет
сурет — картина, рисунок
газет — газета
🚽 ЖӘНЕ БАСҚА / ПРОЧЕЕ
дәретхана, әжетхана — туалет
душ — душ
шүмек — кран
унитаз — унитаз
тұсқағаз — обои
тұтқа — ручка (дверная)
жарық — свет
жүк — багаж, груз
тор — сетка, клетка
бассейн — бассейн
салқындатқыш — кондиционер
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
айына — в месяц
(ай — месяц, -ына — мест. падеж «в»)
неше — сколько
рет — раз
үйді — дом (вин. падеж)
(үй — дом, -ді — вин. падеж)
тазалайсыздар — убираетесь
(тазалау — убирать, чистить, -йсыздар — вы, мн. ч., наст. вр.)
мен — я
бір — одна, один
нәрсені — вещь, нечто
(нәрсе — вещь, предмет, -ні — вин. падеж)
байқадым — заметил
(байқау — замечать, -дым — я, прош. вр.)
Алматы қаласында — в городе Алматы
(Алматы қаласы — город Алматы, -нда — мест. падеж)
шаң — пыль
өте — очень
тез — быстро
жиналады — собирается, накапливается
(жинау — собирать, -лады — наст. страд. форма)
сондықтан — поэтому
үйдің — дома, дом (в род. падеже)
(үй — дом, -дің — род. падеж)
таза — чистый
болуы — быть (состояние, сущ. форма)
(болу — быть, -уы — сущ. форма)
үшін — чтобы, для
кем дегенде — как минимум, по крайней мере
аптасына — в неделю
(апта — неделя, -сына — мест. падеж «в»)
бір рет — один раз
керек — нужно
әдетте — обычно
мұны — это (вин. падеж)
(мына — этот, -ны — вин. падеж)
демалыс күндері — в выходные
(демалыс — отдых, күн — день, -дері — мн. ч., мест. падеж)
жасаймын — делаю
(жасау — делать, -ймын — я, наст. вр.)
қоймадан — из кладовки
(қойма — кладовка, склад, -дан — исходный падеж)
шаңсорғышты — пылесос
(шаңсорғыш — пылесос, -ты — вин. падеж)
алып — взяв
(алу — брать, -ып — деепр.)
ең алдымен — прежде всего, первым делом
барлық — все
кілемдер — ковры
(кілем — ковер, -дер — мн. ч.)
еденді — пол (вин. падеж)
(еден — пол, -ді — вин. падеж)
тазалаймын — чищу, убираю
(тазалау — чистить, -ймын — я, наст. вр.)
содан кейін — потом, затем
шаңсорғыштың — пылесоса (род. падеж)
(шаңсорғыш — пылесос, -тың — род. падеж)
басының — головы, насадки
(бас — голова, насадка, -ының — род. падеж)
ауыстырып — поменяв
(ауыстыру — менять, -ып — деепр.)
жиһазды — мебель (вин. падеж)
(жиһаз — мебель, -ды — вин. падеж)
шаңнан — от пыли
(шаң — пыль, -нан — исходный падеж)
тазалаймын — чищу, убираю
(тазалау — чистить, -ймын — я, наст. вр.)
одан кейін — далее, после этого
дымқыл — влажный
шүберекті — тряпку (вин. падеж)
(шүберек — тряпка, -ті — вин. падеж)
алып — взяв
(алу — брать, -ып — деепр.)
түрлі — различные, разные
заттар — предметы, вещи
(зат — вещь, -тар — мн. ч.)
техниканы — технику
(техника, -ны — вин. падеж)
сүртемін — протираю
(сүрту — протирать, -мін — я, наст. вр.)
теледидар — телевизор
ноутбук — ноутбук
экранның — экрана (род. падеж)
(экран, -ның — род. падеж)
тазалау үшін — чтобы очистить
(тазалау — чистить, -үшін — для, чтобы)
менде — у меня
(мен — я, -де — мест. падеж)
арнайы — специальный
шүберек — тряпка
арнайы сұйықтық — специальная жидкость
(арнайы — специальный, сұйықтық — жидкость)
бар — есть
зал — зал, гостиная
ұлымның — моего сына (род. падеж)
(ұл — сын, -ым — мой, -ның — род. падеж)
бөлмесінде — в комнате
(бөлме — комната, -сінде — мест. падеж)
кілемдер — ковры
(кілем — ковер, -дер — мн. ч.)
жұқа — тонкие
сондықтан — поэтому
оларды — их (вин. падеж)
(олар — они, -ды — вин. падеж)
шаңсорғышпен — пылесосом
(шаңсорғыш — пылесос, -пен — твор. падеж)
оңай — легко
ал — а, а вот
қызымның — моей дочери (род. падеж)
(қыз — дочь, -ым — моя, -ның — род. падеж)
сүйікті — любимый
кілемінің — ковра (род. падеж)
(кілем — ковер, -нің — род. падеж)
түгі — ворс, ворсинки
(түк — ворс, -і — притяж.)
өте — очень
ұзын — длинный
сондықтан — поэтому
оны — его (вин. падеж)
(ол — он, -ны — вин. падеж)
шаңсорғышпен — пылесосом
(шаңсорғыш — пылесос, -пен — твор. падеж)
тазалау — чистить
мен үшін — для меня
нағыз — настоящий
сынақ — испытание, тест
бірақ — но
жинап болғаннан кейін — после того как убрал
(жинау — убирать, -п болу — закончить, -нан кейін — после)
айналадағы — окружающий
(айнала — окружение, -дағы — мест. суффикс)
тазалық — чистота
тәртіпке — к порядку
(тәртіп — порядок, -ке — дат. падеж)
қарағанда — когда смотришь
(қарау — смотреть, -ғанда — деепр. форма «когда»)
жағымды — приятное
сезім — чувство, ощущение
пайда болады — появляется
(пайда болу — появляться, -ды — наст. вр.)
Скрыть словарь
📅 142-КҮН / 142-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
🤗 «РАҚМЕТ АЙТУ» — БІЗДІҢ КҮН САЙЫНҒЫ БОРЫШЫМЫЗ
ГОВОРИТЬ «СПАСИБО» — НАША ЕЖЕДНЕВНАЯ ОБЯЗАННОСТЬ
📌 Глагол дня: рақмет айту – благодарить
Алғыс білдіру — біздің күнделікті өміріміздің ажырамас бөлігі.
Выражение благодарности — это неотъемлемая часть нашей повседневной жизни.
Біз біреуден бір шыны су алсақ та, қымбат сыйлық алсақ та, күн сайын «рақмет» айтамыз.
За всё, что мы получаем от других — от стакана воды до дорогих подарков — мы ежедневно благодарим.
«Рақмет» айту — бұл біреудің жасаған жақсылығына, көмегіне, назар аударуына немесе қамқорлығына деген шынайы ризашылық сезімін сөзбен не іспен жеткізу.
Сказать «спасибо» — значит выразить чувство признательности за добро, помощь, внимание или заботу, проявленное в словах или действиях.
Біз «рақмет» дегенде, сол адамның біз үшін жасаған ісін шын жүректен бағалайтынымызды білдіреміз.
Когда мы говорим «спасибо», мы даём понять другому человеку, что искренне ценим то, что он сделал для нас.
Адамдарға сөзбен, іспен, өзара сыйлықтармен және ізгі істермен алғыс білдіргенде, біз өзімізге деген сенімді және адамдармен қарым-қатынасты нығайтамыз.
Когда мы благодарим людей словами, делом, взаимными подарками и добрыми поступками, мы укрепляем доверие к себе и отношения с людьми.
Ал алғыс айтуды қойсақ, бәрі бізге қарыз сияқты көріне бастайды, бұл өзімшілдікке және адам арасындағы қатынастар жөніндегі қате түсінікке әкеледі.
А когда мы перестаём благодарить, нам начинает казаться, что все нам должны, и это приводит к эгоизму и неправильному представлению о человеческих отношениях.
Сондықтан адамдарға алғыс айту — бұл мүмкіндік емес, өмірлік қажеттілік.
Вот почему благодарить людей — это не возможность, а жизненная необходимость.
📘 ГРАММАТИКА: АЖЫРАМАС — ОТРИЦАТЕЛЬНАЯ ФОРМА ВОЗМОЖНОГО ПРИЧАСТИЯ
📑 Пример из текста:
Алғыс білдіру — біздің күнделікті өміріміздің ажырамас бөлігі.
Выражение благодарности — это неотъемлемая часть нашей повседневной жизни.
📌 ажырамас → неотделимый, неотъемлемый
📝 Это отглагольное прилагательное, образованное от глагола ажырау (отделяться) с помощью отрицательного суффикса –ма и суффикса возможности –с.
👉 Эта форма выражает качество предмета — невозможность совершения действия,
то есть «тот, который не может быть отделён». — «неотделимый», «неразлучный»,
🧐 По сути, это отрицательная форма возможного причастия,
которая в современном языке полностью перешла в разряд прилагательных.
🛠 Основа глагола + суффикс отрицания (–ма / –ме / –ба / –бе / –па / –пе) + суффикс возможности (–с)
🧩 Примеры:
бөлінбес — неделимый
ұмытылмас — незабываемый
жойылмас — неуничтожимый, неразрушимый
айырылмас — неразлучный, неотделимый
қайырылмас — безвозвратный
айнымас — неизменный
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
«рақмет айту» — говорить «спасибо»
(рақмет — спасибо, айту — говорить)
біздің — наша
(біз — мы, -дің — род. падеж)
күн сайынғы — ежедневная
(күн сайын — каждый день, -ғы — относит. суффикс)
борышымыз — обязанность наша
(борыш — долг, обязанность, -ымыз — наша)
алғыс — благодарность
білдіру — выражать
(білдіру — выражать, сообщать)
біздің — наша
күнделікті — повседневная
өміріміздің — нашей жизни
(өмір — жизнь, -іміз — наша, -дің — род. падеж)
ажырамас — неотъемлемая
(ажырау — отделяться, -мас — отриц. суффикс «неотделимый»)
бөлігі — часть
(бөлік — часть, -і — притяж.)
біреуден — от кого-то
(біреу — кто-то, -ден — исходный падеж)
бір шыны су — один стакан воды
(шыны — стакан, су — вода)
алсақ та — даже если возьмём
(алу — брать, -сақ — если, -та — даже)
қымбат — дорогой
сыйлық — подарок
алсақ та — даже если получим
(алу — брать, -сақ — если, -та — даже)
күн сайын — каждый день
«рақмет» айтамыз — говорим «спасибо»
(рақмет — спасибо, айту — говорить, -мыз — мы, наст. вр.)
біреудің — другого человека (род. падеж)
(біреу — кто-то, -дің — род. падеж)
жасаған — сделанное
(жасау — делать, -ған — прич.)
жақсылығына — за добро, доброту
(жақсылық — добро, -ы — его, -на — дат. падеж)
көмегіне — за помощь
(көмек — помощь)
назар аударуына — за внимание
(назар аудару — обращать внимание)
немесе — или
қамқорлығына — за заботу
(қамқорлық — забота, -ы — притяж., -на — дат. падеж)
деген — называемый, означающий
(де — говорить, -ген — прич.)
шынайы — искренний
ризашылық — признательность, благодарность
сезімін — чувство (вин. падеж)
(сезім — чувство, -ін — вин. падеж)
сөзбен — словами
(сөз — слово, -бен — твор. падеж)
не — или
іспен — делами
(іс — дело, -пен — твор. падеж)
жеткізу — выразить
«рақмет» дегенде — когда говорим «спасибо»
(де — говорить, -генде — когда сказано)
сол адамның — того человека
(сол — тот, адам — человек, -ның — род. падеж)
біз үшін — для нас
жасаған — сделанное
(жасау — делать, -ған — прич.)
ісін — поступок, дело (вин. падеж)
(іс — дело, -ін — вин. падеж)
шын жүректен — от всего сердца
(шын — истинный, жүрек — сердце, -тен — исходный падеж)
бағалайтынымызды — что мы ценим
(бағалау — ценить, -йтын — прич., -ымыз — мы, -ды — вин. падеж)
білдіреміз — выражаем, показываем
(білдіру — выражать, -еміз — мы, наст. вр.)
адамдарға — людям
(адам — человек, -дарға — дат. мн. ч.)
сөзбен — словами
(сөз — слово, -бен — твор. падеж)
іспен — делами
өзара — взаимными
сыйлықтармен — подарками
(сыйлық — подарок, -тар — мн. ч., -мен — твор. падеж)
ізгі — добрые, благие
істермен — поступками, делами
(іс — дело, -тер — мн. ч., -мен — твор. падеж)
алғыс білдіргенде — когда выражаем благодарность
(алғыс білдіру — выражать благодарность, -генде — когда)
өзімізге — к себе
(өзіміз — мы сами, -ге — дат. падеж)
деген — по отношению к, «к»
сенімді — уверенность, доверие
адамдармен — с людьми
(адам — человек, -мен — твор. падеж)
қарым-қатынасты — отношения
(қарым-қатынас — отношения, -ты — вин. падеж)
нығайтамыз — укрепляем
(нығайту — укреплять, -амыз — мы, наст. вр.)
ал — а вот
алғыс айтуды — благодарение, процесс благодарения
(алғыс айту — благодарить, -ды — вин. падеж)
қойсақ — если перестанем
(қою — прекращать, -сақ — если)
бәрі — всё
бізге — нам
қарыз сияқты — как будто должны
(қарыз — долг, сияқты — как будто)
көріне бастайды — начинает казаться
(көріну — казаться, -е бастау — начинать, -ды — наст. вр.)
өзімшілдікке — к эгоизму
(өзімшілдік — эгоизм, -ке — дат. падеж)
адам арасындағы — между людьми
(адам — человек, ара — между, -сындағы — мест. суффикс)
қатынастар — отношения
жөніндегі — относительно, о
(жөнінде — о, -гі — относит. суффикс)
қате — ошибочное, неправильное
түсінікке — к представлению, понятию
(түсінік — понятие, представление, -ке — дат. падеж)
әкеледі — приводит
(әкелу — приводить, -еді — наст. вр.)
сондықтан — поэтому, вот почему
адамдарға — людям
(адам — человек, -дарға — дат. мн. ч.)
мүмкіндік — возможность
өмірлік — жизненный
(өмір — жизнь, -лік — суффикс прилагат.)
қажеттілік — необходимость
(қажет — нужный, -тілік — сущ. форма)
Скрыть словарь
📅 143-КҮН / 143-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
🛒 ДҮКЕНГЕ БАРУ
ПОХОД В МАГАЗИН
📌 Глагол дня: алу – взять, получать
Әдетте жұбайым тамақ дайындап жатқанда, мен ұлыммен бірге дүкенге барамыз.
Обычно когда супруга готовит, мы с сыном ходим в магазин.
«Қымбаттым, сенен дүкенге барып, азық-түлік алып келуіңді өтінемін. Өзіңмен бірге Ришонды (имя сына) ала бар, саған көмектеседі», — деді ол.
«Дорогой, хочу попросить тебя сходить в магазин за продуктами. Возьми с собой Ришона, чтобы он тебе помог», — сказала она.
Мен киініп, әмиянды, телефон мен кілттерді алдым да, ұлыммен бірге шықтым.
Я оделся, взял кошелек, телефон, ключи и мы пошли.
Дүкенге келген соң, телефоннан әйелімнің хабарламасын аштым.
Придя в магазин, я открыл сообщение жены в телефоне.
«Дүкеннен нан, сүт, қаймақ, шұжық, күріш, макарон, кетчуп, картоп, сәбіз ал. Сондай-ақ кір жуатын ұнтақ, тіс пастасы, дәретхана қағазы, майлықтар, ауа тазартқыш және мысыққа арналған жем де алу керек», — делінген.
Там было написано: «Возьми в магазине хлеб, молоко, сметану, колбасу, рис, макароны, кетчуп, картошку, морковку. Еще нужно взять стиральный порошок, зубную пасту, туалетную бумагу, салфетки, освежитель воздуха, корм для кота».
Біз тізімдегі барлық затты тауып, кассаға бардық.
Мы нашли все, что было в списке, и пошли к кассе.
– Барлығын алдық па? – деп сұрадым ұлымнан.
– Ну что, всё взяли? – спросил я сына.
– Иә, бәрін, әке, – деді ол.
– Да, всё, папа, – ответил он.
– Міне, картаны ал да кассаға бар, ал мен наубайханадан ыстық тоқаштар алып келемін.
– Вот возьми карточку и иди на кассу, а я схожу возьму горячие булочки в пекарне.
Мен тоқаштарды алып, кассаға қайта келдім. Біз төлем жасап, үйге қайттық.
Взяв булочки, я вернулся на кассу. Мы оплатили и пошли домой.
📘 ГРАММАТИКА: ФУНКЦИИ ГЛАГОЛА "АЛУ"
📝 Глагол алу один из самых часто используемых и универсальных в казахском языке.
🔹 Основное значение:
Алу — это глагол с базовым значением «брать, получать, приобретать».
🧩 Примеры:
Мен кітап алдым. — Я взял книгу.
Ол дүкеннен нан алды. — Он купил хлеб в магазине.
Сен хат алдың ба? — Ты получил письмо?
🔸 Вспомогательное значение:
Здесь глагол добавляется к другому глаголу и придает ему дополнительный оттенок, например:
👉 Совершить действие ради себя:
Тамақтанып алдым. — Поел (для себя).
Үйді жинап алдым. — Убрался (для себя, не для кого-то).
👉 Освоение или усвоение:
Білім алып жүр. — Получает образование.
Сабақтан көп нәрсе алып шықты. — Он вынес много полезного из урока.
Үлгі алып, үйрен. — Бери пример, учись.
👉 Подготовка, «сделать заранее»
Жазып алайын. — Запишу-ка (чтобы не забыть).
Кір жуып алайық. — Давай постираем (пока есть возможность).
▪️ В составных глаголах (күрделі етістіктер):
Алу входит в десятки составных глаголов, образуя устойчивые выражения, которые имеют новое, нередко идиоматическое значение.
рұқсат алу — получать разрешение
әсер алу — получать впечатление
дем алу — дышать, отдыхать
сатып алу — покупать
тапсырыс алу — получать заказ
жеңіс алу — одержать победу
еске алу — вспоминать
үлгі алу — брать пример
и т.д.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
дүкенге — в магазин
(дүкен — магазин, -ге — дат. падеж)
бару — идти, ходить
жұбайым — моя супруга
(жұбай — супруг(а), -ым — моя)
тамақ — еда, пища
дайындап жатқанда — когда готовит
(дайындау — готовить, -п жатқан — деепр. наст. длит., -да — когда)
ұлыммен — с сыном
(ұл — сын, -ым — мой, -мен — с)
бірге — вместе
дүкенге — в магазин
(дүкен — магазин, -ге — дат. падеж)
барамыз — ходим
(бару — идти, -мыз — мы, наст. вр.)
қымбаттым — дорогой мой
(қымбат — дорогой, -тым — мой/моя)
сенен — от тебя
(сен — ты, -нен — исходный падеж)
барып — сходив
(бару — идти, -ып — деепр.)
азық-түлік — продукты питания
(азық — еда, түлік — вид, категория)
алып келуіңді — чтобы ты принес
(алып келу — принести, -ің — ты, -ді — вин. падеж цели)
өтінемін — прошу
(өтіну — просить, -емін — я, наст. вр.)
өзіңмен — с собой
(өзің — ты сам, -мен — с)
бірге — вместе
ала бар — возьми с собой
(алу — брать, бару — идти; ала бару — взять с собой)
саған — тебе
көмектеседі — поможет
(көмектесу — помогать, -еді — наст. вр.)
деді — сказал(а)
(деу — говорить, -ді — прош. вр.)
киініп — одевшись
(киіну — одеваться, -іп — деепр.)
әмиянды — кошелёк
(әмиян — кошелёк, -ды — вин. падеж)
кілттерді — ключи
(кілт — ключ, -тер — мн. ч., -ді — вин. падеж)
алдым — взял
(алу — брать, -дым — я, прош. вр.)
ұлыммен — с сыном
(ұл — сын, -ым — мой, -мен — с)
шықтым — вышел
(шығу — выходить, -тым — я, прош. вр.)
дүкенге — в магазин
(дүкен — магазин, -ге — дат. падеж)
келген соң — придя, после того как пришёл
(келу — приходить, -ген соң — после того как)
телефоннан — с телефона
(телефон — телефон, -нан — исходный падеж)
әйелімнің — моей жены
(әйел — жена, -ім — моя, -нің — род. падеж)
хабарламасын — сообщение (её)
(хабарлама — сообщение, -сы — её, -н — вин. падеж)
аштым — открыл
(ашу — открывать, -тым — я, прош. вр.)
дүкеннен — из магазина
(дүкен — магазин, -нен — исходный падеж)
нан — хлеб
сүт — молоко
қаймақ — сметана
шұжық — колбаса
күріш — рис
макарон — макароны
кетчуп — кетчуп
картоп — картошка
сәбіз — морковь
ал — возьми
(алу — брать, повел. форма)
сондай-ақ — также
кір жуатын ұнтақ — стиральный порошок
(кір — грязь, жуу — стирать, -тын — прич., ұнтақ — порошок)
тіс пастасы — зубная паста
(тіс — зуб, паста — паста, -сы — притяж.)
дәретхана қағазы — туалетная бумага
(дәретхана — туалет, қағаз — бумага, -ы — притяж.)
майлықтар — салфетки
(майлық — салфетка, -тар — мн. ч.)
ауа тазартқыш — освежитель воздуха
(ауа — воздух, тазарту — очищать, -қыш — прибор)
мысыққа — коту
(мысық — кот, -қа — дат. падеж)
арналған — предназначенный
(арнау — предназначать, -лған — прич.)
жем — корм
де — также
алу керек — нужно взять
(алу — взять, керек — нужно)
делінген — было сказано
(деу — говорить, -л — страд. залог, -інген — прич.)
тізімдегі — из списка
(тізім — список, -дегі — мест. суффикс)
барлық — все
затты — вещь (вин. падеж)
(зат — вещь, -ты — вин. падеж)
тауып — найдя
(табу — находить, -ып — деепр.)
кассаға — к кассе
(касса, -ға — дат. падеж)
бардық — пошли
(бару — идти, -дық — мы, прош. вр.)
барлығын — всё
(барлық — все, -ын — вин. падеж)
алдық па — взяли ли
(алу — брать, -дық — мы, -па — вопрос)
деп сұрадым — спросил
(деп — что, сұрау — спрашивать, -дым — я, прош. вр.)
ұлымнан — у сына
(ұл — сын, -ым — мой, -нан — исходный падеж)
бәрін — всё
(бәрі — всё, -н — вин. падеж)
әке — папа
деді — сказал
(деу — говорить, -ді — прош. вр.)
міне — вот
картаны — карточку
(карта, -ны — вин. падеж)
кассаға — к кассе
бар — иди
(бару — идти, повел. форма)
наубайханадан — из пекарни
(наубайхана — пекарня, -дан — исходный падеж)
ыстық — горячие
тоқаштар — булочки
(тоқаш — булочка, -тар — мн. ч.)
алып келемін — принесу
(алып келу — принести, -емін — я, наст. вр.)
тоқаштарды — булочки
(тоқаш — булочка, -тар — мн. ч., -ды — вин. падеж)
алып — взяв
(алу — брать, -ып — деепр.)
кассаға — к кассе
қайта — снова, обратно
келдім — пришёл
(келу — приходить, -дім — я, прош. вр.)
төлем — оплата
жасап — сделав
(жасау — делать, -п — деепр.)
үйге — домой
қайттық — вернулись
(қайту — возвращаться, -тық — мы, прош. вр.)
Скрыть словарь
📅 144-КҮН / 144-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
📱 МЕНІҢ ТЕЛЕФОНЫМА ОРНАТЫЛҒАН ҚОЛДАНБАЛАР
ПРИЛОЖЕНИЯ, УСТАНОВЛЕННЫЕ НА МОЕМ ТЕЛЕФОНЕ
📌 Глагол дня: орнату – устанавливать
Статистикаға сәйкес (https://www.crossrivertherapy.com/research/cell-phone-addiction-statistics), орташа есеппен адам телефонын әр 12 минут сайын, яғни күніне шамамен 80 рет тексереді.
Согласно статистике, в среднем человек проверяет свой телефон каждые 12 минут, то есть примерно 80 раз в день.
Біздің телефондарымызда әртүрлі қосымшалар орнатылған. Міне, менің қосымшаларым:
В наших телефонах установлены разные приложения. Вот мои:
Мен Telegram мен WhatsApp-ты сөйлесу үшін қолданамын. Сондай-ақ Telegram-да жаңалықтар оқимын және әртүрлі арналарға жазылғанмын.
Telegram и WhatsApp я использую для общения. Также в Telegram я читаю новости и подписан на разные каналы.
ChatGPT — менің сұрақтарыма жауап беретін және тілдерді үйренуге көмектесетін жасанды интеллект.
ChatGPT — это искусственный интеллект, который отвечает на мои вопросы и помогает в изучении языков.
Kaspi.kz қосымшасын мен төлем жасау және онлайн-дүкеннен сатып алу үшін қолданамын.
Kaspi.kz я использую для оплаты и покупок в онлайн-магазине.
2GIS және Yandex Навигатор маған қала ішінде жүруге және қажет жерлерді табуға көмектеседі.
2GIS и Yandex Навигатор помогают мне передвигаться по городу и находить нужные места.
Duolingo және Duo Cards маған тілдерді қызықты әрі интерактивті түрде үйренуге көмектеседі.
Duolingo и Duo Cards помогают мне изучать языки в интересной и интерактивной форме.
Сондай-ақ мен Google Translate, Yandex Music, Google Drive, YouTube және басқа да қосымшаларды жиі қолданамын.
Также я часто пользуюсь Google Translate, Yandex Music, Google Drive, YouTube и другими приложениями.
Ал сіз өзіңізге қандай қосымшалар орнаттыңыз?
А какие приложения вы себе установили?
📘 ГРАММАТИКА: ВОЗВРАТНОЕ МЕСТОИМЕНИЕ «ӨЗ»
📑 Пример из текста:
Ал сіз өзіңізге қандай қосымшалар орнаттыңыз?
А какие приложения вы себе установили?
👉 Разбираем: өзіңізге
📝 «Өз» — это возвратное местоимение, означающее «сам», «себя», «свой».
Когда к нему присоединяются суффиксы принадлежности и падежные окончания, оно показывает, кому относится действие — то есть «для себя», «у себя», «с собой».
📍 Конструкция подчеркивает, что действие направлено на самого субъекта.
Иногда добавляет уважительное значение (как в өзіңізге — «себе» вежливо).
🛠 ӨЗ + суффикс принадлежности + падежное окончание
ӨЗ + ІҢ + ІЗ + ГЕ = ӨЗІҢІЗГЕ
📋 Примеры по лицам:
Мен → өзіме — себе (мне)
Сен → өзіңе — себе (тебе - неформально)
Сіз → өзіңізге — себе (вам - вежливо)
Ол → өзіне — себе (ему)
Біз → өзімізге — себе (нам)
Сендер → өздеріңе — себе (вам - мн., неформ.)
Сіздер → өздеріңізге — себе (вам - мн., вежливо)
Олар → өздеріне — себе (им)
📍 Формы в других падежах:
Барыс септік (-ге) → өзіме, өзіңізге — себе
Шығыс септік (-ден) → өзімнен, өзіңізден — от себя
Жатыс септік (-де) → өзімде, өзіңізде — у себя
Көмектес септік (-мен) → өзіммен, өзіңізбен — с собой
Табыс септік (-ді) → өзімді, өзіңізді — себя
🧩 Примеры в предложениях:
Мен өзіме жаңа телефон сатып алдым.
Я купил себе новый телефон.
Сен өзіңе сенуің керек.
Ты должен верить в себя.
Сіз өзіңізге қамқор болыңыз.
Берегите себя.
Ол өзіне тамақ дайындап жатыр.
Он готовит еду себе.
Біз өзімізге мақсат қойдық.
Мы поставили цель перед собой.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
менің — мой, моя, моё
(мен — я, -ің — притяж.)
телефоныма — на мой телефон
(телефон, -ым — мой, -ға — дат. падеж)
орнатылған — установленный
(орнату — устанавливать, -ылған — прич. страд.)
қолданбалар — приложения
(қолданба — приложение, -лар — мн. ч.)
статистикаға — по статистике, согласно статистике
(статистика, -ға — дат. падеж)
сәйкес — согласно, в соответствии
орташа есеппен — в среднем
(орташа — средний, есеп — счёт, -пен — твор. падеж)
адам — человек
телефонын — свой телефон
(телефон, -ы — его, -н — вин. падеж)
әр — каждые
12 минут сайын — каждые 12 минут
(минут — минута, сайын — каждый раз)
яғни — то есть
күніне — в день
(күн — день, -іне — мест. падеж)
шамамен — примерно
80 рет — 80 раз
тексереді — проверяет
(тексеру — проверять, -еді — наст. вр.)
біздің — наш
(біз — мы, -дің — род. падеж)
телефондарымызда — в наших телефонах
(телефон — телефон, -дар — мн. ч., -ымыз — наш, -да — мест. падеж)
әртүрлі — разные, различные
(әр — каждый, түрлі — вид, видовой)
қосымшалар — приложения
(қосымша — приложение, -лар — мн. ч.)
орнатылған — установлены
(орнату — устанавливать, -ылған — прич. страд.)
міне — вот
менің — мои
(мен — я, -ің — притяж.)
қосымшаларым — мои приложения
(қосымша — приложение, -лар — мн. ч., -ым — мои)
сөйлесу үшін — для общения
(сөйлесу — разговаривать, -үшін — для, чтобы)
қолданамын — использую
(қолдану — использовать, -амын — я, наст. вр.)
сондай-ақ — также
Telegram-да — в Telegram
(Telegram, -да — мест. падеж)
жаңалықтар — новости
(жаңалық — новость, -тар — мн. ч.)
оқимын — читаю
(оқу — читать, -ймын — я, наст. вр.)
әртүрлі — разные, различные
арналарға — на каналы
(арна — канал, -лар — мн. ч., -ға — дат. падеж)
жазылғанмын — подписан
(жазылу — подписаться, -ған — прич., -мын — я)
менің — мои, мой
сұрақтарыма — на мои вопросы
(сұрақ — вопрос, -тар — мн. ч., -ым — мои, -ға — дат. падеж)
жауап беретін — отвечающий
(жауап беру — отвечать, -етін — прич.)
тілдерді — языки
(тіл — язык, -дер — мн. ч., -ді — вин. падеж)
үйренуге — изучать (цель)
(үйрену — учить, изучать, -уге — инф. цель)
көмектесетін — помогающий
(көмектесу — помогать, -етін — прич.)
жасанды интеллект — искусственный интеллект
(жасанды — искусственный, интеллект — интеллект)
Kaspi.kz қосымшасын — приложение Kaspi.kz
төлем жасау — оплату производить
(төлем — оплата, жасау — делать)
онлайн-дүкеннен — из онлайн-магазина
(онлайн дүкен — онлайн-магазин, -нен — исходный падеж)
сатып алу үшін — для покупки
(сатып алу — покупать, -үшін — для)
қолданамын — использую
(қолдану — использовать, -амын — я, наст. вр.)
маған — мне
(мен — я, -ға — дат. падеж)
қала ішінде — по городу
(қала — город, іш — внутри, -інде — мест. падеж)
жүруге — передвигаться
(жүру — ходить, двигаться, -ге — инф. цель)
қажет жерлерді — нужные места
(қажет — нужный, жер — место, -лер — мн. ч., -ді — вин. падеж)
табуға — находить (цель)
(табу — находить, -ға — инф. цель)
көмектеседі — помогает
(көмектесу — помогать, -еді — наст. вр.)
маған — мне
(мен — я, -ға — дат. падеж)
тілдерді — языки
(тіл — язык, -дер — мн. ч., -ді — вин. падеж)
қызықты — интересной
(қызық — интерес, -ты — прилаг. суффикс)
әрі — и, также
интерактивті түрде — в интерактивной форме
(интерактивті — интерактивный, түр — форма, -де — мест. падеж)
үйренуге — учить, изучать (цель)
(үйрену — изучать, -уге — инф. цель)
көмектеседі — помогает
(көмектесу — помогать, -еді — наст. вр.)
сондай-ақ — также
басқа да — и другие
(басқа — другие, да — также)
қосымшаларды — приложения
(қосымша — приложение, -лар — мн. ч., -ды — вин. падеж)
жиі — часто
қолданамын — использую
(қолдану — использовать, -амын — я, наст. вр.)
ал — а, а вот
сіз — вы
өзіңізге — себе
(өзіңіз — вы сами, -ге — дат. падеж)
қандай — какие
қосымшалар — приложения
(қосымша — приложение, -лар — мн. ч.)
орнаттыңыз — установили
(орнату — устанавливать, -дыңыз — вы, прош. вр.)
Скрыть словарь
📅 145-КҮН / 145-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
🛍 БІЗДІҢ ИНТЕРНЕТТЕГІ САТЫП АЛУЛАРЫМЫЗ
НАШИ ПОКУПКИ В ИНТЕРНЕТЕ
📌 Глагол дня: тапсырыс беру – заказывать
Бұрын адамдар сатып алу үшін дүкендерге баратын.
Раньше для покупок люди ходили в магазины.
Қазір көптеген адамдар бәрін интернет арқылы тапсырыс береді.
Сейчас многие заказывают всё через интернет.
Қызым түрлі тауарларды Wildberries арқылы тапсырыс беріп алуды жақсы көреді.
Моя дочь любит заказывать доставку разных товаров на Вайлдберис.
Оның қолына ақша түсе салысымен, ол қосымшаны ашып, бір нәрсеге тапсырыс береді.
Как только у неё появляются деньги, она открывает приложение и что-то заказывает.
Оның тізіміндегі ең танымал тауарлар — жұмсақ ойыншықтар мен кітаптар.
Самые популярные товары в её списке — это мягкие игрушки и книги.
Қызым кітап оқуды жақсы көреді.
Она у меня любит читать.
Ұлым мен жұбайым интернет арқылы тапсырыс бергенді ұнатпайды.
Сын и супруга не любят делать заказы в интернете.
Мен көбіне Kaspi арқылы тапсырыс беремін, ал кейде Wildberries пен Ozon қолданамын.
Я часто делаю заказы на Каспи, реже на Вайлдберис и Озоне.
Жақында ата-анамның кір жуғыш машинасы бұзылып қалды.
Недавно у родителей сломалась стиральная машина.
Мен Kaspi-ге тез кіріп, пікірлерді оқыдым, ал келесі күні ата-анамда жаңа кір жуғыш машина болды.
Я быстро зашёл на Каспи, почитал отзывы, и на следующий день у родителей уже была новая стиральная машина.
Азық-түлік дүкеніне өзім барғанды ұнатамын.
В продуктовый магазин я люблю ходить сам.
Бірақ менің кейбір достарым тіпті азық-түлікті де мобильді қосымша арқылы тапсырыс бергенді ұнатады.
Но некоторые мои друзья любят даже продукты питания заказывать через мобильное приложение.
📘 ГРАММАТИКА: КОНСТРУКЦИЯ –ЫСЫМЕН / –ІСІМЕН
📑 Пример из текста:
Оның қолына ақша түсе салысымен, ол қосымшаны ашып, бір нәрсеге тапсырыс береді.
Как только у неё появляются деньги, она открывает приложение и что-то заказывает.
👉 Разбираем : түсе салысымен
📝 –ысымен / –ісімен — это временная конструкция,
которая обозначает немедленное следование действий:
👉 как только произошло одно действие, сразу начинается другое.
📃 Образуется от глагольной основы посредством добавления суффикса –ыс / –іс (образует зат есім – существительное действия), далее присоединяется притяжательное окончание (–і / –сы / –сі), и в конце добавляется көмектес септік –мен со значением «вместе с / при наступлении чего-то».
📍 Буквально: «со своим действием» → по смыслу: «как только».
🛠 Глагол + (ыс / іс) + (притяж. окончание) + (–мен)
келу (приходить) → келіс (приход) → келісі (его приход) → келісімен (с приходом / как только пришёл)
отыру (сидеть) → отырыс (сидение) → отырысы (его сидение) → отырысымен (с тем, что сел / как только сел)
🧩 Примеры в предложениях:
Келісімен үйге кірді.
Как только пришёл, вошёл в дом.
Айтысымен кетіп қалды.
Как только сказал, ушёл.
Отырысынымен сөйлей бастады.
Как только сел, начал говорить.
Бітірісімен демалуға шықты.
Как только закончил, пошёл отдыхать.
Көрісімен қуанды.
Как только увидел, обрадовался.
Жуысымен ішуге болмайды.
Как только помыл, нельзя сразу пить.
Тұрысымен жуынуға кетті.
Как только встал, пошёл умываться.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
біздің — наши
(біз — мы, -дің — род. падеж)
интернеттегі — в интернете, интернетовские
(интернет — интернет, -тегі — мест. суффикс)
сатып алуларымыз — наши покупки
(сатып алу — покупать, -лар — мн. ч., -ымыз — наши)
бұрын — раньше
адамдар — люди
(адам — человек, -дар — мн. ч.)
сатып алу — покупка, покупать
(сатып — купив, алу — взять)
үшін — для
дүкендерге — в магазины
(дүкен — магазин, -дер — мн. ч., -ге — дат. падеж)
баратын — ходили, ходящий
(бару — идти, -атын — прич. наст. вр.)
қазір — сейчас
көптеген — многие, многочисленные
(көп — много, -теген — образует прилаг.)
бәрін — всё
(бәрі — всё, -н — вин. падеж)
интернет арқылы — через интернет
(интернет — интернет, арқылы — через)
тапсырыс береді — заказывают
(тапсырыс беру — заказывать, -еді — наст. вр.)
қызым — моя дочь
(қыз — дочь, -ым — моя)
түрлі — разные, различные
тауарларды — товары
(тауар — товар, -лар — мн. ч., -ды — вин. падеж)
Wildberries арқылы — через Wildberries
(Wildberries, арқылы — через)
тапсырыс беріп алу — заказать и получить
(тапсырыс беру — заказывать, -п алу — получить)
жақсы көреді — любит
(жақсы көру — любить, -еді — наст. вр.)
оның — её, его
(ол — он, -ның — род. падеж)
қолына — в руки
(қол — рука, -ына — дат. падеж)
ақша — деньги
түсе салысымен — как только поступают
(түсу — поступать, -е салысымен — сразу после)
қосымшаны — приложение
(қосымша — приложение, -ны — вин. падеж)
ашып — открыв
(ашу — открывать, -ып — деепр.)
бір нәрсеге — что-то, на что-то
(бір нәрсе — что-то, -ге — дат. падеж)
оның — её
тізіміндегі — в списке
(тізім — список, -дегі — мест. суффикс)
ең — самый
танымал — популярный
тауарлар — товары
(тауар — товар, -лар — мн. ч.)
жұмсақ — мягкие
ойыншықтар — игрушки
(ойыншық — игрушка, -тар — мн. ч.)
кітаптар — книги
(кітап — книга, -тар — мн. ч.)
қызым — моя дочь
оқуды — чтение, читать (действие)
(оқу — читать, -ды — вин. падеж)
жақсы көреді — любит
(жақсы көру — любить, -еді — наст. вр.)
ұлым — мой сын
(ұл — сын, -ым — мой)
жұбайым — моя супруга
(жұбай — супруг(а), -ым — моя)
тапсырыс бергенді — делать заказы (действие)
(тапсырыс беру — заказывать, -ген — прич., -ді — вин. падеж)
ұнатпайды — не любят
(ұнату — любить, -пай — отриц., -ды — наст. вр.)
көбіне — чаще, в основном
Kaspi арқылы — через Kaspi
тапсырыс беремін — заказываю
(тапсырыс беру — заказывать, -емін — я, наст. вр.)
ал — а, а также
кейде — иногда
қолданамын — использую
(қолдану — использовать, -амын — я, наст. вр.)
жақында — недавно
ата-анамның — моих родителей
(ата-ана — родители, -м — мои, -ның — род. падеж)
кір жуғыш машинасы — стиральная машина
(кір жуу — стирать, -ғыш — прибор, машина — машина, -сы — притяж.)
бұзылып қалды — сломалась
(бұзылу — ломаться, -ып қалу — результат, -ды — прош. вр.)
Kaspi-ге — на Kaspi
(Kaspi, -ге — дат. падеж)
тез — быстро
кіріп — зайдя
(кіру — входить, -іп — деепр.)
пікірлерді — отзывы, мнения
(пікір — мнение, отзыв, -лер — мн. ч., -ді — вин. падеж)
оқыдым — прочитал
(оқу — читать, -дым — я, прош. вр.)
ал — и
келесі күні — на следующий день
(келесі — следующий, күн — день, -і — притяж.)
ата-анамда — у родителей
(ата-ана — родители, -м — мои, -да — мест. падеж)
жаңа — новая
кір жуғыш машина — стиральная машина
болды — была, стала
(болу — быть, -ды — прош. вр.)
азық-түлік — продукты питания
(азық — еда, түлік — вид, категория)
дүкеніне — в продуктовый магазин
(дүкен — магазин, -не — дат. падеж)
өзім — сам
барғанды — ходить (действие)
(бару — идти, -ған — прич., -ды — вин. падеж)
ұнатамын — люблю
(ұнату — любить, -амын — я, наст. вр.)
бірақ — но
менің — мои, мой
кейбір — некоторые
достарым — мои друзья
(дос — друг, -тар — мн. ч., -ым — мои)
тіпті — даже
азық-түлікті — продукты
(азық-түлік — продукты, -ті — вин. падеж)
де — тоже, даже
мобильді — мобильное
қосымша — приложение
арқылы — через
тапсырыс бергенді — делать заказ (действие)
(тапсырыс беру — заказывать, -ген — прич., -ді — вин. падеж)
ұнатады — любят
(ұнату — любить, -ады — наст. вр.)
Скрыть словарь
📅 146-КҮН / 146-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
🖥 КЕҢСЕДЕ ЖАҢА КОМПЬЮТЕРДІ БАПТАУ
НАСТРОЙКА НОВОГО КОМПЬЮТЕРА В ОФИСЕ
📌 Глагол дня: баптау – настраивать
Жуырда менің ескі компьютерім нашар жұмыс істей бастады және жиі тұрып қалатын болды, бұл көп уақытымды алып, жұмысқа кедергі келтірді.
Недавно мой старый компьютер стал плохо работать и часто тормозил, это стало отнимать много времени и мешать работе.
Сондықтан мен Kaspi арқылы өзіме кеңсеге жаңа компьютерге тапсырыс бердім.
Поэтому я через Kaspi заказал себе новый компьютер в офис.
Бірақ жаңа компьютерге көшу үшін алдымен оны баптап, жұмысқа дайындау керек.
Но, чтобы пересесть на новый компьютер, его нужно настроить и подготовить к работе.
Сондай-ақ мен өзіме екінші монитор мен сымсыз пернетақта сатып алдым, өйткені солай жұмыс істеу әлдеқайда қолайлы.
Также я купил себе второй монитор и беспроводную клавиатуру, потому что так работать гораздо удобнее.
Мен оларды жаңа компьютерге қосып, өзіме қолайлы болатындай етіп баптадым.
Я подключил их к новому компьютеру и настроил так, чтобы мне было удобно пользоваться.
Содан кейін мен жұмысқа қажетті бағдарламаларды орнатып, оларды да баптадым.
Потом я установил программы для работы и тоже настроил их.
Соңында барлық жұмыс құжаттарымды жаңа компьютерге көшірдім.
И в конце я перенёс все свои рабочие документы на новый компьютер.
Енді жұмыс істеу әлдеқайда ыңғайлы болды, себебі жаңа компьютер қатып қалмайды және өте жылдам жұмыс істейді.
Теперь работать стало гораздо удобнее, так как новый компьютер не зависает и работает очень быстро.
Жаңа пернетақта өте ыңғайлы, ал экран анық әрі жарық, көзіме де әлдеқайда жайлы болды.
Новая клавиатура очень удобная, а экран чёткий и яркий, глазам тоже стало гораздо комфортнее.
📘 ГРАММАТИКА: КЕҢСЕ ЗАТТАРЫ МЕН ЖИҺАЗ
🧐 Друзья, раз мы затронули офисную тематику, давайте разберем офисные слова и попробуем с ними составлять сегодня предложения:
📎 ІС ҚАҒАЗДАРЫНА АРНАЛҒАН / КАНЦЕЛЯРСКИЕ ПРИНАДЛЕЖНОСТИ
қыстырғыш — скрепка
степлер (қапсырма машинасы) — степлер
қапсырмалар — скобы
тескіш — дырокол
кескіш — резак, нож для бумаги
желім — клей
жабысқақ таспа (скотч) — скотч
қалам салғыш — подставка для ручек
қағаз салғыш — лоток для бумаг
қоқыс жәшігі / қоқыс себеті — мусорная корзина
қалам — ручка
қарындаш — карандаш
бояу қалам — маркер
өшіргіш — ластик
сызғыш — линейка
түзеткіш сұйықтық — корректор
фломастер — фломастер
механикалық қарындаш — механический карандаш
сия — чернила
бояу — краска
📄 ҚАҒАЗ ЖӘНЕ ҚҰЖАТ / БУМАГА И ДОКУМЕНТЫ
қағаз — бумага
дәптер — тетрадь
дәптерше — блокнот
өзі жабысатын қағаз (стикер) — стикер, самоклеящаяся бумага
құжат — документ
қаптама — упаковка, обложка
мұқаба — папка
файл (мөлдір файл) — файл-вкладыш, прозрачный конверт
хатқалта — конверт
көшірме қағаз — копировальная бумага
💻 КОМПЬЮТЕР ЖӘНЕ ТЕХНИКА / КОМПЬЮТЕР И ТЕХНИКА
компьютер — компьютер
монитор — монитор
пернетақта — клавиатура
тінтуір — мышь
принтер — принтер
сканер — сканер
жарық шамы — настольная лампа
ұзартқыш — удлинитель
резеткі — розетка
құлаққап — наушники
ауа баптағыш — кондиционер
🪑 ЖИҺАЗ / МЕБЕЛЬ
үстел — стол
жазу үстелі / жұмыс үстелі — письменный стол
орындық — стул
кеңсе креслосы — офисное кресло
диван — диван
кітап сөресі — книжная полка
шкаф — шкаф
жағдан — сейф
ілгіш — вешалка
гүл — цветок, растение
🗂 ҰЙЫМДАСТЫРУ ЖӘНЕ КӨМЕКШІ / ОРГАНИЗАЦИЯ И АКСЕССУАРЫ
күнтізбе — календарь
сағат — часы
қаламсап ұстағыш — подставка для ручек
кнопкалар жиынтығы — набор канцелярских кнопок
папка архиві — архивная папка
құжат қорабы — короб для документов
сөре — полка
күлсалғыш — пепельница
кілемше (тінтуірге арналған) — коврик (для мыши)
жастық — подушка (для кресла)
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
кеңседе — в офисе
(кеңсе — офис, -де — мест. падеж)
жаңа — новый
компьютерді — компьютер (вин. падеж)
(компьютер, -ді — вин. падеж)
баптау — настраивать
жуырда — недавно
менің — мой
(мен — я, -ің — притяж.)
ескі — старый
компьютерім — мой компьютер
(компьютер, -ім — мой)
нашар — плохо
жұмыс істей бастады — начал работать плохо
(жұмыс істеу — работать, -й бастау — начать)
және — и
жиі — часто
тұрып қалатын болды — стал зависать
(тұрып қалу — зависнуть, -атын — прич., -болды — стал)
бұл — это
көп — много
уақытымды — моё время
(уақыт — время, -ым — моё, -ды — вин. падеж)
алып — отнимая
(алу — брать, -ып — деепр.)
жұмысқа — работе, к работе
(жұмыс — работа, -қа — дат. падеж)
кедергі келтірді — мешало, препятствовало
(кедергі келтіру — мешать, -ді — прош. вр.)
сондықтан — поэтому
мен — я
Kaspi арқылы — через Kaspi
(Kaspi, арқылы — через)
өзіме — себе
(өзім — я сам, -ге — дат. падеж)
кеңсеге — в офис
(кеңсе — офис, -ге — дат. падеж)
жаңа — новый
компьютерге — компьютер (дат. падеж)
(компьютер, -ге — дат. падеж)
тапсырыс бердім — заказал
(тапсырыс беру — заказывать, -дім — я, прош. вр.)
бірақ — но
жаңа — новый
компьютерге — на компьютер
(компьютер, -ге — дат. падеж)
көшу үшін — чтобы перейти
(көшу — переходить, -үшін — для, чтобы)
алдымен — сначала
оны — его
(ол — он/оно, -ны — вин. падеж)
баптап — настроив
(баптау — настраивать, -п — деепр.)
жұмысқа — к работе
(жұмыс — работа, -қа — дат. падеж)
дайындау — готовить
керек — нужно
сондай-ақ — также
мен — я
өзіме — себе
(өзім — я сам, -ге — дат. падеж)
екінші — второй
монитор — монитор
мен — и
сымсыз — беспроводной
пернетақта — клавиатура
сатып алдым — купил
(сатып алу — купить, -дым — я, прош. вр.)
өйткені — потому что
солай — так
жұмыс істеу — работать
әлдеқайда — гораздо, намного
қолайлы — удобнее
мен — я
оларды — их
(ол — он/оно, -лар — мн. ч., -ды — вин. падеж)
жаңа компьютерге — к новому компьютеру
(жаңа — новый, компьютер, -ге — дат. падеж)
қосып — подключив
(қосу — подключить, -ып — деепр.)
өзіме — себе
(өзім — я сам, -ге — дат. падеж)
қолайлы болатындай — чтобы было удобно
(қолайлы — удобный, болу — быть, -атындай — так, чтобы)
етіп — сделав
(ету — делать, -іп — деепр.)
баптадым — настроил
(баптау — настраивать, -дым — я, прош. вр.)
содан кейін — затем, после этого
мен — я
жұмысқа — для работы
(жұмыс — работа, -қа — дат. падеж)
қажетті — необходимые
бағдарламаларды — программы
(бағдарлама — программа, -лар — мн. ч., -ды — вин. падеж)
орнатып — установив
(орнату — устанавливать, -ып — деепр.)
оларды да — их тоже
(олар — они, -ды — вин. падеж, да — тоже)
баптадым — настроил
(баптау — настраивать, -дым — я, прош. вр.)
соңында — в конце
(соңы — конец, -нда — мест. падеж)
барлық — все
жұмыс құжаттарымды — мои рабочие документы
(жұмыс — работа, құжат — документ, -тар — мн. ч., -ым — мои, -ды — вин. падеж)
жаңа компьютерге — на новый компьютер
(жаңа — новый, компьютер, -ге — дат. падеж)
көшірдім — перенёс
(көшіру — переносить, -дім — я, прош. вр.)
енді — теперь
жұмыс істеу — работать
әлдеқайда — гораздо
ыңғайлы — удобно
болды — стало
(болу — быть, -ды — прош. вр.)
себебі — потому что
жаңа — новый
компьютер — компьютер
қатып қалмайды — не зависает
(қатып қалу — зависнуть, -май — отриц., -ды — наст. вр.)
және — и
өте — очень
жылдам — быстро, быстрый
жұмыс істейді — работает
(жұмыс істеу — работать, -йді — наст. вр.)
жаңа — новая
пернетақта — клавиатура
өте — очень
ыңғайлы — удобная
ал — а, а вот
экран — экран
анық — чёткий
әрі — и, также
жарық — яркий
көзіме — моим глазам
(көз — глаз, -ім — мой, -ге — дат. падеж)
де — тоже
әлдеқайда — гораздо
жайлы — комфортно, удобно
болды — стало
(болу — быть, -ды — прош. вр.)
Скрыть словарь
📅 147-КҮН / 147-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
🤗 МЕЙІРІМДІ АДАМНЫҢ ҚАСИЕТІ
СПОСОБНОСТЬ ДОБРОГО ЧЕЛОВЕКА
📌 Глагол дня: бөлісу – делиться
Мейірімді адам өзінде барды әрқашан басқа адамдармен бөліседі.
Добрый человек всегда делится тем, что у него есть с другими людьми.
Ол үнемі жақсы сөздерімен, ақылымен, ойларымен, ақшасымен, сыйлықтарымен және қолында барымен бөліседі.
Он постоянно делится хорошими словами, советами, мыслями, деньгами, подарками и всем, что у него есть.
Ал сараң адам ешнәрсесін бөліспейді.
А жадный человек ничем не делится.
Біз бөліскенде, біреуге жақсылық жасағанымызға қуанып, өзімізді жақсы сезінеміз.
Когда мы делимся, нам становится приятно, что мы сделали кому-то добро.
Бұл энергия бізге ұзақ уақытқа жағымды күш береді.
И эта энергия даёт нам позитивный заряд на долгое время.
Ата-аналар балаларына кішкентай кезінен бастап бөлісуді үйретеді.
Родители ещё с раннего детства учат своих детей делиться.
Біз мұны қалай жасаймыз? Шоколад береміз де, баланың не істейтінін күтеміз.
Как мы это делаем? Даём шоколадку и ждём, что сделает ребёнок.
Егер ол бізбен бөліссе, біз оны мақтап, кейде тағы бір нәрсе береміз.
Если он поделился с нами, мы начинаем хвалить его и иногда даём ещё что-то.
Ал егер ол бөліспесе, не үшін бөлісу керек екенін түсіндіре бастаймыз.
А если не поделился, начинаем объяснять, почему это нужно делать.
Жақсылықпен бөлісу – бұл тек мұқтаж адамдарға ғана емес, өзімізге де көмектесетін маңызды қасиет.
Делиться добром — это важная способность, которая помогает не только нуждающимся людям, но и нам самим.
Бұл қасиет бізге басқалармен қарым-қатынасты нығайтуға, мінезімізді жақсартуға және мейірімді адам болуға көмектеседі.
Это помогает нам укреплять отношения с другими людьми, улучшать свой характер и становиться добрее.
📘 ГРАММАТИКА: КӨМЕКТЕС СЕПТІК
📑 Пример из текста:
Ол үнемі жақсы сөздерімен, ақылымен, ойларымен, ақшасымен, сыйлықтарымен және қолында барымен бөліседі.
Он постоянно делится хорошими словами, советами, мыслями, деньгами, подарками и всем, что у него есть.
👉 Разбираем: сөздерімен, ақылымен, ойларымен, ақшасымен, сыйлықтарымен — все эти слова стоят в көмектес септік (творительном падеже).
📝 Көмектес септік — это падеж, который отвечает на вопросы:
кіммен? немен? → с кем? с чем?
🔹 Указывает на совместное действие (с кем совершается действие)
🔹 Или на орудие действия (с помощью чего совершается действие)
🛠 Негізгі сөз + -мен / -бен / -пен
Суффикс подбирается по последнему звуку слова:
После гласных и звуков й, л, м, н, р, у, ң → -мен
👉 бала → баламен
После глухих согласных қ, к, п, с, т, ш, ф, х, ц, ч → -пен
👉 дос → доспен
После звонких согласных б, в, г, ғ, д, ж, з → -бен
👉 жолдас → жолдаспен
📎 Если есть притяжательное окончание, суффикс добавляется после него:
ақылы + мен → ақылымен
сыйлықтары + мен → сыйлықтарымен
🧩 Примеры в предложениях:
Мен досыммен сөйлестім.
Я поговорил со своим другом.
Ол қаламмен жазып отыр.
Он пишет ручкой.
Біз ата-анамызбен бірге тұрамыз.
Мы живём вместе с родителями.
Мұғалім ақылымен бөлісті.
Учитель поделился своим советом.
Ол жақсы сөздерімен адамдардың көңілін көтереді.
Он поднимает настроение добрыми словами.
📌 Однако применить это правило нельзя ко всем существительным и самостоятельно построить новые слова. Можно только пользоваться теми, которые есть в словаре.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
мейірімді — добрый
(мейірім — доброта, -ді — прилаг. суффикс)
адамның — человека
(адам — человек, -ның — род. падеж)
қасиеті — качество, способность
(қасиет — качество, -і — притяж.)
мейірімді — добрый
адам — человек
өзінде — у себя, в себе
(өз — свой, -інде — мест. падеж)
барды — то, что есть
(бар — есть, -ды — вин. падеж)
әрқашан — всегда
басқа — другой
адамдармен — с людьми
(адам — человек, -дар — мн. ч., -мен — твор. падеж)
бөліседі — делится
(бөлісу — делиться, -еді — наст. вр.)
үнемі — постоянно
жақсы — хорошие
сөздерімен — словами
(сөз — слово, -дер — мн. ч., -імен — твор. падеж)
ақылымен — советом, разумом
(ақыл — ум, совет, -ымен — твор. падеж)
ойларымен — мыслями
(ой — мысль)
ақшасымен — деньгами
(ақша — деньги)
сыйлықтарымен — подарками
(сыйлық — подарок)
қолында — у себя, в руках
(қол — рука, -ында — мест. падеж)
барымен — тем, что есть
(бар — есть, -ымен — твор. падеж)
бөліседі — делится
(бөлісу — делиться, -еді — наст. вр.)
сараң — жадный
ешнәрсесін — ничем
(ешнәрсе — ничто, -сін — вин. падеж с притяж.)
бөліспейді — не делится
(бөлісу — делиться, -пейді — отриц. наст. вр.)
біз — мы
бөліскенде — когда делимся
(бөлісу — делиться, -кенде — деепр. форма «когда»)
біреуге — кому-то
(біреу — кто-то, -ге — дат. падеж)
жақсылық — добро
жасағанымызға — за то, что сделали
(жасау — делать, -ған — прич., -ымыз — мы, -ға — дат. падеж)
қуанып — радуясь
(қуану — радоваться, -ып — деепр.)
өзімізді — себя
(өзіміз — мы сами, -ді — вин. падеж)
сезінеміз — чувствуем
(сезіну — чувствовать, -еміз — мы, наст. вр.)
бұл — это
бізге — нам
(біз — мы, -ге — дат. падеж)
ұзақ уақытқа — на долгое время
(ұзақ — долгий, уақыт — время, -қа — дат. падеж)
жағымды — приятную, положительную
күш — силу
береді — даёт
(беру — давать, -еді — наст. вр.)
ата-аналар — родители
(ата-ана — родители, -лар — мн. ч.)
балаларына — детям
(бала — ребёнок, -лар — мн. ч., -ына — дат. падеж)
кішкентай кезінен бастап — с раннего возраста
(кішкентай — меленький, кезі — время, -нен бастап — начиная с)
бөлісуді — делиться (действие)
(бөлісу — делиться, -ді — вин. падеж)
үйретеді — учат
(үйрету — учить, -еді — наст. вр.)
мұны — это
(мына — этот, -ны — вин. падеж)
қалай — как
жасаймыз — делаем
(жасау — делать, -ймыз — мы, наст. вр.)
береміз — даём
(беру — давать, -еміз — мы, наст. вр.)
баланың — ребёнка
(бала — ребёнок, -ның — род. падеж)
не істейтінін — что сделает
(істеу — делать, -йтін — прич., -ін — вин. падеж)
күтеміз — ждём
(күту — ждать, -еміз — мы, наст. вр.)
егер — если
бізбен — с нами
(біз — мы, -бен — твор. падеж)
бөліссе — если поделится
(бөлісу — делиться, -се — условн. форма)
оны — его
мақтап — похвалив
(мадақтау — хвалить, -п — деепр.)
кейде — иногда
тағы — ещё
бір нәрсе — что-то
(бір — один, нәрсе — вещь)
береміз — даём
(беру — давать, -еміз — мы, наст. вр.)
егер — если
бөліспесе — если не поделится
(бөлісу — делиться, -песе — отриц. усл. форма)
не үшін — почему, зачем
(не — что, үшін — для)
керек екенін — что нужно
(керек — нужно, -екен — что, -ін — вин. падеж)
түсіндіре бастаймыз — начинаем объяснять
(түсіндіру — объяснять, -е бастау — начинать, -ймыз — мы, наст. вр.)
жақсылықпен — добром
(жақсылық — добро, -пен — твор. падеж)
тек — только
мұқтаж — нуждающимся
(мұқтаж — нуждающийся, испытывающий нужду)
адамдарға — людям
(адам — человек, -дарға — дат. мн. ч.)
ғана — лишь
өзімізге — себе
(өзіміз — мы сами, -ге — дат. падеж)
де — тоже
көмектесетін — помогающая
(көмектесу — помогать, -етін — прич.)
маңызды — важная
қасиет — способность, качество
бізге — нам
басқалармен — с другими
(басқа — другой, -лар — мн. ч., -мен — твор. падеж)
қарым-қатынасты — отношения
(қарым-қатынас — отношения, -ты — вин. падеж)
нығайтуға — укреплять (цель)
(нығайту — укреплять, -уға — инф. цель)
мінезімізді — наш характер
(мінез — характер, -іміз — наш, -ді — вин. падеж)
жақсартуға — улучшать (цель)
(жақсарту — улучшать, -уға — инф. цель)
мейірімді — добрым
болуға — быть (цель)
(болу — быть, -уға — инф. цель)
көмектеседі — помогает
(көмектесу — помогать, -еді — наст. вр.)
Скрыть словарь
📅 148-КҮН / 148-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
🤝 БАСҚА АДАМДЫ ҚАЛАЙ ҚОЛДАУҒА БОЛАДЫ
КАК МОЖНО ПОДДЕРЖАТЬ ДРУГОГО ЧЕЛОВЕКА
📌 Глагол дня: қолдау – поддерживать
Жаныңда әрдайым сені қолдай алатын адамдардың болғаны қандай жақсы.
Хорошо, когда рядом с тобой есть люди, которые могут всегда тебя поддержать.
Өйткені ең мықты әрі тәуелсіз адамның өзі де кейде өзгелердің қолдауына мұқтаж болады.
Даже сильный и независимый человек иногда может попадать в ситуации, когда ему нужна поддержка других.
Сондықтан біз де бір-бірімізді дер кезінде қолдай білуді үйренуіміз керек.
А если так, значит мы должны научиться поддерживать друг друга в нужный момент.
Адамды қолдаудың түрі көп. Кейде ештеңе істемей-ақ, жай ғана жанында болып, оның ойын тыңдау жеткілікті. Адам қасында шын досының бар екенін сезінуі тиіс.
Поддержать человека можно по-разному. Иногда достаточно просто быть рядом или дать человеку высказаться, ничего не делая. Человек должен понимать, что рядом есть настоящий друг.
Бірақ кейде үнсіз қалуға болмайды, адамды жылы сөздермен жігерлендіру қажет. Оның көңіл күйін жағымсыздан жағымды күйге өзгертуге тырысу керек.
Но бывает, что молчать нельзя и нужно воодушевить человека тёплыми словами. Сделать так, чтобы его настроение изменилось с негативного на позитивное.
Кейбір жағдайларда адамның барлық қиындықтарын бірге еңсеріп, тіпті өз қолыңмен не қаржыңмен көмектесуге тура келеді.
Бывают ситуации, когда требуется пройти все трудности вместе с человеком и даже поддержать своими руками или деньгами.
Егер біз адамдардың мұқтаждығын байқап, оларға шын ниетпен қолдау көрсете білсек, ертең дәл сол адамдар бізге де сүйеніш болады.
Если мы будем чуткими к человеческим нуждам, то эти люди станут опорой для нас и поддержат нас, когда нам будет трудно.
📘 ГРАММАТИКА: ВЫРАЖЕНИЯ, ОБОЗНАЧАЮЩИЕ ВРЕМЯ И СИТУАЦИЮ
📑 Пример из текста:
Кейде ештеңе істемей-ақ, жай ғана жанында болып, оның ойын тыңдау жеткілікті.
Иногда
Бірақ кейде үнсіз қалуға болмайды, адамды жылы сөздермен жігерлендіру қажет.
Но бывает
Кейбір жағдайларда адамның барлық қиындықтарын бірге еңсеріп...
В некоторых ситуациях
Ертең дәл сол адамдар бізге де сүйеніш болады.
Завтра
📝 Эти выражения помогают обозначить время или ситуацию, в которой происходит действие.
Они показывают, когда или в каких обстоятельствах совершается поступок, а также могут придавать оттенок частоты (иногда, часто, редко).
👉 Чаще всего такие слова и выражения стоят в начале или в середине предложения и создают временной или условный контекст.
📃 Примеры выражений:
кейде — иногда
кейбір жағдайларда — в некоторых ситуациях
жағдайда / жағдайда — в ситуации, в случае
бір жағдайда — в одном случае
кезде — когда (во время, в момент)
ертең — завтра
бүгін — сегодня
кешке — вечером
таңертең — утром
осы кезде — в этот момент
сондай сәтте — в такой момент
болады — бывает
болған кезде — когда произошло
болған жағдайда — в случае, если произошло
болған сәтте — в тот момент, когда случилось
🧩 Примеры в предложениях:
Кейбір жағдайларда тез шешім қабылдау қажет.
В некоторых ситуациях нужно принимать быстрое решение.
Ол келген кезде мен үйде болмадым.
Когда он пришёл, меня не было дома.
Егер осындай жағдай тағы болса, біз дайын болуымыз керек.
Если такая ситуация повторится, мы должны быть готовы.
Ертең ауа райы жылы болса, серуенге шығайық.
Если завтра будет тепло, пойдём на прогулку.
Бүгін ерекше күн — жаңа істің басталуы.
Сегодня особенный день — начало нового дела.
Сондай сәтте адамның қасында досының болуы маңызды.
В такой момент важно, чтобы рядом был друг.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
басқа — другой, иной
адамды — человека
(адам — человек, -ды — вин. падеж)
қолдауға — поддерживать (цель)
(қолдау — поддержка, -уға — инф. цель)
болады — можно, бывает
(болу — быть, -ады — наст. вр.)
жаныңда — рядом с тобой
(жан — душа, рядом, -ың — твоя, -да — мест. падеж)
әрдайым — всегда
сені — тебя
(сен — ты, -і — вин. падеж)
қолдай алатын — который может поддержать
(қолдау — поддерживать, -ай алу — мочь, -тын — прич.)
адамдардың — людей
(адам — человек, -дар — мн. ч., -дың — род. падеж)
болғаны — то, что есть, наличие
(болу — быть, -ған — прич., -ы — притяж.)
қандай — как, какой
жақсы — хорошо
өйткені — потому что
ең — самый
мықты — сильный
әрі — и, также
тәуелсіз — независимый
адамның — человека
(адам — человек, -ның — род. падеж)
өзі де — сам тоже
кейде — иногда
өзгелердің — других
(өзге — другой, -лер — мн. ч., -дің — род. падеж)
қолдауына — поддержке
(қолдау — поддержка, -ы — притяж., -на — дат. падеж)
мұқтаж — нуждается, нуждающийся
болады — бывает, есть
(болу — быть, -ады — наст. вр.)
сондықтан — поэтому
бір-бірімізді — друг друга
(бір-бірі — друг друга, -міз — мы, -ді — вин. падеж)
дер кезінде — вовремя, в нужный момент
қолдай білуді — уметь поддерживать (действие)
(қолдау — поддерживать, білу — уметь, -ді — вин. падеж)
үйренуіміз — наше обучение, мы должны научиться
(үйрену — учиться, -іміз — наш)
керек — нужно
адамды — человека
(адам — человек, -ды — вин. падеж)
қолдаудың — поддержки (род. падеж)
(қолдау — поддержка, -дың — род. падеж)
түрі — вид, способ
(түр — вид, -і — притяж.)
көп — много
кейде — иногда
ештеңе — ничего
істемей-ақ — даже не делая
(істеу — делать, -мей-ақ — отриц. деепр. «не делая даже»)
жай ғана — просто
жанында — рядом
(жан — рядом, -ында — мест. падеж)
болып — будучи
(болу — быть, -ып — деепр.)
оның — его, её
(ол — он/она, -ның — род. падеж)
ойын — мысли, слова
(ой — мысль, -ын — вин. падеж)
тыңдау — слушать
жеткілікті — достаточно
адам — человек
қасында — рядом с ним
(қас — возле, -ында — мест. падеж)
шын — настоящий, искренний
досының — друга
(дос — друг, -ының — род. падеж)
бар екенін — что есть
(бар — есть, -екен — что, -ін — вин. падеж)
сезінуі — его чувство, ощущение
(сезіну — чувствовать, -і — притяж.)
тиіс — должен, обязан
бірақ — но
үнсіз — молча, без слов
(үн — звук, -сіз — без)
қалуға — оставаться (цель)
(қалу — оставаться, -уға — инф. цель)
болмайды — нельзя
(болу — быть, -майды — отриц. форма)
жылы — тёплыми
сөздермен — словами
(сөз — слово, -дер — мн. ч., -мен — твор. падеж)
жігерлендіру — вдохновить, воодушевить
қажет — нужно
оның — его, её
көңіл күйін — настроение
(көңіл күй — настроение, -ін — вин. падеж)
жағымсыздан — из негативного
(жағымсыз — негативный, -дан — исходный падеж)
жағымды — позитивный, приятный
күйге — в состояние
(күй — состояние, -ге — дат. падеж)
өзгертуге — изменить (цель)
(өзгерту — менять, -уге — инф. цель)
тырысу — стараться
керек — нужно
кейбір — некоторые
жағдайларда — в ситуациях
(жағдай — ситуация, -лар — мн. ч., -да — мест. падеж)
адамның — человека
барлық — все
қиындықтарын — трудности
(қиындық — трудность, -тар — мн. ч., -ын — вин. падеж)
бірге — вместе
еңсеріп — преодолев
(еңсеру — преодолевать, -іп — деепр.)
тіпті — даже
өз қолыңмен — своими руками
(қол — рука, -ың — твоя, -мен — твор. падеж)
не — или
қаржыңмен — своими деньгами
(қаржы — деньги, средства, -ң — твои, -мен — твор. падеж)
көмектесуге — помочь (цель)
(көмектесу — помогать, -уге — инф. цель)
тура келеді — приходится
(тура — прямо, дәл, келеді — приходит)
егер — если
адамдардың — людей
мұқтаждығын — нужды, потребности
(мұқтаждық — нужда, -ын — вин. падеж)
байқап — замечая
(байқау — замечать, -п — деепр.)
оларға — им
шын ниетпен — искренне, с добрым намерением
(шын — искренний, ниет — намерение, -пен — твор. падеж)
қолдау — поддержка
көрсете білсек — если сумеем показать, оказать
(көрсету — показывать, оказывать, білу — уметь, -сек — если)
ертең — завтра
дәл сол — именно те, те самые
бізге — нам
сүйеніш — опора, поддержка
болады — станут, будут
Скрыть словарь
📅 149-КҮН / 149-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
💭 ЕГЕР ДАМЫҒЫҢ КЕЛСЕ, СЫНДЫ ЖАҚСЫ КӨР
ЕСЛИ ХОЧЕШЬ НАЧАТЬ РАЗВИВАТЬСЯ, ПОЛЮБИ КРИТИКУ
📌 Глагол дня: сынау – критиковать
Сын – бұл біреудің іс-әрекеті туралы шынайы пікір айту, сол іс-әрекеттің нақты мәселелерін көрсетіп, оларды шешуге көмектесу.
Критика — это правдивое высказывание о чьей-либо деятельности, направленное на то, чтобы показать реальные проблемы и помочь их решить.
Көп адамдар сынды ұнатпайды, өйткені ол сені аспаннан жерге түсіріп, бәрі мінсіз емес екенін көрсетеді. Ал кейбіреулер сын айтуды да дұрыс білмейді.
Многие не любят критику, потому что она спускает тебя с небес на землю и показывает, что у тебя не всё идеально. А ещё некоторые не умеют критиковать.
Шын мәнінде, сын айту адам оған дайын болған кезде ғана орынды. Мұны сабырмен, байыпты және жағымсыз эмоциясыз жасау керек. Сыннан кейін мәселені шешудің нақты жолдарын ұсынған дұрыс — сонда сын шын мәнінде нәтиже береді.
Ведь критиковать можно только тогда, когда человек к этому готов. Также делать это нужно спокойно, конструктивно и без негативных эмоций. Желательно после критики давать конкретные пути решения проблем. Тогда критика будет работать.
Ал енді өзіңді сынаған кезде не істеу керек?
А что по поводу того, когда тебя критикуют?
Егер дамығың келсе, сынға, ол дұрыс айтылмаса да, сүйіспеншілікпен қарауды үйрен.
Если ты хочешь в своём развитии сдвинуться с места, тебе нужно полюбить критику, даже если она выражена не совсем аккуратно.
Әр сынның ішінде жақсара түсуге арналған бір кеңес бар. Егер оны байқап үйренсең, дамуың тез әрі шексіз болады.
В каждой критике есть совет, который помогает стать лучше. Если ты научишься замечать его, твоё развитие будет быстрым и безграничным.
📘 ГРАММАТИКА: –СА ДА / –СЕ ДЕ — ДАЖЕ ЕСЛИ…
📑 Пример из текста:
Ол дұрыс айтылмаса да, сүйіспеншілікпен қарауды үйрен.
Даже если это сказано неправильно, научись относиться с любовью.
📝 Окончание –са / –се — это форма условного наклонения (шартты рай).
Если к ней добавить частицу да / де / та / те, получается уступительная конструкция, выражающая идею:
👉 действие совершается, несмотря на то, что другое условие не выполняется.
👉 Переводится как «даже если», «пусть даже», «хотя бы».
🛠 [основа глагола] + (–са / –се) + да / де / та / те → главное действие
айтылса да — даже если сказано
айтылмаса да — даже если не сказано
жасалса да — даже если сделано
болмаса да — даже если нет
🧩 Примеры в предложениях:
Жаңбыр жауса да, біз серуенге шығамыз.
Даже если пойдёт дождь, мы всё равно выйдем на прогулку.
Ол шаршаса да, жұмысын аяқтады.
Хотя он устал, он закончил работу.
Түсінбесем де, тыңдауға тырысамын.
Даже если не понимаю, стараюсь слушать.
Кейде қателессең де, тоқтама.
Даже если ошибёшься, не останавливайся.
Кітап қысқа болса да, мағынасы терең.
Хотя книга короткая, смысл глубокий.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
егер — если
дамығың — твоё развитие, ты хочешь развиваться
(даму — развиваться, -ғың — твой, желание действия)
келсе — если хочешь
(келу — приходить, -се — условн. форма)
сынды — критику
(сын — критика, -ды — вин. падеж)
жақсы көр — люби
(жақсы көру — любить, повел. форма)
біреудің — кого-то, другого человека
(біреу — кто-то, -дің — род. падеж)
іс-әрекеті — действие, поступок
(іс-әрекет — действие, поступок, -і — притяж.)
туралы — о, про
шынайы — искреннее, правдивое
пікір — мнение, высказывание
айту — сказать, высказывать
сол — тот
іс-әрекеттің — действия
(іс-әрекет — действие, -тің — род. падеж)
нақты — конкретные, реальные
мәселелерін — проблемы
(мәселе — проблема, -лер — мн. ч., -ін — вин. падеж)
көрсетіп — показывая
(көрсету — показывать, -іп — деепр.)
оларды — их
(ол — он/оно, -лар — мн. ч., -ды — вин. падеж)
шешуге — решить (цель)
(шешу — решать, -уге — инф. цель)
көмектесу — помогать
көп — многие
адамдар — люди
сынды — критику
(-ды — вин. падеж)
ұнатпайды — не любят
(ұнату — любить, -пай — отриц., -ды — наст. вр.)
өйткені — потому что
сені — тебя
(сен — ты, -і — вин. падеж)
аспаннан — с неба
(аспан — небо, -нан — исходный падеж)
жерге — на землю
(жер — земля, -ге — дат. падеж)
түсіріп — спуская
(түсiру — спускать, -іп — деепр.)
бәрі — всё
мінсіз — идеальный, безупречный
екенін — что (не является)
(екен — что, -ін — вин. падеж)
көрсетеді — показывает
(көрсету — показывать, -еді — наст. вр.)
ал — а, а вот
кейбіреулер — некоторые
(кейбіреу — некоторый, -лер — мн. ч.)
сын айтуды — критиковать
(сын айту — критиковать, -ды — вин. падеж)
да — тоже
дұрыс — правильно
білмейді — не умеют
(білу — знать, уметь, -мейді — отриц. наст. вр.)
шын мәнінде — на самом деле, ведь
сын айту — критиковать
(сын — критика, айту — говорить)
адам — человек
оған — к этому, к нему
(ол — он, -ға — дат. падеж)
дайын — готов
болған кезде — когда стал
(болу — быть, -ған кезде — когда был/стал)
ғана — только
орынды — уместно, оправдано
мұны — это
(мына — этот, -ны — вин. падеж)
сабырмен — с терпением
(сабыр — терпение, -мен — твор. падеж)
байыпты — спокойно, рассудительно
жағымсыз — негативные, неприятные
эмоциясыз — без эмоций
(эмоция — эмоция, -сыз — без)
жасау — делать
керек — нужно
сыннан кейін — после критики
(сын — критика, -нан кейін — после)
мәселені — проблему
(мәселе — проблема, -ні — вин. падеж)
шешудің — решения (род. падеж)
(шешу — решать, -дің — род. падеж)
нақты — конкретные
жолдарын — пути, способы
(жол — путь, -дар — мн. ч., -ын — вин. падеж)
ұсынған — предложить (прич.)
(ұсыну — предлагать, -ған — прич.)
дұрыс — желательно, правильно
сонда — тогда
шын мәнінде — на самом деле
нәтиже — результат
береді — даёт
(беру — давать, -еді — наст. вр.)
ал енді — а теперь
өзіңді — тебя самого
(өз — сам, -ің — твой, -ді — вин. падеж)
сынаған кезде — когда критикуют
(сынау — критиковать, -ған кезде — когда)
не істеу керек — что делать нужно
егер — если
дамығың келсе — если хочешь развиваться
(даму — развиваться, -ғың — твой, -се — если)
сынға — к критике
(сын — критика, -ға — дат. падеж)
дұрыс айтылмаса да — даже если сказано неправильно
(дұрыс — правильно, айту — говорить, -лмаса — если не, -да — даже)
сүйіспеншілікпен — с любовью
(сүйіспеншілік — любовь, -пен — твор. падеж)
қарауды — относиться (действие)
(қарау — смотреть, относиться, -ды — вин. падеж)
үйрен — научись
(үйрену — учиться, повел. форма)
әр — каждая
сынның — критики (род. падеж)
(сын — критика, -ның — род. падеж)
ішінде — внутри, в ней
(іш — внутри, -інде — мест. падеж)
жақсара түсуге — стать лучше (цель)
(жақсару — улучшаться, -а түсу — усиливать действие, -ге — инф. цель)
арналған — предназначенный
(арнау — предназначать, -лған — прич.)
бір кеңес — один совет
егер — если
оны — его, её
байқап — заметив
(байқау — замечать, -п — деепр.)
үйренсең — если научишься
(үйрену — учиться, -сең — если ты)
дамуың — твоё развитие
(даму — развитие, -ың — твоё)
тез — быстро
әрі — и, также
шексіз — бесконечное
(шек — предел, -сіз — без)
болады — будет, станет
Скрыть словарь
📅 150-КҮН / 150-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
📰 ЖАҢАЛЫҚ МӘТІНДЕРІНДЕ «АНЫҚТАУ» ЕТІСТІГІНІҢ ҚОЛДАНЫЛУЫ
ИСПОЛЬЗОВАНИЕ ГЛАГОЛА «ВЫЯСНЯТЬ» В НОВОСТНЫХ ТЕКСТАХ
📌 Глагол дня: анықтау – выяснять
Бұл етістік жаңалық сайттарында, әсіресе түрлі оқиғалар мен қылмыстар туралы мақалаларда жиі қолданылады.
Этот глагол часто используется на новостных сайтах при публикации статей о происшествиях и преступлениях.
Қандай да бір оқиға немесе қылмыс болған жағдайда көптеген бұқаралық ақпарат құралдары бұл туралы бірден хабарлай бастайды.
Когда происходит какое-то происшествие или преступление, многие СМИ об этом сразу начинают рассказывать.
Алайда сол уақытта оқиғаның көптеген егжей-тегжейі белгісіз болғандықтан, жаңалық басылымы әдетте былай деп жазады:
Но из-за того, что в тот момент пока неизвестны многие детали происходящего, новостное издание обычно пишет так:
«Оқиғаның себептері анықталуда», «Оқиғаның мән-жайы тексерілуде» немесе «Зардап шеккендердің бар-жоғы анықталуда» және т.б.
«Причины произошедшего выясняются», «Обстоятельства инцидента устанавливаются» или «Выясняется, были ли пострадавшие» и т.д.
«Анықтау» сөзі белгілі бір мәселенің не оқиғаның шынайы себептері мен мәнін анықтау үшін жүргізілетін мұқият зерттеу, тексеру мағынасында қолданылады.
Под «выяснением» мы обычно подразумеваем более тщательное изучение вопроса с целью установления истины или причины.
Сондай-ақ мұндай тіркестер әдетте жақын арада осы оқиға туралы жаңа деректер мен қосымша ақпарат жарияланатынын білдіреді.
Также подобные фразы подразумевают, что вскоре будут опубликованы дополнительные материалы, которые дадут ещё информацию по данному вопросу или проблеме.
📘 ГРАММАТИКА: Тура сөз (прямая речь) с частицей “деп”
📑 Пример из текста:
Жаңалық басылымы әдетте былай деп жазады: «Оқиғаның себептері анықталуда.»
Новостное издание обычно пишет так: «Причины происшествия выясняются.»
📝 В казахском языке тура сөз (прямая речь) передаётся с помощью частицы деп,
которая соединяет слова автора и цитату.
👉 Частица деп указывает, что далее приводятся чьи-то слова, мысль, вопрос, обещание, сообщение и т.д.
Она может сочетаться с разными глаголами речи, мысли и передачи информации:
айту, сұрау, ойлау, жазу, хабарлау, уәде беру, жауап беру, мәлімдеу, айту т.б.
🛠 Схема построения:
1️⃣ [Цитата] + деп + [етістік (глагол речи/мысли)]
👉 «Мен келемін», – деп айтты.
«Я приду», — сказал он.
2️⃣ [деп + глагол] : [Цитата]
👉 Ол былай деп жазды: «Мен Алматыдамын».
Он написал так: «Я в Алматы».
🧩 Примеры в предложениях:
«Аяна үстелде тұрған балды “мынау не?” – деп сұрады.»
Аяна, увидев на столе мёд, спросила: «Что это?»
«Мен мұны дұрыс емес деп ойлаймын», – деді ол.
Он сказал: «Я думаю, что это неправильно.»
«Президентікке кандидаттарды ұсыну ертең 18:00-де аяқталады», – деп хабарлады BAQ.KZ.
«Выдвижение кандидатов завершится завтра в 18:00», — сообщил BAQ.KZ.
«Қазақстанда ресми түрде үш жаңа облыс пайда болды», – деп хабарлайды “Хабар 24”.
«В Казахстане официально появились три новые области», — сообщает “Хабар 24”.
«Жаңалық басылымы былай деп жазады: “Оқиғаның себептері анықталуда.”»
Новостное издание пишет так: «Причины происшествия выясняются.»
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
жаңалық — новость, известие
мәтіндеріндегі — в текстах
(мәтін — текст, -дер — мн. ч., -індегі — мест. суффикс)
анықтау — выяснять, устанавливать
етістігінің — глагола
(етістік — глагол, -тің — род. падеж, -і — притяж.)
қолданылуы — использование
(қолдану — использовать, -лу — отглаг. сущ., -ы — притяж.)
бұл — этот, это
етістік — глагол
жаңалық сайттарында — на новостных сайтах
(жаңалық — новость, сайт — сайт, -тар — мн. ч., -ында — мест. падеж)
әсіресе — особенно
түрлі — различные, разные
оқиғалар — события
(оқиға — событие, -лар — мн. ч.)
мен — и
қылмыстар — преступления
(қылмыс — преступление, -тар — мн. ч.)
туралы — о, про
мақалаларда — в статьях
(мақала — статья, -лар — мн. ч., -да — мест. падеж)
жиі — часто
қолданылады — используется
(қолдану — использовать, -лады — наст. страд.)
қандай да бір — какое-либо
оқиға — происшествие, событие
немесе — или
қылмыс — преступление
болған жағдайда — в случае, когда произошло
(болу — быть, -ған — прич., жағдай — случай, -да — мест. падеж)
көптеген — многие, многочисленные
(көп — много, -теген — суфф. прилаг.)
бұқаралық ақпарат құралдары — средства массовой информации
(бұқаралық — массовый, ақпарат — информация, құрал — средство, -дары — мн. ч.)
бұл туралы — об этом
(бұл — это, туралы — о)
бірден — сразу
хабарлай бастайды — начинают сообщать
(хабарлау — сообщать, -й бастау — начинать)
алайда — однако
сол уақытта — в то время
оқиғаның — события (род. падеж)
(оқиға — событие, -ның — род. падеж)
көптеген — многие
егжей-тегжейі — подробности, детали
(егжей-тегжей — подробность, -і — притяж.)
белгісіз — неизвестный
болғандықтан — потому что, из-за того что
(болу — быть, -ғандықтан — потому что)
жаңалық басылымы — новостное издание
(жаңалық — новость, басылым — издание, -ы — притяж.)
әдетте — обычно
былай деп жазады — пишет так
(былай — так, деп — что, жазады — пишет)
оқиғаның — происшествия, события
(оқиға — событие, -ның — род. падеж)
себептері — причины
(себеп — причина, -тері — мн. ч.)
анықталуда — выясняются
(анықталу — выясняться, -да — наст. форма)
мән-жайы — обстоятельства
(мән-жай — обстоятельство, -ы — притяж.)
тексерілуде — проверяются, расследуются
(тексерілу — проверяться, -де — наст. форма)
зардап шеккендердің — пострадавших
(зардап шегу — пострадать, -кен — прич., -дердің — род. мн. ч.)
бар-жоғы — есть ли, наличие
(бар — есть, жоқ — нет, -ы — притяж.)
анықталуда — выясняются
және т.б. — и т. д.
анықтау сөзі — слово «анықтау»
(анықтау — выяснять, сөз — слово, -і — притяж.)
белгілі бір — определённый
мәселенің — вопроса, проблемы
(мәселе — вопрос, проблема, -нің — род. падеж)
не — или
оқиғаның — события, происшествия
(оқиға — событие, -ның — род. падеж)
шынайы — истинные, настоящие
себептері — причины
(себеп — причина, -тері — мн. ч.)
мен — и
мәнін — суть, значение
(мән — смысл, суть, -ін — вин. падеж)
анықтау — выяснять, устанавливать
үшін — для
жүргізілетін — проводимое
(жүргізу — проводить, -іл — страд., -етін — прич.)
мұқият — тщательно
зерттеу — исследование
тексеру — проверка
мағынасында — в значении
(мағына — значение, -сында — мест. падеж)
қолданылады — используется
(қолдану — использовать, -лады — наст. страд.)
сондай-ақ — также
мұндай — такие
тіркестер — выражения, словосочетания
(тіркес — выражение, -тер — мн. ч.)
әдетте — обычно
жақын арада — в ближайшее время
(жақын — близкий, ара — промежуток, -да — мест. падеж)
осы — этот
оқиға туралы — об этом событии
(оқиға — событие, туралы — о)
жаңа деректер — новые данные
(жаңа — новые, дерек — данные, -тер — мн. ч.)
мен — и
қосымша — дополнительная
ақпарат — информация
жарияланатынын — что будет опубликована
(жариялану — публиковаться, -аты — наст. форма, -нын — вин. падеж)
білдіреді — означает, подразумевает
(білдіру — означать, -еді — наст. вр.)
Скрыть словарь
📅 151-КҮН / 151-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
🎓 ЕМТИХАНДАР УНИВЕРСИТЕТТЕН КЕЙІН ДЕ АЯҚТАЛМАЙДЫ
ЭКЗАМЕНЫ НЕ ЗАКАНЧИВАЮТСЯ ПОСЛЕ УНИВЕРСИТЕТА
📌 Глагол дня: тапсыру – сдавать, поручать
Біз мектепте оқыған кезде, білім деңгейімізді тексеру үшін әр түрлі пәндерден емтихан тапсырдық.
Когда мы учились в школе, мы сдавали экзамены по разным предметам, чтобы проверить уровень наших знаний.
Университетте де біз емтихан тапсырдық. Бұл әрдайым алаңдататын сәт болатын. Біз түнге дейін билет сұрақтарын жаттап, шпаргалка дайындайтынбыз.
В университете мы тоже сдавали экзамены. Это всегда было очень волнительное событие. Приходилось зубрить допоздна билеты, готовить шпаргалки.
Бір қарағанда, емтихандар осымен аяқталуы керек сияқты. Бірақ шын мәнінде, бұл бүгін де жалғасып келеді.
Вроде бы на этом экзамены должны закончиться. Но на самом деле это продолжается и сегодня.
Университетті бітіріп, сүйікті жұмысымды тапқаннан кейін мені енді клиенттерім тексереді.
После того, как я закончил университет и нашёл любимую работу, теперь меня проверяют мои клиенты.
IT маманы ретінде мен ай сайын клиенттеріме атқарған жұмысым туралы есеп тапсырамын.
Работая айти-специалистом, я каждый месяц сдаю отчёт своим клиентам о проделанной работе.
Егер олар есептерге риза болса, менімен әрі қарай жұмыс істейді, ал егер риза болмаса, ынтымақтастық тоқтайды.
Если отчёты их устраивают, они продолжают сотрудничество со мной, а если нет — сотрудничество прекращается.
Бұл да бір түрдегі емтихан. Бірақ мұнда тек білім емес, менің дағдыларым сыналады.
Это тоже своего рода экзамен. Только здесь проверяются не мои знания, а мои навыки.
Сондықтан клиенттерді жоғалтпау үшін мен өз жұмысымды сапалы орындауға тиіспін.
Поэтому, чтобы не потерять клиентов, я должен качественно выполнять свою работу.
📘 ГРАММАТИКА: ОПРЕДЕЛИТЕЛЬНЫЕ КОНСТРУКЦИИ С ПРИЧАСТИЕМ –АТЫН
📑 Пример из текста:
Университетте де біз емтихан тапсырдық. Бұл әрдайым алаңдататын сәт болатын.
В университете мы тоже сдавали экзамены. Это всегда бывало волнительным моментом.
👉 алаңдататын сәт — «момент, который волнует / волнительный момент»
📝 Форма –атын / –етін / –йтын образует есімше (причастие), которое ставится перед существительным и показывает признак предмета через действие.
В русском переводе чаще всего соответствует прилагательному:
👉 алаңдататын сәт — волнительный момент
👉 есте қалатын күн — незабываемый (запомнившийся) день
👉 қызықтыратын фильм — увлекательный фильм
🛠 етістік (основа) + –атын / –етін / –йтын + зат есім
алаңдату (волновать) → алаңдататын сәт — волнующий момент
таң қалдыру (удивлять) → таң қалдыратын оқиға — удивительное событие
есте қалу (запомниться) → есте қалатын сапар — запоминающееся путешествие
шабыттандыру (вдохновлять) → шабыттандыратын кездесу — вдохновляющая встреча
қуанту (радовать) → қуантатын жаңалық — радостная новость
қызықтыру (заинтересовать) → қызықтыратын фильм — увлекательный фильм
ойланту (заставлять думать) → ойлантатын сұрақ — заставляющий задуматься вопрос
🧩 Примеры в предложениях:
Бұл таң қалдыратын оқиға болды.
Это было удивительное приключение.
Бұл есте қалатын сапар еді.
Это было запоминающееся путешествие.
Бұл қуантатын жаңалық болды.
Это была радостная новость.
Бұл шабыттандыратын кездесу еді.
Это была вдохновляющая встреча.
Бұл әрдайым алаңдататын сәт болатын.
Это всегда бывало волнительным моментом.
Балалық шағымда біз үшін бұл қызықтыратын ойын болатын.
В детстве это была игра, которая всегда увлекала.
Әкем кейде маған ойлантатын сұрақтар қоятын болатын.
Отец иногда задавал мне вопросы, заставлявшие задуматься.
Университет кезінде осындай алаңдататын күндер жиі болатын.
Во время учёбы часто бывали волнительные дни.
📌 Формы прошедшего времени различаются по смыслу:
болды — конкретное завершённое действие (один случай)
еді — мягкий, эмоциональный оттенок (воспоминание)
болатын — повторяющееся или привычное действие (бывало, происходило регулярно)
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
емтихандар — экзамены
(емтихан — экзамен, -дар — мн. ч.)
университеттен — из университета
(университет, -тен — исходный падеж)
кейін — после
де — тоже, даже
аяқталмайды — не заканчиваются
(аяқталу — заканчиваться, -майды — отриц. наст. вр.)
мектепте — в школе
(мектеп — школа, -те — мест. падеж)
оқыған кезде — когда учились
(оқу — учиться, -ған кезде — когда)
білім — знание, образование
деңгейімізді — наш уровень
(деңгей — уровень, -іміз — наш, -ді — вин. падеж)
тексеру — проверять
үшін — для
әр түрлі — разные
пәндерден — по предметам
(пән — предмет, -дер — мн. ч., -ден — исходный падеж)
емтихан — экзамен
тапсырдық — сдавали
(тапсыру — сдавать, -дық — мы, прош. вр.)
университетте — в университете
тапсырдық — сдали
(тапсыру — сдавать, -дық — мы, прош. вр.)
бұл — это
әрдайым — всегда
алаңдататын — волнующее, тревожащее
(алаңдау — волноваться, -тат — причинительный суффикс, -ын — прич.)
сәт — момент, время
болатын — бывало, бывший
(болу — быть, -атын — прич.)
түнге дейін — до ночи
(түн — ночь, -ге дейін — до)
билет сұрақтарын — экзаменационные вопросы
(билет сұрақ — экзаменационный билет, сұрақ — вопрос, -тар — мн. ч., -ын — вин. падеж)
жаттап — заучивая
(жаттау — заучивать, -п — деепр.)
дайындайтынбыз — готовили
(дайындау — готовить, -йтынбыз — мы, прош. вр.)
бір қарағанда — на первый взгляд
(бір — один, қарау — смотреть, -ғанда — когда смотришь)
емтихандар — экзамены
(емтихан — экзамен, -дар — мн. ч.)
осымен — на этом, этим
(осы — этот, -мен — твор. падеж)
аяқталуы — завершение, окончание
(аяқталу — завершаться, -ы — притяж.)
керек сияқты — вроде бы должны
(керек — нужно, сияқты — как будто)
бірақ — но
шын мәнінде — на самом деле
бұл — это
бүгін де — даже сегодня
(бүгін — сегодня, де — тоже)
жалғасып келеді — продолжается
(жалғасу — продолжаться, -ып келу — процесс, наст. вр.)
университетті — университет (вин. падеж)
(университет, -ті — вин. падеж)
бітіріп — окончив
(бітіру — заканчивать, -іп — деепр.)
сүйікті — любимая, любимый
жұмысымды — мою работу
(жұмыс — работа, -ым — моя, -ды — вин. падеж)
тапқаннан кейін — после того, как нашёл
(табу — находить, -қаннан кейін — после того, как)
мені — меня
(мен — я, -і — вин. падеж)
енді — теперь
клиенттерім — мои клиенты
(клиент — клиент, -тер — мн. ч., -ім — мои)
тексереді — проверяют
(тексеру — проверять, -еді — наст. вр.)
IT маманы — IT-специалист
(маман — специалист, -ы — притяж.)
ретінде — в качестве, как
ай сайын — каждый месяц
(ай — месяц, сайын — каждый)
клиенттеріме — своим клиентам
(клиент — клиент, -тер — мн. ч., -ім — мой, -ге — дат. падеж)
атқарған — выполненная, проделанная
(атқару — выполнять, -ған — прич.)
жұмысым — моя работа
(жұмыс — работа, -ым — моя)
туралы — о, про
есеп — отчёт
тапсырамын — сдаю, подаю
(тапсыру — сдавать, -амын — я, наст. вр.)
егер — если
олар — они
есептерге — отчётам
(есеп — отчёт, -тер — мн. ч., -ге — дат. падеж)
риза — довольны
болса — если будут
(болу — быть, -са — если)
менімен — со мной
(мен — я, -мен — с)
әрі қарай — дальше, далее
жұмыс істейді — работают
(жұмыс істеу — работать, -йді — наст. вр.)
ал — а, а если
егер — если
риза болмаса — если не довольны
(риза болу — быть довольным, -ма — отриц., -са — если)
ынтымақтастық — сотрудничество
тоқтайды — прекращается
(тоқтау — прекращаться, -йды — наст. вр.)
бұл — это
да — тоже
бір түрдегі — одного вида
(бір — один, түр — вид, -дегі — мест. суффикс)
бірақ — но
мұнда — здесь
тек — только
білім — знание
емес — не
менің — мои
дағдыларым — навыки
(дағды — навык, -лар — мн. ч., -ым — мои)
сыналады — проверяются
(сынау — испытывать, проверять, -лады — страд. наст. вр.)
сондықтан — поэтому
клиенттерді — клиентов
(клиент — клиент, -тер — мн. ч., -ді — вин. падеж)
жоғалтпау үшін — чтобы не потерять
(жоғалту — терять, -пау — отриц., -үшін — для, чтобы)
өз — свой, свою
жұмысымды — свою работу
(жұмыс — работа, -ым — моя, -ды — вин. падеж)
сапалы — качественно
орындауға — выполнять (цель)
(орындау — выполнять, -уға — инф. цель)
тиіспін — должен
(тиіс — должен, -пін — я)
Скрыть словарь
📅 152-КҮН / 152-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
🌆 ҮЛКЕН ҚАЛАНЫҢ ҚАРБАЛАСЫ МЕН АСЫҒЫСТЫҒЫ
СУЕТА И СПЕШКА БОЛЬШОГО ГОРОДА
📌 Глагол дня: асығу – спешить
Үлкен қаладағы өмір үнемі асығыспен өтеді — адамдар бір жаққа жүгіріп, бір нәрсеге үлгеруге тырысады.
Жизнь в большом городе проходит в спешке — люди постоянно куда-то бегут и стараются всё успеть.
Түнде де үлкен қалаларда қозғалыс тоқтамайды, кейде тіпті кептелістер де болады.
Даже ночью в больших городах движение не останавливается, иногда бывают пробки.
Адамдар жұмыстан қайтады, біреулер әуежайға асығады, біреулер түнгі ауысымға барады, ал кейбіреулер соңғы киносеансқа үлгергісі немесе достарымен кездескісі келеді.
Люди возвращаются с работы, кто-то спешит в аэропорт, кто-то идёт в ночную смену, а кто-то просто хочет попасть на последний сеанс кино или встретиться с друзьями.
Таң атқанға дейін шамдардың жарығы сөнбейді, көшелерде көліктердің, автобустар мен мотоциклдердің дауысы үзілмей естіледі.
Свет фар не гаснет до самого утра, улицы гудят от звуков машин, автобусов и мотоциклов.
Қала ұйықтап жатқанда да өмір тоқтамайды — бірі жұмыс істейді, бірі көшелерді тазалайды, ал бірі басқалардың тыныштығын күзетеді.
Даже когда город спит, жизнь не останавливается — кто-то работает, кто-то убирает улицы, а кто-то охраняет покой других.
Ал таңертең бәрі қайтадан басталады: кептелістер, қоңыраулар, кофе және бітпейтін қарбалас.
А утром всё начинается снова: пробки, звонки, кофе и бесконечная суета.
Үлкен қалада өмір сүру кезінде баяулайтын сәттер аз, сондықтан айналадағы шуға қарамастан, сабыр сақтап, ішкі тыныштық таба білу маңызды.
Жизнь в большом городе редко даёт возможность замедлиться, поэтому важно уметь находить внутреннее спокойствие, несмотря на шум вокруг.
📘 ГРАММАТИКА: ҚАРАМАСТАН — «НЕСМОТРЯ НА»
📑 Пример из текста:
Айналадағы шуға қарамастан, сабыр сақтап, ішкі тыныштық таба білу маңызды.
Несмотря на шум вокруг, важно сохранять спокойствие и уметь находить внутреннюю гармонию.
🔍 Разбираем слово қарамастан — оно образует устойчивую конструкцию –ға қарамастан, которая означает «несмотря на».
📝 Қарамастан — постпозиция, выражающая уступительное значение (вопреки чему-либо, несмотря на что-либо).
В сочетании с существительным или глагольной формой показывает, что действие совершается вопреки обстоятельствам.
🛠 [Сөз / Етістік] + -ға / -ге / -қа / -ке + қарамастан
→ несмотря на … / вопреки …
📌 Если перед конструкцией стоит глагол, он обычно берётся в форме –ғанға / –генге / –қанға / –кенге:
еткенге қарамастан — несмотря на то, что сделал
🧩 Примеры в предложениях:
Жауынға қарамастан, балалар далада ойнап жүр.
Несмотря на дождь, дети играют на улице.
Шаршағанына қарамастан, ол жұмысын аяқтады.
Несмотря на усталость, он закончил работу.
Суық ауа райына қарамастан, ол жүгіріп шықты.
Несмотря на холодную погоду, он вышел на пробежку.
Мұғалімнің ескертуіне қарамастан, ол сөйлесіп отырды.
Несмотря на замечание учителя, он продолжал разговаривать.
Қиындықтарға қарамастан, олар өз мақсаттарына жетті.
Несмотря на трудности, они достигли своих целей.
Қаланының у-шуы мен қарбаласына қарамастан, кей адамдар тыныштық таба алады.
Несмотря на шум и суету города, некоторые люди находят покой.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
үлкен — большой
қаланың — города
(қала — город, -ның — род. падеж)
қарбаласы — суета
(қарбалас — суета, -ы — притяж.)
асығыстығы — спешка
(асығыс — спешка, -тығы — притяж.)
қаладағы — в городе
(қала — город, -дағы — мест. суффикс)
өмір — жизнь
үнемі — всегда, постоянно
асығыспен — со спешкой
(асығыс — спешка, -пен — твор. падеж)
өтеді — проходит
(өту — проходить, -еді — наст. вр.)
адамдар — люди
бір жаққа — куда-то, в одну сторону
(жақ — сторона, -қа — дат. падеж)
жүгіріп — бегая
(жүгіру — бежать, -іп — деепр.)
бір нәрсеге — к чему-то
(бір нәрсе — что-то, -ге — дат. падеж)
үлгеруге — успеть (цель)
(үлгеру — успевать, -уге — инф. цель)
тырысады — стараются
(тырысу — стараться, -йды — наст. вр.)
түнде — ночью
(түн — ночь, -де — мест. падеж)
де — тоже
үлкен қалаларда — в больших городах
қозғалыс — движение
тоқтамайды — не останавливается
(тоқтау — останавливаться, -майды — отриц. наст. вр.)
кейде — иногда
тіпті — даже
кептелістер — пробки
(кептеліс — пробка, -тер — мн. ч.)
де — тоже
болады — бывают
(болу — быть, -ады — наст. вр.)
жұмыстан — с работы
(жұмыс — работа, -тан — исходный падеж)
қайтады — возвращаются
(қайту — возвращаться, -йды — наст. вр.)
біреулер — кто-то, некоторые
(біреу — кто-то, -лер — мн. ч.)
әуежайға — в аэропорт
(әуежай — аэропорт, -ға — дат. падеж)
асығады — спешат
(асығу — спешить, -ады — наст. вр.)
түнгі — ночная
(түн — ночь, -гі — относит. суффикс)
ауысымға — в смену
(ауысым — смена, -ға — дат. падеж)
барады — идут
(бару — идти, -ады — наст. вр.)
ал — а, а вот
кейбіреулер — некоторые
(кейбіреу — некоторые, -лер — мн. ч.)
соңғы — последний
киносеансқа — на сеанс кино
(киносеанс, -қа — дат. падеж)
үлгергісі келеді — хочет успеть
(үлгеру — успевать, -гісі — желание, -келеді — хочет)
немесе — или
достарымен — с друзьями
кездескісі келеді — хочет встретиться
(кездесу — встречаться, -гісі — желание, -келеді — хочет)
таң атқанға дейін — до рассвета
(таң — утро, рассвет, атқан — взошедший, -ға дейін — до)
шамдардың — огней
(шам — лампа, свет, -дардың — род. мн. ч.)
жарығы — свет
(жарық — свет, -ы — притяж.)
сөнбейді — не гаснет
(сөну — гаснуть, -бейді — отриц. наст. вр.)
көшелерде — на улицах
көліктердің — машин, транспорта
(көлік — транспорт, -тердің — род. мн. ч.)
автобустар мен мотоциклдердің — автобусов и мотоциклов
(автобус, мотоцикл, -дар/-дердің — род. мн. ч.)
дауысы — звук, шум
(дауыс — голос, звук, -ы — притяж.)
үзілмей — не прерываясь
(үзілмеу — не прерываться, -й — деепр.)
естіледі — слышится
(есту — слышать, -іледі — страд. наст. вр.)
ұйықтап жатқанда — когда спит
(ұйықтау — спать, -п жатқанда — когда спит)
өмір — жизнь
тоқтамайды — не останавливается
(тоқтау — останавливаться, -майды — отриц. наст. вр.)
бірі — кто-то
(бір — один, -і — притяж.)
жұмыс істейді — работает
көшелерді — улицы
(көше — улица, -лер — мн. ч., -ді — вин. падеж)
тазалайды — убирает
(тазалау — убирать, -йды — наст. вр.)
басқалардың — других
(басқа — другой, -лардың — род. мн. ч.)
тыныштығын — покой
(тыныштық — покой, -ын — вин. падеж)
күзетеді — охраняет
(күзету — охранять, -еді — наст. вр.)
таңертең — утром
бәрі — всё
қайтадан — снова
басталады — начинается
(басталу — начинаться, -ады — наст. вр.)
кептелістер — пробки
(кептеліс — пробка, -тер — мн. ч.)
қоңыраулар — звонки
(қоңырау — звонок, -лар — мн. ч.)
бітпейтін — бесконечная, нескончаемая
(біту — заканчиваться, -пейтін — отриц. прич.)
қарбалас — суета
үлкен қалада — в большом городе
өмір сүру — жить
кезінде — во время, при
(кез — время, -інде — мест. падеж)
баяулайтын — замедляющийся, медленный
(баяулау — замедляться, -йтын — прич.)
сәттер — моменты
аз — мало
сондықтан — поэтому
айналадағы — окружающий, вокруг
(айнала — окружение, вокруг, -дағы — мест. суффикс)
шуға — шуму
(шу — шум, -ға — дат. падеж)
қарамастан — несмотря на
(қарау — смотреть, -мастан — несмотря на)
сабыр — спокойствие, терпение
сақтап — сохраняя
(сақтау — сохранять, -п — деепр.)
ішкі — внутренний
тыныштық — покой, спокойствие
таба білу — уметь находить
(табу — находить, білу — уметь)
маңызды — важно
Скрыть словарь
📅 153-КҮН / 153-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
🚧 ҚАЛАНЫҢ ШЕКАРАСЫНДАҒЫ ТОСҚАУЫЛ
ПРЕГРАДА НА ГРАНИЦЕ ГОРОДА
📌 Глагол дня: тосу – ожидать, встречать
Бұл 2020 (екі мың жиырмасыншы) жылдың наурызының соңы болатын.
Это был конец марта 2020 года.
Сол кезде қайын енем бізде қонақта болған, ал коронавирусқа байланысты жағдайлар жаңа өршіп келе жатқан.
Тогда тёща была у нас в гостях, и как раз начали развиваться события, связанные с коронавирусом.
Біз жұбайыммен енемді үйіне апарып тастайық деп шештік, өйткені оны үйде тосып отырған әжемізге көмек керек болатын.
Мы с супругой решили отвезти её домой, потому что бабушка ждала тёщу дома и нуждалась в помощи.
Сол уақытта аулаларда адамдар жүріп, үйлерден шықпауды өтінетін.
В то время по дворам уже ходили люди и просили не выходить из домов.
Сол күндер есіңізде ме?
Помните те события?
Қайын енем мен әжем қала сыртындағы ГРЭС ауданында тұрады.
Тёща с бабушкой живут за городом, в районе ГРЭС.
Дәл сол кезде әскерилер мен полиция жолды жауып, қаладан шығатын және қалаға кіретін жолды бекітіп тастаған еді.
И как раз тогда военные и полиция перекрыли дороги, закрыв въезд и выезд из города.
Біз қаланың шекарасына жақындағанда, тосқауылға тап болдық — ол жерде бізді полицейлер тосып тұр екен.
Когда мы подъехали к границе города, наткнулись на ограждение — там нас поджидали полицейские.
Олар көлікке жақындап, қайда бара жатқанымызды сұрады.
Они подошли к машине и спросили, куда мы едем.
Мен өтірік айтып, «ГРЭС-тегі үйге бара жатырмыз» дедім.
Я соврал и сказал, что едем домой на ГРЭС.
Олар бізді өткізіп жіберді, сөйтіп енемді оны тосып отырған әжесіне аман-есен жеткіздік.
Они нас пропустили, и мы благополучно довезли тёщу домой, где её ждала бабушка.
Сәті түсіп — кері қайтқанда ешкім тоқтатпады.
А на обратной дороге нас никто не остановил — повезло.
📘 ГРАММАТИКА: –ып / –іп / –п + отырған — продолжающееся действие
📑 Пример из текста:
Оны үйде тосып отырған әжемізге көмек керек болатын.
Бабушка, которая ждала её дома, нуждалась в помощи.
🔍 разбираем: тосып отырған әжеміз — наша бабушка, которая ждала (и продолжала ждать в тот момент)
📝 Форма етістік + –ып / –іп / –п + отырған образует отглагольное определение, выражающее действие, которое продолжается в определённый момент.
📌 Она показывает, что действие ещё не завершено и происходит в момент речи или происходило в определённый момент прошлого.
🛠 етістік (негізгі форма) + –ып / –іп / –п + отырған
тосу (ждать) → тосып отырған — ждущий (продолжающий ждать)
оқу (читать) → оқып отырған — читающий (продолжающий читать)
жазу (писать) → жазып отырған — пишущий (пишет в данный момент)
тыңдау (слушать) → тыңдап отырған — слушающий (в процессе слушания)
🧩 Примеры в предложениях:
Кітап оқып отырған бала тыныштықты ұнатады.
Мальчик, который читает книгу, любит тишину.
(оқу → оқып отырған — читающий, продолжающий читать)
Асүйде тамақ пісіріп отырған анасы ән айтып отыр.
Мама, готовящая на кухне, поёт песню.
(пісіру → пісіріп отырған — готовящая (в процессе))
Терезеден қарап отырған қыз жаңбырды тамашалап отыр.
Девушка, смотрящая в окно, любуется дождём.
(қарау → қарап отырған — смотрящая (продолжает смотреть))
Телефонмен сөйлесіп отырған адам менің ағам.
Человек, разговаривающий по телефону, — мой брат.
(сөйлесу → сөйлесіп отырған — разговаривающий)
Сабақ тыңдап отырған студенттер жазба жазып отыр.
Студенты, слушающие урок, делают записи.
(тыңдау → тыңдап отырған — слушающие в данный момент)
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
қаланың — города
(қала — город, -ның — род. падеж)
шекарасына — к границе
(шекара — граница, -сына — дат. падеж)
тосқауыл — преграда, блокпост
наурызының — марта
(наурыз — март, -ының — род. падеж)
соңы — конец
(соң — конец, -ы — притяж.)
болатын — был, бывало
(болу — быть, -атын — прич.)
сол кезде — тогда
қайын енем — тёща
(қайын ене — тёща, -м — моя)
бізде — у нас, в нашем доме
(біз — мы, -де — мест. падеж)
қонақта — в гостях
(қонақ — гость, -та — мест. падеж)
болған — была
(болу — быть, -ған — прич.)
коронавирусқа — коронавирусу
(коронавирус, -қа — дат. падеж)
байланысты — связанный, в связи с
(байланыс — связь, -ты — связанный)
жағдайлар — ситуации, обстоятельства
(жағдай — ситуация, -лар — мн. ч.)
жаңа өршіп келе жатқан — только начинавшие развиваться, усиливаться
(жаңа — только, өршу — усиливаться, -іп келе жатқан — продолжающееся действие)
жұбайыммен — с супругой
(жұбай — супруг, -ым — мой, -мен — с)
енемді — мою тёщу
үйіне — домой
(үй — дом, -іне — направ. падеж)
апарып тастайық — давай отвезём
(апару — отвезти, -п тастау — довести до конца, -айық — побуд. форма «давай»)
деп — что, мол
шештік — решили
(шешу — решить, -тік — прош. вр., мы)
өйткені — потому что
оны — её
үйде — дома
тосып отырған — ждущая
(тосу — ждать, -п отырған — наст. форма прич.)
әжемізге — нашей бабушке
(әже — бабушка, -міз — наша, -ге — дат. падеж)
көмек — помощь
керек — нужна
болатын — была
(болу — быть, -атын — прич.)
сол уақытта — в то время
аулаларда — во дворах
(аула — двор, -лар — мн. ч., -да — мест. падеж)
жүріп — ходили
(жүру — ходить, -іп — деепр.)
үйлерден — из домов
(үй — дом, -лер — мн. ч., -ден — исходн. падеж)
шықпауды — не выходить
(шығу — выходить, -пау — отриц. инф., -ды — вин. падеж)
өтінетін — просили
(өтіну — просить, -етін — прич. наст. вр.)
сол күндер — те дни
есіңізде ме — помните ли
(ес — память, -іңіз — ваша, -де ме — вопрос, мест. падеж)
әжем — моя бабушка
қала сыртындағы — загородный, находящийся за городом
(қала — город, сырт — вне, -ындағы — мест. суффикс)
ГРЭС ауданында — в районе ГРЭС
тұрады — живут
(тұру — жить, -ады — наст. вр.)
дәл сол кезде — как раз тогда
әскерилер — военные
(әскери — военный, -лер — мн. ч.)
жолды — дорогу
(жол — дорога, -ды — вин. падеж)
жауып — перекрыв
(жабу — закрывать, -ып — деепр.)
қаладан — из города
шығатын — выезжающий
(шығу — выходить, -атын — прич.)
қалаға — в город
кіретін — въезжающий
(кіру — входить, -етін — прич.)
жолды — дорогу
(жол — дорога, -ды — вин. падеж)
бекітіп тастаған еді — перекрыли
(бекіту — закрепить, заблокировать, -п тастау — завершение, -ған еді — было)
қаланың — города
(қала — город, -ның — род. падеж)
шекарасына — к границе
(шекара — граница, -сына — дат. падеж)
жақындағанда — когда приблизились
(жақындау — приближаться, -ғанда — когда)
тосқауылға — к преграде, блокпосту
тап болдық — наткнулись
(тап болу — натолкнуться, -дық — прош. вр., мы)
ол жерде — там, на том месте
бізді — нас
тосып тұр екен — оказывается, ждали
(тосу — ждать, -п тұр — наст. процесс, -екен — оказывается)
көлікке — к машине
жақындап — приблизившись
(жақындау — приближаться, -п — деепр.)
қайда — куда
бара жатқанымызды — что мы едем
(бару — идти, ехать, -п жатқан — процесс, -ымыз — наш, -ды — вин. падеж)
сұрады — спросили
(сұрау — спрашивать, -ды — прош. вр.)
өтірік — ложь, неправда
айтып — сказав
(айту — говорить, -п — деепр.)
үйге — домой
бара жатырмыз — едем
(бару — идти, ехать, -п жатыр — наст. процесс, -мыз — мы)
дедім — сказал
(деу — говорить, -дім — я, прош. вр.)
бізді — нас
өткізіп жіберді — пропустили
(өткізу — пропустить, -п жіберу — заверш. действие, -ді — прош. вр.)
сөйтіп — и таким образом
енемді — тёщу
оны — её
тосып отырған — ждущей
әжесіне — к бабушке
аман-есен — благополучно
жеткіздік — доставили
(жеткізу — доставить, -дік — прош. вр., мы)
сәті түсіп — повезло, удачно получилось
кері — обратно
қайтқанда — когда возвращались
(қайту — возвращаться, -ғанда — когда)
ешкім — никто
тоқтатпады — не остановил
(тоқтату — останавливать, -пады — отриц. прош. вр.)
Скрыть словарь
📅 154-КҮН / 154-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
🤔 ӨЗ ҚАТЕЛІГІҢДІ МОЙЫНДАУ — БҰЛ БАТЫЛДЫҚТЫҢ БЕЛГІСІ
ПРИЗНАТЬ СВОИ ОШИБКИ — ЭТО СМЕЛЫЙ ПОСТУПОК
📌 Глагол дня: мойындау – признавать
Неліктен біз өз қателіктерімізді мойындауды ұнатпаймыз?
Почему мы не любим признаваться в своих ошибках?
Мүмкін, біз жазадан немесе салдарынан қорқамыз. Өйткені жаман іс үшін ешкім мақтамайды ғой.
Наверное, мы боимся наказания или последствий. За плохое ведь никто не похвалит.
Сондықтан біз өз қателіктеріміз бен жаман істерімізді ешкім байқамас үшін жасыруға тырысамыз.
Поэтому мы всегда стараемся скрыть свои ошибки и плохие поступки, чтобы никто не заметил.
Бірақ «Psychology Today» журналы жазғандай (https://www.psychologytoday.com/us/blog/mind-the-manager/202204/why-admitting-youre-wrong-can-be-the-right-move): «Адам өз қателігін мойындамаса, ол сенімнен, құрметтен және беделден айырылады. Адамдар оның адалдығына күмәндана бастайды және оның сөзіне сенуден қалады.»
Но, как пишет журнал «Psychology Today»: «Когда человек не признаёт ошибку, он теряет доверие, уважение и авторитет. Люди начинают сомневаться в его честности и перестают верить словам.»
Сонымен қатар, жасыруды жалғастыра берсең, өтірік айтып, өз-өзіңді алдай бастайсың.
К тому же, продолжая скрывать, ты начинаешь лгать и жить в самообмане.
Қателікті мойындау адамды сенімді етеді және құрмет тудырады. Бұл абыройды арттырады, қарым-қатынасты жақсартады және алға жылжуға көмектеседі.
Признание ошибки делает человека надёжным и вызывает уважение. Это укрепляет репутацию, улучшает отношения и помогает расти.
«Иә, мен қателестім» деп ашық айта алатын адам әлсіз емес, керісінше — мықты, өйткені тек батыл адам ғана ыңғайсыз шындықты айтып, жауапкершілік алып, өзгеріске қадам жасай алады.
Тот, кто открыто говорит: «Да, я был неправ», выглядит не слабым, а сильным — потому что только смелый человек способен сказать неудобную правду, взять ответственность и сделать шаг к изменению.
📘 ГРАММАТИКА: ҚАЛУ — значение «лишиться чего-либо»
📑 Пример из текста:
Адамдар оның адалдығына күмәндана бастайды және оның сөзіне сенуден қалады.
Люди начинают сомневаться в его честности и лишаются доверия к его словам.
🔍 Разбираем:
сенуден қалады — лишается доверия (буквально: «остаётся без веры»).
📝 Глагол қалу в сочетании с формой –удан / –уден (исходный падеж действия) выражает значение утраты способности, чувства, привычки или доверия.
🛠 етістік + –удан / –уден + қалу
→ лишиться чего-либо / потерять способность или чувство.
сенуден қалу — лишиться доверия
сөйлеуден қалу — потерять способность говорить
күлуден қалу — перестать смеяться, потерять радость
естуден қалу — потерять слух
көруден қалу — потерять зрение
жүруден қалу — потерять способность ходить
жұмыс істеуден қалу — лишиться работы, трудоспособности
ұйықтаудан қалу — лишиться сна, не высыпаться
қуануан қалу — лишиться радости
үміттен қалу — потерять надежду
🧩 Примеры в предложениях:
Ол адамдарға сенуден қалған.
Он лишился доверия к людям.
Кәрі атам естуден қалыпты.
Мой дедушка потерял слух.
Балалар күлуден қалып, мұңайып қалды.
Дети перестали смеяться и загрустили.
Мен соңғы уақытта ұйықтаудан қалып жүрмін.
В последнее время я плохо сплю (букв. лишился сна).
Ол үміттен қалмады, соңына дейін күресті.
Он не потерял надежду и боролся до конца.
Қария көруден қалып, таяқпен жүреді.
Старик потерял зрение и ходит с палкой.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
өз — свой
қатеңді — твою ошибку
(қате — ошибка, -ң — твоя, -ді — вин. падеж)
мойындау — признавать, признание
бұл — это
батылдықтың — смелости
(батылдық — смелость, -тың — род. падеж)
белгісі — признак, знак
(белгі — знак, -сі — притяж.)
неліктен — почему
біз — мы
өз қателіктерімізді — свои ошибки
(қате — ошибка, -лер — мн. ч., -іміз — наши, -ді — вин. падеж)
мойындауды — признание, признавание
(мойындау — признавать, -ды — вин. падеж)
ұнатпаймыз — не любим
(ұнату — любить, -паймыз — отриц. наст. вр., мы)
мүмкін — возможно, наверное
жазадан — наказания
(жаза — наказание, -дан — исходн. падеж)
немесе — или
салдарынан — последствий
(салдар — последствие, -ынан — исходн. падеж)
қорқамыз — боимся
(қорқу — бояться, -амыз — мы, наст. вр.)
өйткені — потому что
жаман — плохой
іс — поступок, дело
үшін — за, ради
ешкім — никто
мақтамайды — не хвалит
(мадақтау — хвалить, -майды — отриц. наст. вр.)
ғой — ведь, же
сондықтан — поэтому
өз қателіктеріміз бен — свои ошибки и
(қате — ошибка, -лер — мн. ч., -іміз — наши, -бен — твор. падеж «и»)
жаман істерімізді — свои плохие поступки
(іс — дело, -тер — мн. ч., -іміз — наши, -ді — вин. падеж)
ешкім — никто
байқамас үшін — чтобы никто не заметил
(байқау — замечать, -мас — отриц. форма, -үшін — для, чтобы)
жасыруға — скрывать (цель)
(жасыру — скрывать, -уға — инф. цель)
тырысамыз — стараемся
(тырысу — стараться, -амыз — мы, наст. вр.)
бірақ — но
жазғандай — как написано
(жазу — писать, -ғандай — как, словно)
өз қателігін — свою ошибку
(қате — ошибка, -ліг — словообразовательный, -ін — вин. падеж)
мойындамаса — если не признаёт
(мойындау — признавать, -маса — отриц. усл. форма)
сенімнен — доверия
(сенім — доверие, -нен — исходн. падеж)
құрметтен — уважения
(құрмет — уважение, -тен — исходн. падеж)
беделден — авторитета
(бедел — авторитет, -ден — исходн. падеж)
айырылады — лишается
(айырылу — лишаться, -ады — наст. вр.)
оның — его, её
адалдығына — честности
(адалдық — честность, -ына — дат. падеж)
күмәндана бастайды — начинают сомневаться
(күмәндану — сомневаться, -а бастау — начинать действие)
оның сөзіне — его словам
(сөз — слово, -і — притяж., -не — дат. падеж)
сенуден қалады — лишаются доверия, перестают верить
(сену — верить, -ден — исходн. падеж, қалу — лишаться)
сонымен қатар — кроме того, к тому же
жасыруды — скрывание
(жасыру — скрывать, -ды — вин. падеж)
жалғастыра берсең — если продолжаешь
(жалғастыру — продолжать, -а беру — продолжать действие, -сең — если ты)
өтірік айтып — говоря ложь
(өтірік — ложь, айту — говорить, -п — деепр.)
өз-өзіңді — сам себя
(өз — сам, -өзің — ты сам, -ді — вин. падеж)
алдай бастайсың — начинаешь обманывать
(алдау — обманывать, -й бастау — начинать действие, -сың — ты)
қателікті — ошибку
адамды — человека
сенімді етеді — делает надёжным
(сенім — доверие, сенімді — надёжный, ету — делать, -еді — наст. вр.)
құрмет — уважение
тудырады — вызывает
(тудыру — вызывать, -ады — наст. вр.)
абыройды — репутацию, честь
(абырой — честь, -ды — вин. падеж)
арттырады — повышает, укрепляет
(арттыру — увеличивать, -ады — наст. вр.)
қарым-қатынасты — отношения
(қарым-қатынас — отношения, -ты — вин. падеж)
жақсартады — улучшает
(жақсарту — улучшать, -ады — наст. вр.)
алға жылжуға — двигаться вперёд
(алға — вперёд, жылжу — движение, -ға — цель)
көмектеседі — помогает
(көмектесу — помогать, -еді — наст. вр.)
иә — да
қателестім — ошибся
(қателесу — ошибаться, -тім — я, прош. вр.)
деп — что, мол
ашық — открыто
айта алатын — способный сказать
(айту — говорить, -а алу — мочь, -тын — прич.)
әлсіз — слабый
емес — не
керісінше — наоборот
мықты — сильный
өйткені — потому что
тек — только
батыл адам — смелый человек
ғана — лишь, только
ыңғайсыз — неудобную, неловкую
шындықты — правду
айтып — говоря, сказав
(айту — говорить, -п — деепр.)
жауапкершілік — ответственность
алып — взяв
(алу — брать, -п — деепр.)
өзгеріске — к изменению
(өзгеріс — изменение, -ке — дат. падеж)
қадам — шаг
жасай алады — может сделать
(жасау — делать, -й алу — мочь, -ды — наст. вр.)
Скрыть словарь
📅 155-КҮН / 155-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
📸 БҰРЫН ҚАЛАЙ СУРЕТКЕ ТҮСТІК ЖӘНЕ ҚАЗІР ҚАЛАЙ ТҮСІРЕМІЗ
КАК МЫ ФОТОГРАФИРОВАЛИСЬ РАНЬШЕ И КАК ДЕЛАЕМ ЭТО СЕЙЧАС
📌 Глагол дня: суретке түсіру – фотографировать
Бүгінде біз бәрін телефонға суретке түсіріп, фотоларды интернетке жүктейміз.
Сегодня мы фотографируем всё на телефон и загружаем снимки в интернет.
Бірақ бәрі неден басталды?
Но с чего всё начиналось?
1826 (Бір мың сегіз жүз жиырма алтыншы) жылы француз Жозеф Ньепс алғашқы фотоаппаратты жасап, «Терезеден көрініс» суретін түсірді.
В 1826 году француз Жозеф Ньепс создал первый фотоаппарат и сделал снимок «Вид из окна».
Бұл қара жәшікке ұқсас құрылғы болатын: ішінде жарық түсетін тесігі мен металл табақша болған.
Это было устройство вроде чёрного ящика: внутри находились отверстие для света и металлическая пластина.
Күн сәулесі сол тесіктен өтіп, бірнеше сағатта бейнені түсіретін.
Солнечный луч проходил через отверстие и за несколько часов оставлял изображение.
1888 (Бір мың сегіз жүз сексен сегізінші) жылы «Kodak» компаниясының негізін қалаушы Джордж Истмен рулонды плёнкасы бар фотоаппарат жасап, оны жаппай өндіріске шығарды.
В 1888 году основатель компании «Kodak» Джордж Истмен создал фотоаппарат с рулонной плёнкой и запустил его массовое производство.
Біз суретті плёнкаға түсіріп, кейін бейнені су мен арнайы ерітінділердің көмегімен қағазға шығаратынбыз.
Мы фотографировали на пленку, а затем переносили изображение на бумагу в воде и специальных растворах.
1994 (Бір мың тоғыз жүз тоқсан төртінші) жылы «Apple» алғашқы түрлі-түсті сандық камера — QuickTake 100 моделін шығарды, бірақ фотосуреттер әлі де қағазға басылып шығатын.
В 1994 году компания «Apple» выпустила первую массовую цветную цифровую камеру — QuickTake 100, но фотографии всё ещё печатали на бумаге.
2005 (Екі мың бесінші) жылдан бастап адамдар телефонмен суретке түсіп, фотоларды интернетте бөлісе бастады.
С 2005 года люди стали фотографироваться на телефоны и делиться снимками в интернете.
📘 ГРАММАТИКА: –дан бастап / –ден бастап — начало действия или времени
📑 Пример из текста:
2005 жылдан бастап адамдар телефонмен суретке түсіп, фотоларды интернетте бөлісе бастады.
С 2005 года люди стали фотографироваться на телефоны и делиться снимками в интернете.
🔍 Разбираем:
жылдан бастап — начиная с такого-то года.
📝 –дан бастап / –ден бастап / –тан бастап / –тен бастап — это шылау (послелог), который указывает начало времени или места действия.
Переводится как «с…», «начиная с…», «от…».
Ставится после слова в шығыс септік (исходном падеже).
🛠 [Существительное + –дан / –ден / –тан / –тен] + бастап
🧩 Примеры в предложениях:
Осы жылдан бастап мен қазақ тілін үйренемін.
С этого года я начинаю изучать казахский язык.
Мектептен бастап ол сурет салуды ұнатады.
Он любит рисовать ещё со школы.
Көктемнен бастап күн жылынып кетті.
С весны стало теплее.
Сол күннен бастап бәрі өзгерді.
С того дня всё изменилось.
Бүгіннен бастап жаңа өмір басталады.
С сегодняшнего дня начинается новая жизнь.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
бұрын — раньше
қалай — как
суретке түстік — фотографировались
(суретке түсу — фотографироваться, -тік — мы, прош. вр.)
және — и
қазір — сейчас
қалай — как
түсіреміз — снимаем, фотографируем
(түсiру — фотографировать, -еміз — мы, наст. вр.)
бүгінде — сегодня, в наше время
(бүгін — сегодня, -де — мест. падеж)
біз — мы
бәрін — всё
(бәрі — всё, -н — вин. падеж)
телефонға — на телефон
(телефон, -ға — дат. падеж)
суретке түсіріп — фотографируя
(суретке түсіру — фотографировать, -іп — деепр.)
фотоларды — фотографии, снимки
(фото — фото, -лар — мн. ч., -ды — вин. падеж)
интернетке — в интернет
(интернет, -ке — дат. падеж)
жүктейміз — загружаем
(жүктеу — загружать, -еміз — мы, наст. вр.)
бірақ — но
бәрі — всё
неден — с чего, откуда
(не — что, -ден — исходн. падеж)
басталды — началось
(басталу — начинаться, -ды — прош. вр.)
алғашқы — первый
фотоаппаратты — фотоаппарат
(фотоаппарат, -ты — вин. падеж)
жасап — создав
(жасау — делать, создавать, -п — деепр.)
«Терезеден көрініс» — «Вид из окна»
(терезе — окно, -ден — из, көрініс — вид, изображение)
суретін — снимок
(сурет — картина, фото, -ін — вин. падеж)
түсірді — сделал фото
(түсiру — фотографировать, -ді — прош. вр.)
бұл — это
қара — чёрный
жәшікке — на ящик
(жәшік — коробка, ящик, -ке — дат. падеж)
ұқсас — похожий
құрылғы — устройство
болатын — был, бывало
(болу — быть, -атын — прич.)
ішінде — внутри
(іш — внутренность, -інде — мест. падеж)
жарық — свет
түсетін — падающий
(түсу — падать, попадать, -етін — прич.)
тесігі — отверстие
(тесік — отверстие, -і — притяж.)
металл табақша — металлическая пластина
(металл — металл, табақша — пластина)
болған — был
(болу — быть, -ған — прич.)
күн сәулесі — солнечный луч
(күн — солнце, сәуле — луч, сияние, -сі — притяж.)
сол — тот, именно тот
тесіктен — из отверстия
(тесік — отверстие, -тен — исходн. падеж)
өтіп — проходя
(өту — проходить, -іп — деепр.)
бірнеше сағатта — за несколько часов
(бірнеше — несколько, сағат — час, -та — мест. падеж времени)
бейнені — изображение
(бейне — изображение, -ні — вин. падеж)
түсіретін — оставлял, снимал
(түсiру — фотографировать, -етін — прич.)
«Kodak» компаниясының — компании «Kodak»
(компания, -ның — род. падеж)
негізін қалаушы — основатель
(негіз — основа, -ін — вин., қалаушы — создающий)
рулонды плёнкасы бар — с рулонной плёнкой
(рулонды — рулонный, плёнка — плёнка, -сы бар — с)
жасап — создав
(жасау — делать, -п — деепр.)
оны — его, её
(ол — он/она, -ны — вин. падеж)
жаппай — массово
өндіріске — в производство
(өндіріс — производство, -ке — дат. падеж)
шығарды — выпустил
(шығару — выпускать, -ды — прош. вр.)
біз — мы
суретті — фото, изображение
(сурет — изображение, -ті — вин. падеж)
плёнкаға — на плёнку
(плёнка, -ға — дат. падеж)
түсіріп — сняв
(түсiру — фотографировать, -іп — деепр.)
кейін — потом
бейнені — изображение
(бейне — изображение, -ні — вин. падеж)
су — вода
арнайы — специальный
ерітінділердің — растворов
(ерітінді — раствор, -лер — мн. ч., -дің — род. падеж)
көмегімен — с помощью
(көмек — помощь, -імен — твор. падеж)
қағазға — на бумагу
(қағаз — бумага, -ға — дат. падеж)
шығаратынбыз — переносили, проявляли
(шығару — выводить, проявлять, -тынбыз — мы, прош. вр.)
алғашқы — первая
түрлі-түсті — цветная, разноцветная
(түрлі — разный, түс — цвет, -ті — вин. падеж)
сандық камера — цифровая камера
(сандық — цифровой, камера — камера)
моделін — модель
(модель, -ін — вин. падеж)
шығарды — выпустила
(шығару — выпускать, -ды — прош. вр.)
бірақ — но
фотосуреттер — фотографии
(фотосурет — фотография, -тер — мн. ч.)
әлі де — всё ещё
қағазға — на бумагу
(қағаз — бумага, -ға — дат. падеж)
басылып шығатын — печатались
(басылу — печататься, -ып шығу — выходить, -атын — прич.)
2005 жылдан бастап — с 2005 года
адамдар — люди
телефонмен — телефоном
(телефон, -мен — твор. падеж)
суретке түсіп — фотографируясь
(суретке түсу — фотографироваться, -іп — деепр.)
интернетте — в интернете
(интернет, -те — мест. падеж)
бөлісе бастады — начали делиться
(бөлісу — делиться, -е бастау — начинать действие, -ды — прош. вр.)
Скрыть словарь
📅 156-КҮН / 156-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
🎬 ҚАЗАҚ ТІЛІН ҮЙРЕНУДЕ ФИЛЬМ ҚАРАУДЫҢ ПАЙДАСЫ
ПОЛЬЗА ОТ ПРОСМОТРА ФИЛЬМОВ ПРИ ИЗУЧЕНИИ КАЗАХСКОГО ЯЗЫКА
📌 Глагол дня: қарау – смотреть
Тамыз айының ортасында мен қазақ тіліндегі фильмдерді қарай бастадым.
В середине августа я начал смотреть фильмы на казахском языке.
Бүгінгі күнге дейін алпыс фильм қарап үлгердім — міне, олардың тізімі (https://t.me/soileu_kz/39/10845) 👉.
На сегодня я уже посмотрел 60 фильмов — вот их список.
Менің ойымша, тілді үйрену кезінде фильм қарау — өте маңызды.
Я считаю, что при изучении языка просмотр фильмов очень важен.
Оның бірнеше маңызды себебі бар.
И у этого есть несколько веских причин.
✅ Актерлердің дикциясы анық, мәтіндері алдын ала дайындалады.
У актеров правильная дикция, а тексты заранее подготовлены.
Сондықтан олардың айтылуын қайталау дұрыс сөйлеудің мықты негізін қалыптастырады.
Поэтому повторение их произношения закладывает прочный фундамент правильного звучания.
✅ Әр фильмді көру айтылғанды түсіну қабілетін дамытады, яғни тыңдау дағдысын жақсартады.
Каждый просмотр фильма тренирует способность понимать сказанное, то есть улучшает навык восприятия.
✅ Фильмдер — тілдік ортаға енуге өте ыңғайлы тәсіл: экраннан болып жатқан оқиғаларды, декорацияларды және сөздердің қолданылатын жағдайларын көресіз.
Фильмы — это удобный способ погрузиться в языковую среду: вы видите происходящее, декорации и ситуации, в которых употребляются слова.
✅ Сонымен қатар кез келген фильмді тоқтатып, артқа айналдырып, бірнеше рет қайта тыңдауға болады.
Кроме того, любой фильм можно остановить, перемотать назад и прослушать несколько раз.
Бұл тіркестерді қайталап, жаттап алуға өте ыңғайлы.
Это очень удобно для повторения и запоминания выражений.
📘 ГРАММАТИКА: Спряжение глагола «ҚАРАУ» по временам и лицам
📝 Глагол қарау означает «смотреть» (фильм, на человека, в окно, на небо и др.).
Формы образуются с помощью личных окончаний (–мын, –сың, –сыз...) и вспомогательных слов (жатыр, жоқ и др.).
🔷 БУДУЩЕЕ / НЕОПРЕДЕЛЁННОЕ ВРЕМЯ
Мен қараймын (Я смотрю / буду смотреть) / қарамаймын / қараймын ба?
Сен қарайсың / қарамайсың / қарайсың ба?
Сіз қарайсыз / қарамайсыз / қарайсыз ба?
Біз қараймыз / қарамаймыз / қараймыз ба?
Сендер қарайсыңдар / қарамайсыңдар / қарайсыңдар ма?
Сіздер қарайсыздар / қарамайсыздар / қарайсыздар ма?
Ол қарайды / қарамайды / қарай ма?
Олар қарайды / қарамайды / қарай ма?
🔸 НАСТОЯЩЕЕ ВРЕМЯ
Мен қарап жатырмын (Я сейчас смотрю) / қарап жатқан жоқпын / қарап жатырмын ба?
Сен қарап жатырсың / қарап жатқан жоқсың / қарап жатырсың ба?
Сіз қарап жатырсыз / қарап жатқан жоқсыз / қарап жатырсыз ба?
Біз қарап жатырмыз / қарап жатқан жоқпыз / қарап жатырмыз ба?
Сендер қарап жатырсыңдар / қарап жатқан жоқсыңдар / қарап жатырсыңдар ма?
Сіздер қарап жатырсыздар / қарап жатқан жоқсыздар / қарап жатырсыздар ма?
Ол қарап жатыр / қарап жатқан жоқ / қарап жатыр ма?
Олар қарап жатыр / қарап жатқан жоқ / қарап жатыр ма?
▪️ ПРОШЕДШЕЕ ВРЕМЯ
Мен қарадым (Я смотрел) / қараған жоқпын / қарадым ба?
Сен қарадың / қараған жоқсың / қарадың ба?
Сіз қарадыңыз / қараған жоқсыз / қарадыңыз ба?
Біз қарадық / қараған жоқпыз / қарадық па?
Сендер қарадыңдар / қараған жоқсыңдар / қарадыңдар ма?
Сіздер қарадыңыздар / қараған жоқсыздар / қарадыңыздар ма?
Ол қарады / қараған жоқ / қарады ма?
Олар қарады / қараған жоқ / қарады ма?
📌 ДРУГИЕ ФОРМЫ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ГЛАГОЛА
📄 Страдательный залог (ырықсыз етіс)
Суффиксы: –л, –ыл, –іл, –ын, –ін, –н
қаралу — быть просмотренным, рассматриваться
Мысалы: Бала дәрігерге қаралды — Ребёнок был осмотрен врачом.
📄 Возвратный залог (өздік етіс)
Суффиксы: –н, –ын, –ін
қарану — оглядываться, осматриваться, озираться
Мысалы: Қараңғыда жүрген адам жиі қаранып қояды.
Человек, идущий в темноте, часто оглядывается.
📄 Взаимный залог (ортақ етіс)
Суффиксы: –ыс, –іс, –с
қарасу — смотреть друг на друга, переглядываться
Мысалы: Балалар қарасып күлді — Дети переглянулись и рассмеялись.
📄 Каузатив (себептес етіс)
Суффиксы: –т, –қыз, –кіз, –ғыз, –гіз
қаратқызу — заставить смотреть, показать, отправить на осмотр
Мысалы: Әке баласын дәрігерге қаратқызды — Отец показал сына врачу.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
қазақ тілін — казахский язык
(қазақ тілі — казахский язык, -н — вин. падеж)
үйренуде — при изучении, в процессе изучения
(үйрену — учить, изучать, -де — мест. падеж)
қараудың — просмотра
(қарау — смотреть, -дың — род. падеж)
пайдасы — польза
(пайда — польза, -сы — притяж.)
тамыз айының — месяца августа
(тамыз — август, ай — месяц, -ының — род. падеж)
ортасында — в середине
(орта — середина, -сында — мест. падеж)
қазақ тіліндегі — на казахском языке
(қазақ тілі — казахский язык, -ндегі — мест. суффикс принадлежности)
фильмдерді — фильмы
(фильм, -дер — мн. ч., -ді — вин. падеж)
қарай бастадым — начал смотреть
(қарау — смотреть, -й бастау — начинать действие, -дым — я, прош. вр.)
бүгінгі күнге дейін — до сегодняшнего дня
(бүгінгі — сегодняшний, күн — день, -ге дейін — до)
алпыс — шестьдесят
қарап үлгердім — успел посмотреть
(қарау — смотреть, -п үлгеру — успеть сделать, -дім — я, прош. вр.)
міне — вот
олардың — их
(олар — они, -дың — род. падеж)
тізімі — список
(тізім — список, -і — притяж.)
менің ойымша — по моему мнению
(мен — я, -ің — мой, ой — мнение, -ымша — согласно)
тілді — язык
(тіл — язык, -ді — вин. падеж)
үйрену кезінде — при изучении
(үйрену — изучение, -кезінде — во время)
фильм қарау — просмотр фильма
өте маңызды — очень важно
(өте — очень, маңызды — важный)
оның — его, её, этого
(ол — он/она, -ның — род. падеж)
бірнеше — несколько
маңызды — важных, веских
себебі — причина
(себеп — причина, -і — притяж.)
бар — есть
актерлердің — актёров
(актер — актёр, -лер — мн. ч., -дің — род. падеж)
дикциясы — дикция
(дикция, -сы — притяж.)
анық — чёткая, ясная
мәтіндері — тексты
(мәтін — текст, -дері — мн. ч. притяж.)
алдын ала — заранее
дайындалады — готовятся
(дайындалу — готовиться, -ады — наст. вр.)
сондықтан — поэтому
олардың — их
айтылуын — произношение
(айту — говорить, айтылу — произношение, -ын — вин. падеж)
қайталау — повторение
(қайталау — повторять)
дұрыс — правильное
сөйлеудің — речи, говорения
(сөйлеу — речь, -дің — род. падеж)
мықты — прочный, крепкий
негізін — основу
(негіз — основа, -ін — вин. падеж)
қалыптастырады — формирует, создаёт
(қалыптастыру — формировать, -ады — наст. вр.)
әр фильмді — каждый фильм
(әр — каждый, фильм, -ді — вин. падеж)
көру — просмотр, видеть
айтылғанды — сказанное, услышанное
(айту — говорить, айтылған — сказанное, -ды — вин. падеж)
түсіну қабілетін — способность понимать
(түсіну — понимать, қабілет — способность, -ін — вин. падеж)
дамытады — развивает
(дамыту — развивать, -ады — наст. вр.)
яғни — то есть
тыңдау дағдысын — навык восприятия, слушания
(тыңдау — слушать, дағды — навык, -сын — вин. падеж)
жақсартады — улучшает
(жақсарту — улучшать, -ады — наст. вр.)
тілдік ортаға — в языковую среду
(тілдік — языковая, орта — среда, -ға — дат. падеж)
енуге — погружаться, входить
(ену — входить, -уге — инф. цель)
өте — очень
ыңғайлы — удобный
тәсіл — способ
экраннан — с экрана
(экран, -нан — исходн. падеж)
болып жатқан — происходящие
(болу — быть, -ып жатқан — прич., процесс)
оқиғаларды — события
(оқиға — событие, -лар — мн. ч., -ды — вин. падеж)
декорацияларды — декорации
сөздердің — слов
(сөз — слово, -дердің — род. мн. ч.)
қолданылатын — употребляемые
(қолдану — использовать, -ылатын — прич. наст. вр.)
жағдайларын — ситуации, обстоятельства
(жағдай — ситуация, -лар — мн. ч., -ын — вин. падеж)
көресіз — вы видите
сонымен қатар — кроме того
кез келген — любой
фильмді — фильм
(фильм, -ді — вин. падеж)
тоқтатып — остановив
(тоқтату — останавливать, -п — деепр.)
артқа — назад
(арт — зад, -қа — направ. падеж)
айналдырып — перематывая
(айналдыру — вращать, перематывать, -ып — деепр.)
бірнеше рет — несколько раз
қайта — снова
тыңдауға — слушать (цель)
(тыңдау — слушать, -уға — инф. цель)
болады — можно, возможно
тіркестерді — выражения
(тіркес — выражение, сочетание, -тер — мн. ч., -ді — вин. падеж)
қайталап — повторяя
(қайталау — повторять, -п — деепр.)
жаттап алуға — выучить, запомнить (цель)
(жаттау — запоминать, -п алу — сделать для себя, -ға — цель)
өте — очень
ыңғайлы — удобно
Скрыть словарь
📅 157-КҮН / 157-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
🚌 ТЕЛЕФОН АЛМАСТЫРҒАН ТАҒЫ БІР ӘДЕТ
ЕЩЕ ОДНА ПРИВЫЧКА, КОТОРУЮ ЗАМЕНИЛ ТЕЛЕФОН
📌 Глагол дня: жету – достигать, добираться
Бұрын адамдар бір-бірінен қай жерге қай автобуспен баруға болатынын жиі сұрайтын.
Раньше люди часто спрашивали друг у друга, на каком автобусе можно доехать до какого-то места.
Жалпы, бұрын адамдар қазіргіден әлдеқайда көп сөйлесетін.
И вообще, раньше люди общались гораздо больше, чем сейчас.
Қазір ешкім ешкімнен ештеңе сұрамайды, өйткені телефонда “2ГИС” немесе “Яндекс Навигатор” сияқты ыңғайлы қосымшалар бар.
Теперь никто ни у кого ничего не спрашивает, потому что в телефоне есть удобные приложения, такие как “2ГИС” или “Яндекс Навигатор”.
Бұл қосымшалар сізге қажетті жерге қандай көлікпен жетуге болатынын, аялдаманың қай жерде орналасқанын және жолдың қанша уақыт алатынын оңай айтып бере алады.
Эти приложения быстро подскажут, на каком транспорте можно добраться до нужного места, где находится остановка и сколько времени займет поездка.
Егер тікелей бағыт болмаса, бағдарлама қай жерде түсу және қай автобусқа ауысу керегін де көрсетеді.
А если нет прямого рейса, программа подскажет, где нужно выйти и на какой автобус пересесть.
Мен Астанаға келген кезде “2ГИС” енді ғана шыққан еді, және оны ешкім білмейтін.
Когда я приехал в Астану, “2ГИС” только появился, и никто о нем не знал.
Сөйтіп, қалаға жаңадан келген мен адамдарға өздеріне қажет жерге қалай жетуге болатынын жиі айтып жүретінмін.
Так получилось, что я, приезжий человек, часто подсказывал людям, как добраться до нужного им места.
Кейде бір адам келіп, қалай баруға болатынын сұрайтын. Мен қосымшаны ашып, қарап, оған айтып беретінмін.
Подходил человек, спрашивал как доехать куда-то. Я открывал приложение и подсказывал.
📘 ГРАММАТИКА: Форма повторяющегося действия в прошедшем времени — «–атын / –етін / –йтын»
📑 Примеры из текста:
Сөйтіп, қалаға жаңадан келген мен адамдарға өздеріне қажет жерге қалай жетуге болатынын жиі айтып жүретінмін.
Так получилось, что я, приезжий человек, часто подсказывал людям, как добраться до нужного им места.
Кейде бір адам келіп, қалай баруға болатынын сұрайтын.
Иногда подходил человек и спрашивал, как доехать куда-то.
Мен қосымшаны ашып, қарап, оған айтып беретінмін.
Я открывал приложение и подсказывал ему.
🔍 Что разбираем:
айтып жүретінмін — я часто говорил / подсказывал
сұрайтын — обычно спрашивал
айтып беретінмін — я объяснял, подсказывал
📝 –атын / –етін / –йтын — это суффиксы причастной формы прошедшего времени, которые выражают действие, часто происходившее в прошлом или ставшее привычным.
🗣 Переводится как: «часто делал», «бывало делал», «обычно делал».
🛠 Основа глагола + –атын / –етін / –йтын + личное окончание
айт → айтатынмын (я говорил, обычно говорил)
жаз → жазатынмын (я писал, бывало писал)
көр → көретінмін (я смотрел, обычно смотрел)
оқы → оқитынмын (я читал, имел привычку читать)
🧩 Примеры в предложениях:
Мен ерте тұратынмын. — Я обычно вставал рано.
Ол көп оқитын. — Он много читал.
Біз анда-санда кездесетінбіз. — Мы иногда встречались.
Сен осылай айтатынсың. — Ты так говорил.
Мен оған жиі көмектесетінмін. — Я часто помогал ему.
Балалар кешке ойнайтын. — Дети по вечерам играли.
Мұғалім бізге үнемі түсіндіретін. — Учитель всегда объяснял нам.
Ата-анам демалыста ауылға баратын. — Родители по выходным ездили в деревню.
Мен кітап оқуды жақсы көретінмін. — Я любил читать книги.
Қыста біз шанамен сырғанайтынбыз. — Зимой мы катались на санках.
📌 Суффиксы –атын / –етін / –йтын образуют форму, обозначающую повторяющееся, привычное или постоянное действие в прошедшем времени.
Часто употребляются с наречиями: жиі (часто), кейде (иногда), бұрын (раньше), үнемі (всегда).
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
алмастырған — заменивший
(алмастыру — заменять, -ған — прич. прош. вр.)
тағы — ещё, снова
бір — один, одна
әдет — привычка
бұрын — раньше
адамдар — люди
бір-бірінен — друг у друга
(бір-бірі — друг друга, -нен — исходн. падеж)
қай жерге — до какого места
(қай — какой, жер — место, -ге — дат. падеж)
қай автобуспен — на каком автобусе
(қай — какой, автобус — автобус, -пен — твор. падеж)
баруға — поехать, добраться (цель)
(бару — идти, ехать, -уға — инф. цель)
болатынын — можно, возможно (что)
(болу — быть, -атын — прич. наст. вр., -ын — вин. падеж)
жиі — часто
сұрайтын — спрашивали, обычно спрашивали
(сұрау — спрашивать, -йтын — прич. наст. вр., повторяющееся действие)
жалпы — вообще, в целом
қазіргіден — чем сейчас, по сравнению с настоящим
(қазіргі — нынешний, -ден — исходн. падеж, сравнение)
әлдеқайда — гораздо, намного
көп — много
сөйлесетін — общались
(сөйлесу — разговаривать, -етін — прич. наст. вр.)
қазір — сейчас
ешкім — никто
ешкімнен — ни у кого
(ешкім — никто, -нен — исходн. падеж)
ештеңе — ничего
сұрамайды — не спрашивает
(сұрау — спрашивать, -майды — отриц. наст. вр.)
өйткені — потому что
телефонда — в телефоне
немесе — или
сияқты — как, подобно
ыңғайлы — удобные
қосымшалар — приложения
бұл — это
сізге — вам
қажетті — нужное, необходимое
жерге — в место, куда
(направ. падеж)
қандай көлікпен — на каком транспорте
(қандай — какой, көлік — транспорт, -пен — твор. падеж)
жетуге — добраться (цель)
(жету — достигать, -уге — инф. цель)
болатынын — можно (что)
(болу — быть, -атын — прич. наст. вр., -ын — вин. падеж)
аялдаманың — остановки
(аялдама — остановка, -ның — род. падеж)
қай жерде — где
орналасқанын — расположено (что)
(орналасу — находиться, -қан — прич., -ын — вин. падеж)
жолдың — дороги, пути
(жол — путь, дорога, -дың — род. падеж)
қанша — сколько
уақыт — время
алатынын — займёт (что)
(алу — брать, занимать, -атын — прич., -ын — вин. падеж)
оңай — легко
айтып бере алады — может рассказать
(айту — говорить, рассказывать, -п беру — сделать для кого-то, -а алады — может)
егер — если
тікелей — прямой
бағыт — направление, маршрут
болмаса — если нет
(болмау — не быть, -са — условн. форма)
бағдарлама — программа
қай жерде — где
түсу — сойти
және — и
қай автобусқа — на какой автобус
(қай — какой, автобус — автобус, -қа — направ. падеж)
ауысу — пересесть
керегін — нужно (что)
(керек — нужно, -гін — вин. форма)
де — тоже
көрсетеді — показывает
(көрсету — показывать, -еді — наст. вр.)
Астанаға — в Астану
келген кезде — когда приехал
(келу — приходить, приезжать, -ген кезде — когда...)
енді ғана — только что, недавно
шыққан еді — появился
(шығу — выходить, появляться, -қан еді — прош. вр. уточнение)
оны — его, её (вин. форма от «ол»)
ешкім — никто
білмейтін — не знал
(білу — знать, -мейтін — отриц. прич. наст. вр.)
сөйтіп — так, таким образом
қалаға — в город
жаңадан — вновь, заново, как новичок
келген — приехавший, пришедший
(келу — приходить, приезжать, -ген — прич.)
адамдарға — людям
өздеріне — им самим
(өздері — они сами, -не — дат. падеж)
қажет жерге — нужное место
(қажет — нужный, жер — место, -ге — направ. падеж)
қалай — как
жетуге — добраться (цель)
(жету — достигать, -уге — инф. цель)
болатынын — можно (что)
(болу — быть, -атын — прич., -ын — вин. падеж)
жиі — часто
айтып жүретінмін — рассказывал, подсказывал (обычно)
(айту — говорить, -п жүру — делать регулярно, -етінмін — я, прош. вр.)
кейде — иногда
бір адам — один человек
келіп — подойдя
(келу — прийти, -іп — деепр.)
қалай баруға болатынын — как можно доехать
(қалай — как, бару — ехать, -уға болу — можно ехать, -тын — прич., -ын — вин. падеж)
сұрайтын — спрашивал
(сұрау — спрашивать, -йтын — прич., повтор. действие)
қосымшаны — приложение
(ны — вин. падеж)
ашып — открыв
(ашу — открывать, -ып — деепр.)
қарап — посмотрев
(қарау — смотреть, -п — деепр.)
оған — ему, ей
(ол — он/она, -ға — дат. падеж)
айтып беретінмін — рассказывал, подсказывал
(айту — говорить, рассказывать, -п беру — сделать для кого-то, -етінмін — я, прош. вр.)
Скрыть словарь
📅 158-КҮН / 158-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
🤝 БІЗДІҢ ӨМІРІМІЗ ӨТІНІШТЕР МЕН ҰСЫНЫСТАРДАН ТҰРАДЫ
НАША ЖИЗНЬ СОСТОИТ ИЗ ПРОСЬБ И ПРЕДЛОЖЕНИЙ
📌 Глагол дня: ұсыну – предлагать
Бір адамдарға бір нәрсе қажет, ал басқалары бір нәрсе ұсынады.
Одним людям что-то нужно, другие что-то предлагают.
Осылайша біздің қарым-қатынасымыз да, бүкіл өміріміз де қалыптасады.
Так строятся наши взаимоотношения и вся наша жизнь.
Өткен аптада менің клиентімнің сайтында мәселе туындады.
На прошлой неделе у моего клиента возникла проблема с его сайтом.
Мен оған бірнеше шешім нұсқасын ұсындым, ол біреуін таңдады және мәселе шешілді.
Я предложил ему несколько вариантов решений, он выбрал один, и проблема была решена.
Жұмысымды аяқтаған соң мен қазақ тілі чатына кіріп, Ренаттың суреттер бойынша қазақша сөйлемдер құрайық деген ұсынысын көрдім.
Выполнив работу, я зашел в чат казахского языка и увидел предложение Рената (https://t.me/soileu_kz/14884) начать составлять предложения на казахском по картинкам.
Маған оның ұсынысы ұнады, енді біз оны күн сайын орындаймыз.
Мне понравилось его предложение, и теперь мы делаем это каждый день.
Сондай-ақ өткен аптада маған досым қоңырау шалып, кездесуді ұсынды.
А еще на прошлой неделе мне позвонил друг и предложил встретиться.
Мен келістім, ол маған жұмыс орныма келді.
Я согласился, и он приехал ко мне на работу.
Содан кейін ол “Кесе самса” кафесіне барып, жаңа тағамның дәмін татып көруді ұсынды.
Потом он предложил сходить в кафе “Кесе самса” попробовать новое блюдо.
Мен келістім, тағам өте дәмді болып шықты, әрі біз жақсы әңгімелестік.
Я согласился, оно оказалось очень вкусным, и мы хорошо пообщались.
Бұл әңгімені шексіз жалғастыруға болады, өйткені біздің өміріміз біреудің өтініштері мен ұсыныстарынан тұрады.
Этот рассказ можно продолжать бесконечно, потому что вся наша жизнь состоит из чьих-то просьб и предложений.
📘 ГРАММАТИКА: Спряжение глагола «ҰСЫНУ» по временам и лицам
📝 Глагол ұсыну означает «предлагать, вручать, подавать» (варианты: предлагать помощь, еду, идею, документ и т.д.).
Формы образуются с помощью личных окончаний (–мын, –сың, –сыз...) и вспомогательных слов (жатыр, жоқ и др.).
🔷 БУДУЩЕЕ / НЕОПРЕДЕЛЁННОЕ ВРЕМЯ
Мен ұсынамын (Я предлагаю / буду предлагать) / ұсынбаймын (Не предлагаю) / ұсынамын ба? (Предлагаю)
Сен ұсынасың / ұсынбайсың / ұсынасың ба?
Сіз ұсынасыз / ұсынбайсыз / ұсынасыз ба?
Біз ұсынамыз / ұсынбаймыз / ұсынамыз ба?
Сендер ұсынасыңдар / ұсынбайсыңдар / ұсынасыңдар ма?
Сіздер ұсынасыздар / ұсынбайсыздар / ұсынасыздар ма?
Ол ұсынады / ұсынбайды / ұсына ма?
Олар ұсынады / ұсынбайды / ұсына ма?
🔸 НАСТОЯЩЕЕ ВРЕМЯ
Мен ұсынып отырмын (Я сейчас предлагаю) / ұсынып отырған жоқпын / ұсынып отырмын ба?
Сен ұсынып отырсың / ұсынып отырған жоқсың / ұсынып отырсың ба?
Сіз ұсынып отырсыз / ұсынып отырған жоқсыз / ұсынып отырсыз ба?
Біз ұсынып отырмыз / ұсынып отырған жоқпыз / ұсынып отырмыз ба?
Сендер ұсынып отырсыңдар / ұсынып отырған жоқсыңдар / ұсынып отырсыңдар ма?
Сіздер ұсынып отырсыздар / ұсынып отырған жоқсыздар / ұсынып отырсыздар ма?
Ол ұсынып отыр / ұсынып отырған жоқ / ұсынып отыр ма?
Олар ұсынып отыр / ұсынып отырған жоқ / ұсынып отыр ма?
▪️ ПРОШЕДШЕЕ ВРЕМЯ
Мен ұсындым (Я предложил) / ұсынған жоқпын / ұсындым ба?
Сен ұсындың / ұсынған жоқсың / ұсындың ба?
Сіз ұсындыңыз / ұсынған жоқсыз / ұсындыңыз ба?
Біз ұсындық / ұсынған жоқпыз / ұсындық па?
Сендер ұсындыңдар / ұсынған жоқсыңдар / ұсындыңдар ма?
Сіздер ұсындыңыздар / ұсынған жоқсыздар / ұсындыңыздар ма?
Ол ұсынды / ұсынған жоқ / ұсынды ма?
Олар ұсынды / ұсынған жоқ / ұсынды ма?
📌 ДРУГИЕ ФОРМЫ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ГЛАГОЛА
📄 Страдательный залог (ырықсыз етіс)
Суффиксы: –л, –ыл, –іл, –ын, –ін, –н
ұсынылу — быть предложенным, предлагаться
Мысалы: Жоба жиналыста ұсынылды — Проект был предложен на собрании.
📄 Взаимный залог (ортақ етіс)
Суффиксы: –ыс, –іс, –с
ұсынысу — предлагать друг другу, советоваться
Мысалы: Олар өзара ұсынысты талқыласып, келісімге келді — Они обсудили предложения друг друга и пришли к согласию.
📄 Каузатив (себептес етіс)
Суффиксы: –т, –қыз, –кіз, –ғыз, –гіз
ұсындыру — заставить предложить, поручить подать предложение, выдвинуть, рекомендовать
Мысалы: Директор хатшысына өтінішті ұсындыруды тапсырды — Директор поручил секретарю подать заявление.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
біздің — наша
(біз — мы, -дің — род. падеж)
өміріміз — жизнь наша
(өмір — жизнь, -іміз — притяж.)
өтініштер — просьбы
(өтініш — просьба, -тер — мн. ч.)
ұсыныстардан — из предложений
(ұсыныс — предложение, -тар — мн. ч., -дан — исходн. падеж)
турады — состоит
(тұру — стоять, состоять, -ады — наст. вр.)
бір — один, некий
адамдарға — людям
(адам — человек, -дарға — дат. мн. ч.)
бір нәрсе — что-то
(бір — один, нәрсе — вещь)
қажет — нужно, необходимо
ал — а, а вот
басқалары — другие
(басқа — другой, -лар — мн. ч., -ы — притяж.)
бір нәрсе — что-то
ұсынады — предлагают
(ұсыну — предлагать, -ады — наст. вр.)
осылайша — таким образом
қарым-қатынасымыз — наши отношения
(қарым-қатынас — отношения, -ымыз — притяж.)
да — тоже, и
бүкіл — вся, весь
қалыптасады — формируется, строится
(қалыптасу — формироваться, -ады — наст. вр.)
өткен аптада — на прошлой неделе
(өткен — прошедший, апта — неделя, -да — мест. падеж)
менің — мой
клиентімнің — моего клиента
(клиент — клиент, -ім — мой, -нің — род. падеж)
сайтында — на сайте
(сайт, -ында — мест. падеж)
мәселе — проблема, вопрос
туындады — возникла
(туындау — возникать, -ды — прош. вр.)
оған — ему, ей
(ол — он/она, -ға — дат. падеж)
бірнеше — несколько
шешім — решение
нұсқасын — вариант, версию
(нұсқа — вариант, -сын — вин. падеж, притяж.)
ұсындым — предложил
(ұсыну — предлагать, -дым — я, прош. вр.)
ол — он
біреуін — один из них
(біреу — один, -ін — вин. падеж)
таңдады — выбрал
(таңдау — выбирать, -ды — прош. вр.)
шешілді — была решена
(шешілу — решаться, -ді — прош. вр.)
жұмысымды — свою работу
(жұмыс — работа, -ым — моя, -ды — вин. падеж)
аяқтаған соң — после того как закончил
(аяқтау — закончить, -ған соң — после)
қазақ тілі чатына — в чат казахского языка
(қазақ тілі — казахский язык, чат, -на — направ. падеж)
кіріп — зайдя
(кіру — входить, -іп — деепр.)
Ренаттың — Рената
(Ренат, -тың — род. падеж)
суреттер бойынша — по картинкам
(сурет — рисунок, -тер — мн. ч., бойынша — по, согласно)
қазақша сөйлемдер — предложения на казахском
(қазақша — по-казахски, сөйлем — предложение, -дер — мн. ч.)
құрайық деген — “составим” (предлагающий смысл)
(құрау — составлять, -йық — давайте, -деген — цитирующий аффикс)
ұсынысын — его предложение
көрдім — увидел
(көру — видеть, -дім — я, прош. вр.)
маған — мне
оның — его, её
ұсынысы — предложение
(ұсыныс — предложение, -ы — притяж.)
ұнады — понравилось
(ұнау — нравиться, -ды — прош. вр.)
енді — теперь
оны — его, это (вин. форма)
күн сайын — каждый день
(күн — день, сайын — каждый)
орындаймыз — выполняем
(орындау — выполнять, -ймыз — мы, наст. вр.)
сондай-ақ — также, кроме того
өткен аптада — на прошлой неделе
досым — мой друг
қоңырау шалып — позвонив
(қоңырау шалу — звонить, -ып — деепр.)
кездесуді — встречу
(кездесу — встречаться, -ді — вин. падеж)
келістім — согласился
(келісу — соглашаться, -тім — я, прош. вр.)
ол — он
жұмыс орныма — на мое рабочее место
(жұмыс орны — место работы, -ма — дат. притяж.)
келді — пришёл, приехал
(келу — приходить, -ді — прош. вр.)
содан кейін — после этого, затем
кафесіне — в кафе
(кафе, -сіне — дат. падеж)
барып — сходив
(бару — идти, -ып — деепр.)
жаңа тағамның — нового блюда
(жаңа — новый, тағам — блюдо, -ның — род. падеж)
дәмін — вкус
(дәм — вкус, -ін — вин. падеж)
татып көруді — попробовать (на вкус)
(татып көру — пробовать, -ді — вин. падеж)
тағам — блюдо
өте дәмді — очень вкусное
(өте — очень, дәмді — вкусный)
болып шықты — оказалось
(болу — быть, -п шығу — оказаться)
әрі — и, при этом
жақсы — хорошо
әңгімелестік — пообщались, поговорили
(әңгімелесу — беседовать, -тік — мы, прош. вр.)
бұл — это
әңгіме — рассказ, история
шексіз — бесконечно
жалғастыруға — продолжать (цель)
(жалғастыру — продолжать, -ға — инф. цель)
болады — можно
өйткені — потому что
өміріміз — наша жизнь
біреудің — чьи-то, кого-то
(біреу — кто-то, -дің — род. падеж)
өтініштері — просьбы (мн. ч.)
(өтініш — просьба, -тер — мн. ч., -і — притяж.)
ұсыныстарынан — из предложений
(ұсыныс — предложение, -тар — мн. ч., -ынан — исходн. падеж)
турады — состоит
Скрыть словарь
📅 159-КҮН / 159-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
🧘♀️ ҚИЫН ЖАҒДАЙЛАРДА ҚАЛАЙ САБЫР САҚТАУҒА БОЛАДЫ?
КАК СОХРАНЯТЬ СПОКОЙСТВИЕ В ТРУДНЫХ СИТУАЦИЯХ
📌 Глагол дня: сабыр сақтау – сохранять спокойствие
Біз өз-өзімізді ұстай алмай қалған сәттерде үлкен қателікке жол беруіміз мүмкін, сондықтан кез келген жағдайда сабыр сақтау өте маңызды. Бірақ қалай?
Когда мы выходим из себя, можем совершить серьёзные ошибки, поэтому в любой ситуации очень важно сохранять спокойствие. Но как?
Күйзеліс кезінде алдымен тынысыңызды қалыпқа келтіріп, ойыңызды реттеуге тырысыңыз.
В стрессовой ситуации сначала восстановите дыхание и постарайтесь упорядочить мысли.
Ең бастысы — эмоцияңыз, тынысыңыз және сабырлы ойыңыз қалыпқа келгенше ештеңе айтып, ештеңе істемеңіз.
Самое главное — ничего не говорите и не делайте, пока ваши эмоции, дыхание и спокойное рассуждение не придут в норму.
Ол үшін су ішуге, серуендеп келуге немесе жай ғана тыныш отырып демалуға болады — бұл мидың тынығуына көмектеседі.
Для этого можно выпить воды, пройтись или просто посидеть спокойно — это помогает мозгу отдохнуть.
Одан кейін жағдайды бағалап, не нәрсе сізге ашу мен мазасыздық тудырып тұрғанын анықтаңыз және оған басқа қырынан қарап көріңіз.
Затем нужно оценить ситуацию, определить, что вызывает раздражение, и попробовать взглянуть на неё под другим углом.
Мәселелерді анықтаған соң, оларды біртіндеп шешуге кірісіңіз, оң көзқарасыңызды жоғалтпаңыз.
Определив проблемы, начинайте их решать постепенно, не теряя позитивный настрой.
Егер өз бетіңізше күресу қиын болса, жақыныңыздан көмек сұраңыз.
Если трудно справиться самому, попросите помощи у близкого человека.
Көбінесе ашушаңдық ұйқының жетіспеуінен болады. Егер солай болса, жақсылап демалыңыз.
Часто раздражительность является следствием недосыпания. Если это так, тогда отдохните.
Есіңізде болсын: сабыр сақтау — туа біткен қасиет емес, оны күн сайын дамытуға болатын дағды.
И помните, сохранять спокойствие — не врождённое качество, а навык, который можно развить ежедневной практикой.
📘 ГРАММАТИКА: Конструкция –ғанша / –генше / –қанша / –кенше — значение «пока не…», «до тех пор, пока…»
📑 Пример из текста:
Ең бастысы — эмоцияңыз, тынысыңыз және сабырлы ойыңыз қалыпқа келгенше ештеңе айтып, ештеңе істемеңіз.
Главное — ничего не говорите и не делайте, пока ваши эмоции не придут в норму.
🔍 Что разбираем:
Қалыпқа келгенше — образовано от глагола қалыпқа келу — «прийти в норму» и означает «пока не придёт в норму».
📝 Аффиксы –ғанша / –генше / –қанша / –кенше образуют временную конструкцию, которая указывает, до какого момента совершается действие.
👉 Она выражает значение «пока не…» или «до тех пор, пока не произойдёт другое действие».
Такая форма соединяет два действия: первое продолжается до того момента, как наступит второе.
👉 В действительности эта форма состоит из двух частей:
–ған / –ген / –қан / –кен — это суффикс причастия прошедшего времени, обозначающий завершённое действие,
а –ша / –ше добавляет значение временной границы, то есть «до тех пор, пока».
👉 Соединяясь, они образуют устойчивую конструкцию –ғанша / –генше / –қанша / –кенше.
🛠 Берём основу глагола и добавляем суффиксы –ған / –ген / –қан / –кен, затем прибавляем –ша / –ше.
келу → келген → келгенше — пока не пришёл
бару → барған → барғанша — пока не пошёл
шығу → шыққан → шыққанша — пока не вышел
🧩 Примеры в предложениях:
Ол келгенше, біз күтеміз.
Пока он не придёт, мы подождём.
Күн шыққанша ұйықтай берді.
Он спал, пока не взошло солнце.
Жаңбыр басылғанша далаға шықпаңыз.
Не выходите на улицу, пока дождь не прекратится.
Бала тынышталғанша бәрі үнсіз отырды.
Все молчали, пока ребёнок не успокоился.
Эмоцияңыз қалыпқа келгенше ештеңе істемеңіз.
Ничего не делайте, пока ваши эмоции не придут в норму.
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
қиын — трудный, сложный
жағдайларда — в ситуациях, в обстоятельствах
(жағдай — ситуация, -лар — мн. ч., -да — мест. падеж)
қалай — как
сабыр — спокойствие, терпение
сақтауға — сохранять (цель)
(сақтау — сохранять, -уға — инф. цель)
болады — можно, возможно
(болу — быть, -ады — наст. вр.)
біз — мы
өз-өзімізді — самих себя
(өзіміз — мы сами, -ді — вин. падеж)
ұстай алмай — не удержав
(ұстау — держать, -й алмай — не сумев)
қалған — оставшийся, оказавшийся
(қалу — оставаться, -ған — прич. прош. вр.)
сәттерде — в моменты
(сәт — момент, -тер — мн. ч., -де — мест. падеж)
үлкен — большая, серьёзная
қателікке — к ошибке
(қателік — ошибка, -ке — дат. падеж)
жол беруіміз — позволить, допустить (мы)
(жол беру — позволять, -іміз — мы, притяж.)
мүмкін — возможно
сондықтан — поэтому
кез келген жағдайда — в любой ситуации
(кез келген — любой, жағдай — ситуация, -да — мест. падеж)
сабыр сақтау — сохранять спокойствие
өте — очень
маңызды — важно
бірақ — но
қалай — как
күйзеліс кезінде — во время стресса
(күйзеліс — стресс, -кезінде — во время)
алдымен — сначала
тынысыңызды — дыхание ваше
(тыныс — дыхание, -ыңыз — ваше, -ды — вин. падеж)
қалыпқа келтіріп — восстановив, приведя в норму
(қалыпқа келтіру — восстанавливать)
ойыңызды — мысли ваши
(ой — мысль, -ыңыз — ваши, -ды — вин. падеж)
реттеуге — упорядочить (цель)
(реттеу — упорядочить, -уге — инф. цель)
тырысыңыз — постарайтесь
(тырысу — стараться, -ңыз — повел. форма «вы»)
ең бастысы — самое главное
эмоцияңыз — ваша эмоция
тынысыңыз — ваше дыхание
сабырлы ойыңыз — спокойная мысль, рассуждение
қалыпқа келгенше — пока не придёт в норму
(қалыпқа келу — восстанавливаться, -генше — пока не...)
ештеңе — ничего
айтып — говоря, сказав
(айту — говорить, -ып — деепр.)
істемеңіз — не делайте
(істеу — делать, -меңіз — отриц. повел. «вы»)
ол үшін — для этого
су ішуге — пить воду (цель)
(су — вода, ішу — пить, -ге — инф. цель)
серуендеп келуге — прогуляться, пройтись
(серуендеу — гулять)
немесе — или
жай ғана — просто
тыныш отырып — спокойно посидев
(тыныш — спокойно, отыру — сидеть, -ып — деепр.)
демалуға — отдохнуть (цель)
болады — можно
бұл — это
мидың — мозга
(ми — мозг, -дың — род. падеж)
тынығуына — отдыху, восстановлению
(тынығу — отдыхать, -на — дат. падеж)
көмектеседі — помогает
одан кейін — после этого
жағдайды — ситуацию
(ды — вин. падеж)
бағалап — оценив
(бағалау — оценивать)
не нәрсе — что именно
сізге — вам
ашу мен мазасыздық — раздражение и беспокойство
тудырып тұрғанын — вызывает (что)
(тудыру — вызывать, -ып тұрған — прич. наст. вр., -ын — вин. падеж)
анықтаңыз — определите
оған — на это
басқа қырынан — с другой стороны
(басқа — другой, қыры — сторона)
қарап көріңіз — попробуйте посмотреть
мәселелерді — проблемы
(мәселе — проблема, -лер — мн. ч., -ді — вин. падеж)
анықтаған соң — после того как определили
(анықтау — определить, -ған соң — после)
оларды — их
біртіндеп — постепенно
шешуге — решать (цель)
кірісіңіз — приступайте
(кірісу — приступать)
оң көзқарасыңызды — позитивный настрой ваш
(ыңыз — ваш, -ды — вин. падеж)
жоғалтпаңыз — не теряйте
(жоғалту — терять, -паңыз — отриц. повел. «вы»)
егер — если
өз бетіңізше — самостоятельно
(өз бетімен — своими силами, -ше — по-своему)
күресу — бороться
қиын болса — если трудно
жақыныңыздан — у близкого человека
(жақын — близкий, -ыңыз — ваш, -дан — исходн. падеж)
көмек — помощь
сұраңыз — попросите
көбінесе — часто, в основном
ашушаңдық — раздражительность
ұйқының — сна
(ұйқы — сон, -ның — род. падеж)
жетіспеуінен — от недостатка
(жетіспеу — нехватка, -інен — исходн. падеж)
болады — бывает, является
солай болса — если так
(солай — так, -са — если)
жақсылап — хорошенько, как следует
демалыңыз — отдохните
(демалу — отдыхать, -ыңыз — повел. форма «вы»)
есіңізде болсын — помните
туа біткен — врождённый
(туу — рождаться, -а біткен — ставший, врождённый)
қасиет — качество
күн сайын — каждый день
дамытуға — развивать (цель)
болатын — можно, можно развивать
(болу — быть, -атын — прич. наст. вр.)
дағды — навык, привычка
Скрыть словарь
📅 160-КҮН / 160-Й ДЕНЬ
📹 Видео к уроку
✨ МЕНІ ТАҢДАНДЫРАТЫН НӘРСЕЛЕР
ТО, ЧТО МЕНЯ УДИВЛЯЕТ
📌 Глагол дня: таңдану, таң қалу, таңғалу – удивляться
Қазіргі заманда адамды таңдандыру өте қиын.
Современного человека очень сложно удивить.
Неліктен? Себебі біз бәрін естідік, бәрін көрдік және бәрін білеміз.
Почему? Потому что мы всё слышали, всё видели и всё знаем.
Бүгінде кез келген ақпарат санаулы минуттарда бүкіл әлемге тарайды.
Сегодня любая информация распространяется по всему миру за считанные минуты.
Бізді ешқашан таңдандырудан тынбайтын нәрсе — ол табиғаттың сұлулығы.
То, что нас никогда не перестанет удивлять — это красота природы.
Биыл мен Алматы тауларына бардым, олар мені ешқашан таңдандырудан тынбайды.
В этом году я ходил в Алматинские горы, и они меня никогда не перестают удивлять.
Осы сұлулыққа қарасаң — тынысың тарылып, таңғажайып әсерге бөленесің.
Смотришь на эту красоту — и дух захватывает.
Заманауи технологиялар мен олардың тез дамуы да қатты таңқалдырады.
Современные технологии и то, как быстро они развиваются, тоже сильно удивляют.
Міне, биыл мені таңғалдырған нәрселердің тізімі:
Вот список того, что меня удивило в этом году:
— Дүние жүзінде тапсырысты жеткізетін дрондардың дамуы.
Развитие дронов, доставляющих заказы по всему миру.
— Үй шаруасына көмектесетін және сөйлесуге арналған роботтарды сатып алу.
Покупка роботов для общения и помощи по хозяйству.
— Мен дауысыммен қазақ тілінде ChatGPT-мен сөйлескен сәтім.
Когда я голосом поговорил с чатом GPT на казахском языке.
— Әуе такси қызметінің іске қосылуы.
Запуск воздушного сервиса такси.
— Қытайда жүзетін және билейтін автомобильдердің пайда болуы.
Плавающие и танцующие автомобили в Китае.
Ал сіз биыл неге таңдандыңыз?
А чему вы удивились в этом году?
📘 ГРАММАТИКА: Другие слова, образованные от слова «таң» — «удивление»
🔹 таңдану — «удивляться»
📝 Образование: таң + –дан (возвратно-субъектный суффикс) + –у
Ал сіз биыл неге таңдандыңыз?
А чему вы удивились в этом году?
Мен жаңа деректі фильмге қатты таңдандым.
Я сильно удивился новому документальному фильму.
🔹 таңдандыру — «удивлять (кого-то)»
📝 Образовано от: таңдану + –дыр (каузатив) + –у
Адамды таңдандыру өте қиын.
Удивить человека очень сложно.
Бұл көрініс бәрін таңдандырды.
Это зрелище всех удивило.
🔹 таңғалу — изумляться, поражаться
📝 Образовано от: таң + –ғ + алу
Мен оның дарынына таңғалдым.
Я поразился его таланту.
🔹 таңғалдыру — изумлять, поражать
📝 Образовано от: таңғалу + –дыр (каузатив) + –у
Олар мені ешқашан таңғалдырудан тынбайды.
Они никогда не перестают меня удивлять.
Оның батылдығы бәрін таңғалдырды.
Его смелость всех поразила.
🔹таңқалдыру — ошеломить, шокировать
📝 Образовано от словосочетания таң қалу → сращённая форма таңқал- + –дыр + –у
Заманауи технологиялар мен олардың тез дамуы да қатты таңқалдырады.
Современные технологии и то, как быстро они развиваются, тоже поражают.
Бұл жаңалық жұртты таңқалдырды.
Эта новость поразила всех.
🔹 таңғажайып — удивительный, чудесный
📝 Образовано от: таң + ғажайып (чудо)
Тынысың тарылып, таңғажайып әсерге бөленесің.
Дух захватывает, и ты наполняешься удивительным ощущением.
Бұл жер таңғажайып әдемі.
Это место удивительно красиво.
🧩 Образовано от: таң + ғажайып (дивный, прекрасный)
📃 Дополнительные родственные формы (в тексте не использованы):
таң — «удивление / рассвет» (древний корень с двумя гнёздами значений)
таңданарлық — «удивительный, достойный удивления, удивление, восхищение» (таңдан- + –арлық)
таңдантатын — «удивляющий, удивительный» (прич. наст. времени от таңдандыру)
таңғалдырарлық — «поразительный, ошеломительный, умопомрачи́тельный» (усиленная книжная форма)
таңырқау / таңырқату — «дивиться / приводить в изумление» (книжн., близко по смыслу)
таңдану сезімі — «чувство удивления» (сочетание)
таңдану сәті — «момент удивления»
📓 СӨЗДІК / СЛОВАРЬ
мені — меня
таңдандыратын — удивляющее
(таңдану — удивляться, -ды — переходн. суффикс, -ратын — прич. наст. вр.)
нәрселер — вещи, явления
(нәрсе — вещь, -лер — мн. ч.)
қазіргі заманда — в современном мире
(қазіргі — нынешний, заман — эпоха, -да — мест. падеж)
адамды — человека
(адам — человек, -ды — вин. падеж)
таңдандыру — удивлять
(таңдану — удивляться, -дыру — побудит. суффикс → заставить удивиться)
өте — очень
қиын — трудно, сложно
неліктен — почему
себебі — потому что, причина в том, что
бәрін — всё
(бәрі — всё, -н — вин. падеж)
естідік — услышали
(есту — слышать, -дік — прош. вр., мы)
көрдік — видели
(көру — видеть, -дік — прош. вр., мы)
білеміз — знаем
(білу — знать, -міз — мы, наст. вр.)
бүгінде — сегодня, в наше время
(бүгін — сегодня, -де — мест. падеж)
кез келген — любой
ақпарат — информация
санаулы минуттарда — за считанные минуты
(санаулы — считанные, минут — минута, -тар — мн. ч., -да — мест. падеж)
бүкіл әлемге — по всему миру
(бүкіл — весь, әлем — мир, -ге — направ. падеж)
тарайды — распространяется
(тарау — распространяться, -йды — наст. вр.)
бізді — нас
ешқашан — никогда
таңдандырудан — от удивления, удивлять (исходн. падеж)
(таңдандыру — удивлять, -дан — исходн. падеж)
тынбайтын — не прекращающий
(тыну — прекращаться, -байтын — прич. наст. вр. с отриц.)
нәрсе — вещь, явление
табиғаттың — природы
(табиғат — природа, -тың — род. падеж)
сұлулығы — красота
(сұлулық — красота, -ы — притяж.)
биыл — в этом году
Алматы тауларына — в Алматинские горы
(Алматы таулары — горы Алматы, -на — направ. падеж)
бардым — ходил, поехал
(бару — идти, -дым — я, прош. вр.)
мені — меня
ешқашан — никогда
таңдандырудан — от удивления
(таңдандыру — удивлять, -дан — исходн. падеж)
тынбайды — не перестаёт
(тыну — прекращаться, -байды — наст. вр. отриц.)
осы — эта, этот
сұлулыққа — на красоту
(сұлулық — красота, -қа — направ. падеж)
қарасаң — если посмотришь
(қарау — смотреть, -саң — если ты)
тынысың — дыхание твоё
(тыныс — дыхание, -ың — твоё)
тарылып — перехватываясь, сжимаясь
(тарылу — сужаться, -ып — деепр.)
таңғажайып — удивительный, чудесный
әсерге — к впечатлению, к ощущению
(әсер — впечатление, -ге — дат. падеж)
бөленесің — погружаешься, наполняешься
(бөлену — быть охваченным, -сің — ты, наст. вр.)
заманауи — современный
технологиялар — технологии
олардың — их
(олар — они, -дың — род. падеж)
тез — быстро
дамуы — развитие
(даму — развиваться, -ы — притяж.)
да — тоже
қатты — сильно, очень
таңқалдырады — удивляют
(таңқалдыру — удивлять, -ады — наст. вр.)
міне — вот
таңғалдырған — удивившие
(таңғалдыру — удивлять, -ған — прич. прош. вр.)
нәрселердің — вещей, явлений
(нәрсе — вещь, -лер — мн. ч., -дің — род. падеж)
тізімі — список
(тізім — список, -і — притяж.)
дүние жүзінде — в мире, по всему миру
(дүние жүзі — земной мир, -нде — мест. падеж)
тапсырысты — заказ
(тапсырыс — заказ, -ты — вин. падеж)
жеткізетін — доставляющие
(жеткізу — доставлять, -етін — прич. наст. вр.)
дрондардың — дронов
(дрон — дрон, -дар — мн. ч., -дың — род. падеж)
дамуы — развитие
үй шаруасына — для домашнего хозяйства
(үй шаруасы — домашние дела, -на — направ. падеж)
көмектесетін — помогающие
(көмектесу — помогать, -етін — прич. наст. вр.)
сөйлесуге арналған — предназначенные для общения
роботтарды — роботов
(робот — робот, -тар — мн. ч., -ды — вин. падеж)
сатып алу — покупка
дауысыммен — своим голосом
(дауыс — голос, -ым — мой, -мен — твор. падеж)
қазақ тілінде — на казахском языке
(қазақ тілі — казахский язык, -нде — мест. падеж)
сөйлескен — разговаривал
(сөйлесу — разговаривать, -кен — прич. прош. вр.)
сәтім — мой момент
(сәт — момент, -ім — мой)
әуе такси — воздушное такси
қызметінің — службы, сервиса
(қызмет — служба, -інің — род. падеж)
іске қосылуы — запуск
Қытайда — в Китае
жүзетін — плавающие
(жүзу — плавать, -етін — прич. наст. вр.)
билейтін — танцующие
(билеу — танцевать, -ейтін — прич. наст. вр.)
автомобильдердің — автомобилей
(автомобиль, -дер — мн. ч., -дің — род. падеж)
пайда болуы — появление
неге — чему, от чего
таңдандыңыз — удивились
Скрыть словарь
|