Автор: Андрей Якубин   Телеграм-канал «Казахский язык за год»

📅 281-КҮН / 281-Й ДЕНЬ

🐺 ЖЕТІ ЛАҚ ПЕН ҚАСҚЫР
ВОЛК И СЕМЕРО КОЗЛЯТ

📌 Глагол дня: қағу — стучать

Орманның шетінде ескі бір үй тұрды.
На краю леса стоял старый дом.

Ол үйде ешкі мен оның жеті лағы тұрған.
Жила в нём коза и её семеро козлят.

Орманға кетерде, ол әрдайым оларға ешкімге есік ашпауды қатаң ескертіп, қасқырды оның дөрекі дауысынан және қара табандарынан тануға болатынын айтатын.
Уходя в лес, она каждый раз строго наказывала им никому не открывать дверь и предупреждала: волка можно узнать по грубому голосу и чёрным лапам.

Бір күні, ешкі үйден шыққан сәтте, есік қағылды:
Однажды, едва коза ушла, в дверь постучали:

— Лақтарым, есікті ашыңдар, аналарың келді! —
— Козлятки, откройте, ваша мама пришла!

Бірақ дауыс дөрекі болды, сондықтан лақтар есік ашпады.
Но голос был грубым, и козлята не открыли.

Сонда қасқыр ұстаға барып, өзіне жіңішке дауыс жасап беруді бұйырды.
Тогда волк пошёл к кузнецу и велел выковать ему тонкий голос.

Қайтып келіп, ол қайтадан есікті қаға бастады.
Вернувшись, он снова постучал.

Лақтар жіңішке нәзік дауысты естісе де, терезеден қара табанды көріп, тағы да есікті ашпай қойды.
Козлята услышали тонкий голос, но увидели в окне чёрную лапу и снова отказали.

Сонда қасқыр диірменшіге барып, табанын ақ ұнға малып алды.
Тогда волк отправился к мельнику и обсыпал лапу белой мукой.

Үшінші рет лақтар сеніп, есікті ашты.
В третий раз козлята поверили и открыли дверь.

Қасқыр ішке баса-көктеп кіріп, алтауын жұтып қойды; ең кішісі шкафқа тығылып қалды.
Волк ворвался и проглотил шестерых; младший спрятался в шкафу.

Қайтып келген ешкі шындықты біліп, ағаштың түбінде ұйықтап жатқан қасқырды тауып, оның қарнын жарып, лақтарын құтқарды.
Вернувшись, коза узнала правду, нашла волка спящим под деревом, разрезала ему брюхо и спасла козлят.

Содан кейін оның ішін тастармен толтырып, тігіп қойды.
Затем она наполнила его живот камнями и зашила.

Оянып, қасқыр құдыққа су ішуге барған кезде, бірақ салмағы басып кетіп, құдыққа құлап, батып кетті.
Проснувшись, волк пошёл к колодцу напиться, тяжесть перевесила его, и он упал в воду и утонул.

📘 ГРАММАТИКА: -ЕРДЕ / -АРДЕ / -РДЕ 🔽

📑 Пример из текста:
Орманға кетерде, ол әрдайым оларға ешкімге есік ашпауды қатаң ескертіп…
Уходя в лес, она каждый раз строго наказывала им никому не открывать дверь и предупреждала

🔍 Разбираем "Кетерде" = когда (она) уходила / перед тем как уйти
кету — уходить
кет + -ер + -де
кет- — корень
-ер — форма будущего / намерения (ауыспалы келер шақ)
-де — местный падеж (в момент)

📌 Значение:
= когда собирается сделать
= в момент, когда будет делать
= перед тем как сделать

Орманға кетерде
→ Когда она уходила в лес
→ Перед тем как уйти в лес

📐 Формула образования:
1️⃣ Берём основу глагола
кет-

2️⃣ Добавляем форму -ар/-ер/-р
(зависит от гармонии гласных)
кет → кетер
бар → барар
айт → айтар
кел → келер

3️⃣ Добавляем -де/-да
кетер + де → кетерде

🔄 Ещё примеры:
Үйден шығарда — когда выходил из дома
Сабақ басталарда — когда начнётся урок
Ұйықтарда — когда собираешься спать
Жолға шығарда — перед дорогой

⚠️ Не путать с -ғанда
кетерде
→ перед тем как уйти / в момент ухода

кеткенде
→ когда уже ушёл

📅 282-КҮН / 282-Й ДЕНЬ

🏓 БАЛА КЕЗІМДЕ МЕН ҮСТЕЛ ТЕННИСІН ОЙНАҒАНДЫ ЖАҚСЫ КӨРЕТІНМІН, АЛ СІЗ ШЕ?
В ДЕТСТВЕ Я ЛЮБИЛ ИГРАТЬ В НАСТОЛЬНЫЙ ТЕННИС, А ВЫ?

📌 Глагол дня: ұру — бить, ударять

Мен мектепте оқып жүргенде үстел теннисін ойнауды үйрендім және бұл ойын маған қатты ұнады.
Когда я учился в школе, я научился играть в настольный теннис, и эта игра мне очень понравилась.

Біздің аулада темір үстел болатын, ал менің үйімде тор, ракеткалар және доптар бар еді.
Во дворе у нас стоял железный стол, а у меня дома были сетка, ракетки и шарики.

Үстелдің айналасына ауладағы көптеген балалар жиналып, біз бірнеше сағат бойы ойнайтынбыз.
Вокруг стола собиралось много пацанов с нашего двора, и мы играли по несколько часов.

Ойынның мақсаты — допты ракеткамен ұрып, оны тордан асырып, қарсыластың жағына тигізу.
Цель игры — отбивать шарик ракеткой так, чтобы он перелетел через сетку и коснулся стороны соперника.

Егер ойыншы допты қайтара алмаса, оны тордан асыра алмаса немесе допты қарсыластың үстелінен тыс жерге жіберсе, ұпай қарсыласқа жазылады.
Если игрок не смог ударить по шарику, не перебросил его через сетку или отправил мяч мимо стола соперника, очко засчитывается противнику.

Әдетте партия 11 ұпайға дейін ойналады, бірақ біз көбіне 21 ұпайға дейін ұзақ партиялар ойнайтынбыз.
Обычно партия играется до 11 очков, но мы часто играли в большие партии до 21 очка.

Бұл ойын ептілікті, реакцияны, зейінді және жылдамдықты дамытады.
Эта игра развивает ловкость, реакцию, внимательность и скорость.

Қазір де менің үйімде үстел теннисіне арналған жабдықтар бар, кейде балаларыммен бірге аулаға шығып ойнаймыз.
У меня дома и сейчас есть принадлежности для настольного тенниса, и мы с детьми иногда выходим поиграть во двор.

📘 ГРАММАТИКА: СПРЯЖЕНИЕ ГЛАГОЛА «ҰРУ» 🔽
(ударить, бить, колотить, ударять)

🔹 1. АУЫСПАЛЫ ОСЫ / КЕЛЕР ШАҚ
(Настоящее обычное / уверенное будущее)
мен ұрамын
біз ұрамыз
сен ұрасың
сендер ұрасыңдар
Сіз ұрасыз
Сіздер ұрасыздар
ол ұрады
олар ұрады

🔹 2. НАҚ ОСЫ ШАҚ
(Действие происходит сейчас)
мен ұрып жатырмын
біз ұрып жатырмыз
сен ұрып жатырсың
сендер ұрып жатырсыңдар
Сіз ұрып жатырсыз
Сіздер ұрып жатырсыздар
ол ұрып жатыр
олар ұрып жатыр
🧠 Формула: ұр + ып + жатыр + личное окончание

🔹 3. ЖЕДЕЛ ӨТКЕН ШАҚ
(Простое прошедшее время)
мен ұрдым
біз ұрдық
сен ұрдың
сендер ұрдыңдар
Сіз ұрдыңыз
Сіздер ұрдыңыздар
ол ұрды
олар ұрды
🧠 Формула: ұр + ды/ді + личное окончание

🔹 4. БҰРЫНҒЫ ӨТКЕН ШАҚ
(Давнопрошедшее — говорящий был свидетелем)
мен ұрғанмын
біз ұрғанбыз
сен ұрғансың
сендер ұрғансыңдар
Сіз ұрғансыз
Сіздер ұрғансыздар
ол ұрған
олар ұрған
🧠 Формула: ұр + ған + личное окончание

🔹 5. КҮМӘНДІ ӨТКЕН ШАҚ
(Неочевидное прошедшее)
мен ұрыппын
біз ұрыппыз
сен ұрыпсың
сендер ұрыпсыңдар
Сіз ұрыпсыз
Сіздер ұрыпсыздар
ол ұрыпты
олар ұрыпты
🧠 Формула: ұр + ып + пын/ты

🔹 6. АУЫСПАЛЫ ӨТКЕН ШАҚ
(Повторяющееся действие в прошлом)
мен ұратынмын
біз ұратынбыз
сен ұратынсың
сендер ұратынсыңдар
Сіз ұратынсыз
Сіздер ұратынсыздар
ол ұратын
олар ұратын

🔹 7. БОЛЖАЛДЫ КЕЛЕР ШАҚ
(Предположительное будущее)
мен ұрармын
біз ұрармыз
сен ұрарсың
сендер ұрарсыңдар
Сіз ұрарсыз
Сіздер ұрарсыздар
ол ұрар
олар ұрар

🔹 8. МАҚСАТТЫ КЕЛЕР ШАҚ
(Будущее намерения)
мен ұрмақпын
біз ұрмақпыз
сен ұрмақсың
сендер ұрмақсыңдар
Сіз ұрмақсыз
Сіздер ұрмақсыздар
ол ұрмақ
олар ұрмақ

🔹 9. ШАРТТЫ РАЙ
(Условное наклонение)
мен ұрсам
біз ұрсақ
сен ұрсаң
сендер ұрсаңдар
Сіз ұрсаңыз
Сіздер ұрсаңыздар
ол ұрса
олар ұрса

🔹 10. БҰЙРЫҚ РАЙ
(Повелительное наклонение)
мен ұрайын
біз ұрайық
сен ұр
сендер ұрыңдар
Сіз ұрыңыз
Сіздер ұрыңыздар
ол ұрсын
олар ұрсын

🔹 11. ҚАЛАУ РАЙ
(Желательное наклонение)
менің ұрғым келеді
біздің ұрғымыз келеді
сенің ұрғың келеді
сендердің ұрғыларың келеді
Сіздің ұрғыңыз келеді
Сіздердің ұрғыларыңыз келеді
оның ұрғысы келеді
олардың ұрғылары келеді

🔹 12. ЕСІМШЕ
ұрған — который ударил
ұратын — который обычно бьёт
ұрар — который будет бить

🔹 13. КӨСЕМШЕ
ұрып — ударяя
ұра — ударяя / когда бьёт
ұрғалы — с тех пор как начал бить

📅 283-КҮН / 283-Й ДЕНЬ

🌐 БҮГІНГІ ҚАРЫМ-ҚАТЫНАСТЫҢ ТАҢҒАЖАЙЫП МҮМКІНДІКТЕРІ
УДИВИТЕЛЬНЫЕ ВОЗМОЖНОСТИ ОБЩЕНИЯ СЕГОДНЯ

📌 Глагол дня: қосылу — присоединяться

Аптасына екі рет қазақ тілі мұғалімі маған сілтеме жібереді.
Два раза в неделю репетитор по казахскому языку отправляет мне ссылку.

Мен оны басып, бейнеконференцияға қосыламын да, бір сағат бойы қазақ тілінде сөйлесеміз.
Я нажимаю на неё, присоединяюсь к видеоконференции, и мы в течение часа общаемся на казахском языке.

Сондай-ақ мен Қостанай, Екібастұз және Орынбор қалаларындағы қазақ тілі мұғалімдерімен де сөйлестім.
Также я общался с преподавателями казахского языка из Костаная, Экибастуза и Оренбурга.

Қарым-қатынас тұрғысынан қазір шынымен де керемет заман.
В плане коммуникации сейчас действительно удивительное время.

Мен кішкентай кезімде әжем көршілерге баратын — олардың үйінде телефон болатын.
Когда я был маленьким, моя бабушка ходила к соседям — у них был телефон.

Ол Алматыға қоңырауға тапсырыс беріп, ата-анаммен сөйлесетін, әр минутына жеке төлем жасайтын.
Она заказывала звонок в Алматы, чтобы поговорить с моими родителями, и оплачивала каждую минуту разговора.

Ал қазір бейнебайланыс арқылы бір жыл бойы тоқтаусыз тегін сөйлесуге болады — тек интернетке ғана ақы төлеу керек.
А сейчас можно разговаривать по видеосвязи бесплатно хоть целый год без остановки — нужно только платить за интернет.

Ал біздің Telegram қауымдастығын алайық.
А взять наше Telegram-сообщество.

Мен тілді бірге үйренгісі келетіндер үшін чат аштым.
Я создал чат для тех, кто хочет вместе изучать язык.

Бізге Астрахандан, Шэньчжэньнен, Қостанайдан, Рудныйдан, Шымкенттен, Астанадан, Мәскеуден және басқа да қалалардан адамдар қосылды.
И к нам присоединились люди из Астрахани, Шэньчжэня, Костаная, Рудного, Шымкента, Астаны, Москвы и других городов.

Біз бәріміз бірге отырып, қазақ тілінде сөйлесеміз.
И мы сидим вместе и общаемся на казахском языке.

📘 ГРАММАТИКА: «АПТАСЫНА ЕКІ РЕТ» — «ДВА РАЗА В НЕДЕЛЮ» 🔽

📑 Пример из текста:
Аптасына екі рет қазақ тілі мұғалімі маған сілтеме жібереді.
Два раза в неделю репетитор по казахскому языку отправляет мне ссылку.

🔍 Разбираем «аптасына екі рет» — два раза в неделю
апта — неделя
-сы — тәуелдік жалғауының III жағы (притяжательная форма 3 лица)
-на — барыс септік (дательный падеж)

📌 В этой конструкции форма III лица не означает «чья неделя».
Она используется как грамматическая модель для выражения регулярности.

👉 Значение всей конструкции:
«в течение недели — два раза»
→ два раза в неделю

📃 Временные модели:
апта → аптасына
ай → айына
жыл → жылына
күн → күніне
сағат → сағатына

📃 Словосочетания:
🔹 аптасына екі рет — два раза в неделю
🔹 айына төрт рет — четыре раза в месяц
🔹 жылына бір рет — один раз в год
🔹 күніне үш рет — три раза в день
🔹 сағатына бір рет — один раз в час

🧩 Примеры в предложениях:
Мен аптасына үш рет спортзалға барамын.
Я хожу в спортзал три раза в неделю.

Біз айына бір рет кездесеміз.
Мы встречаемся раз в месяц.

Ол жылына бір рет демалысқа барады.
Он ездит в отпуск раз в год.

Мен күніне екі рет кофе ішемін.
Я пью кофе два раза в день.

📅 284-КҮН / 284-Й ДЕНЬ

🪃 МЕН БУМЕРАНГ ЗАҢЫНА СЕНЕМІН, АЛ СІЗ ШЕ?
Я ВЕРЮ В ЗАКОН БУМЕРАНГА, А ВЫ?

📌 Глагол дня: қылу — делать, совершать действие

«Адамдардың саған қалай қарағанын қаласаң, өзің де оларға солай қара» деген алтын ереже бар.
Есть золотое правило: «Как хочешь, чтобы к тебе относились люди, так и ты относись к ним».

Немесе «Не ексең, соны орасың» дейді.
Или «Что посеешь, то и пожнёшь».

Мен мектепте оқып жүргенде де, студент кезімде де рухани тұрғыдан өзіне сенімсіз, ұялшақ адам болдым.
Когда я был школьником и студентом, я был духовно неуверенным и застенчивым человеком.

Кейбіреулер соны пайдаланып, көптің алдында мені мазақ қылып, келемеждейтін.
Некоторые этим пользовались и могли публично издеваться надо мной или насмехаться.

Бұл жағдай мектепте де, аулада да, басқа жерлерде де менің басымнан өтетін.
Это происходило со мной и в школе, и во дворе, и в других местах.

Бірақ мені қорлаған адамдарға ешқашан жауап қайтармадым.
И знаете, я никак не отвечал тем, кто меня унижал.

Уақыт өте келе олардың өмірінде бәрі ойдағыдай болмағанын байқадым.
Но со временем я увидел, что в их жизни всё сложилось не так уж хорошо.

Кейде салдары өте тез білінетін.
Иногда последствия были заметны очень быстро.

Институтта бір ірі денелі жігіт мені көптің алдында қор қылмақ болды.
В институте один крепкий парень попытался публично меня унизить.

Алайда бір сағат өтпей жатып, өзі сондай жағдайға тап болып, оны біреулер ұрып-соқты, ал ешкім оған көмектеспеді.
И уже через час он сам оказался в ситуации, где его избивали, и никто ему не помог.

Ал бір жолы мен өзім де осындай жағдайға тап болдым.
А однажды я сам столкнулся с этим.

Бала кезімде бір кішкентай баланы мазақ қылатынмын.
В детстве я дразнил одного маленького мальчика.

Ол өсе келе ірі, күшті жігітке айналды.
Он вырос крупным и сильным.

Маған бала кездегі қылығым үшін одан кешірім сұрауыма тура келді.
И мне пришлось извиняться за свои детские поступки.

Сіз бумеранг заңына сенесіз бе?
А вы верите в закон бумеранга?

📘 ГРАММАТИКА: ГЛАГОЛ «ҚЫЛУ» В УСТОЙЧИВЫХ СЛОВОСОЧЕТАНИЯХ 🔽
(делать, совершать действие — в книжном и фразеологическом стиле)

📌 В современном разговорном казахском его функцию чаще выполняют:
істеу — делать
жасау — создавать

🧐 Но глагол қылу активно живёт в:
устойчивых выражениях
публицистике
художественной речи
религиозном стиле

🔹 Поведение, отношение:
айтқанын қылу — сделать так, как сказал (подчиниться)
айла қылу — схитрить
ақыл қылу — дать совет
ант қылу — поклясться
аманат қылу — поручить
арман қылу — мечтать
әдет қылу — сделать привычкой
әуре қылу — доставить беспокойство
әлек қылу — втянуть в хлопоты
базына қылу — высказать упрёк
баян қылу — изложить, рассказать
дабыра қылу — раздуть (проблему)
даңғаза қылу — поднять шум
дәме қылу — надеяться
қам қылу — позаботиться
қанағат қылу — довольствоваться
қиянат қылу — поступить несправедливо
құрмет қылу — оказать уважение
қызмет қылу — служить
намыс қылу — принять близко к чести
пида қылу — пожертвовать
рәсуа қылу — опозорить
тәубе қылу — раскаяться
тағзым қылу — поклониться

🔹 Унижение, негативная оценка:
жер қылу — опозорить
қор қылу — унизить
ит қылу — сильно унизить
мазақ қылу — высмеять
мезі қылу — надоесть
мін қылу — придраться
талқан қылу — разгромить
жоқ қылу — уничтожить
мерт қылу — убить

🔹 Эмоциональное воздействие:
мәз қылу — обрадовать
дал қылу — поставить в тупик
қарық қылу — сильно рассмешить
ыза қылу — разозлить
тәнті қылу — восхитить

🔹 Религиозный и книжный стиль:
дуа қылу — молиться
ғибадат қылу — совершать поклонение
сабарлық қылу — проявить терпение

✍️ ПРИМЕРЫ:
Ол мені көптің алдында жер қылды.
Он опозорил меня при всех.

Бұл жаңалық халықты мәз қылды.
Эта новость обрадовала людей.

Ол ата-анасына құрмет қылады.
Он оказывает уважение родителям.

Біз барға қанағат қылуымыз керек.
Мы должны довольствоваться тем, что есть.

Ол кішкентай қатені үлкен мәселе қылды.
Он сделал из маленькой ошибки большую проблему.

Олар мәселені дабыра қылды.
Они раздули проблему.

Әкесі баласына қам қылды.
Отец позаботился о сыне.

Бұл жағдай мені дал қылды.
Эта ситуация поставила меня в тупик.

📅 285-КҮН / 285-Й ДЕНЬ

🩴ТЕК ӨЛТІРУ ҒАНА МАҒАН ТЫНЫШТЫҚ БЕРЕ АЛАТЫН ЕДІ
ТОЛЬКО УБИЙСТВО МОГЛО ДАТЬ МНЕ ПОКОЙ

📌 Глагол дня: өлтіру — убивать, лишать жизни

Оны көрген сәтте менің жалғыз ғана қалауым — оны өлтіру болды.
В тот момент, когда я его увидел, единственным моим желанием было убить его.

Қандай тәсілмен болса да, аяусыз өлтіру — мен оның тірі қалғанын қаламадым…
Убить любым способом, убить безжалостно — я не хотел, чтобы он жил…

Біз отбасымызбен Алакөлге демалуға жиналып жатқан едік.
Мы с семьёй как раз собирались поехать отдыхать на Алаколь.

Үйіміздің кіреберісіне кіргенде, бірінші қабатта біртүрлі көріністі байқадық: бүкіл еден әлдебір ақ затпен былғанып қалыпты. Бұл у еді.
Зайдя в подъезд своего дома, на первом этаже мы увидели нечто странное: весь пол был измазан чем-то белым. Это была отрава.

Сосын оны көрдік — жирен түсті, ұзын мұртты.
А потом мы увидели его — рыжего, с большими усиками.

Мен оны басып өлтіргім келді, бірақ ол қашып үлгерді.
Я хотел наступить на него и убить, но он скрылся.

Мен олар төртінші қабатқа жетпейді деп ойладым, бірақ қателестім.
Я подумал, что они не доберутся до четвёртого этажа, но я ошибся.

Келесі күні жуынатын бөлмеге кіргенде, оны тағы көрдім.
На следующий день я зашёл в ванную и увидел его.

Реакциям найзағайдай жылдам болды — мен қолыма тәпішке алып, оны өлтірдім.
Реакция была молниеносной — я взял тапочек и убил его.

Тарақандар қандай зиян келтіреді?
Какие проблемы от тараканов?

Олар өте тез көбейеді, тамақпен қоректенеді, жұқпалы ауруларды таратады, аллергия тудырады және артында лас із бен жағымсыз иіс қалдырады.
Они невероятно быстро размножаются, питаются едой, переносят инфекции, являются источником аллергии и оставляют после себя грязь и неприятный запах.

Сондықтан кетер алдында біздің пәтеріміздің бүкіл еденіне өлтіретін құрал — у себілген болатын.
Поэтому перед отъездом весь пол нашей квартиры был покрыт орудием убийства — отравой.

Дегенмен қайтып келгенде бірде-бір өлі тарақанды көрмедік.
Хотя, когда мы приехали, мы не обнаружили ни одного трупа.

Бақытымызға орай!
Повезло!

📘 ГРАММАТИКА: «ҚАНДАЙ ТӘСІЛМЕН БОЛСА ДА» — «ЛЮБЫМ СПОСОБОМ / КАКИМ БЫ СПОСОБОМ НИ» 🔽

📑 Пример из текста:
Қандай тәсілмен болса да, аяусыз өлтіру — мен оның тірі қалғанын қаламадым.
Убить любым способом, убить безжалостно — я не хотел, чтобы он жил.

🔍 Разбираем «қандай тәсілмен болса да»

қандай — сұрау есімдігі (вопросительное местоимение)
→ какой
тәсіл — способ
-мен — көмектес септік (творительный падеж)
→ тәсілмен — способом
болса — шартты рай формасы (условная форма глагола болу)
→ если будет / если окажется
да — демеулік шылау (усилительная частица)
→ даже / всё равно

📌 Значение всей конструкции:
қандай тәсілмен болса да
→ каким бы способом ни было
→ любым способом
→ неважно каким способом

📐 Модель конструкции:
қандай + зат есім + падеж + болса + да

📃 Примеры словосочетаний:
🔹 қандай тәсілмен болса да — любым способом
🔹 қандай жолмен болса да — любым путём
🔹 қандай амалмен болса да — любым способом / любой ценой
🔹 қандай әдіспен болса да — любым методом

🧩 Примеры в предложениях:
Мен қандай тәсілмен болса да бұл мәселені шешемін.
Я решу эту проблему любым способом.

Ол қандай амалмен болса да жеңгісі келеді.
Он хочет победить любой ценой.

Қандай жағдай болса да, біз бірге боламыз.
Какими бы ни были обстоятельства, мы будем вместе.

Қандай қиындық болса да, ол тоқтамайды.
Какими бы ни были трудности, он не остановится.

📌 Похожие конструкции:
кім болса да — кто бы ни
не болса да — что бы ни
қайда болса да — где бы ни
қашан болса да — когда бы ни

Примеры:
Кім болса да қателесуі мүмкін.
Любой человек может ошибиться.

Қайда болса да сені табамын.
Где бы ты ни был, я тебя найду.

Қашан болса да кел.
Приходи в любое время.

📅 286-КҮН / 286-Й ДЕНЬ

📱 GOOGLE PIXEL ТЕЛЕФОНЫМ ҚАЛАЙ «ӨЛІП ҚАЛДЫ»
КАК УМЕР МОЙ GOOGLE PIXEL

📌 Глагол дня: өлу — умереть

Бірде жұмыс үшін маған eSIM-і бар телефон қажет болды.
Однажды для работы мне понадобился телефон с eSIM.

eSIM — телефоннан шығарып алуға болмайтын сим-карта, бірақ оған электронды түрде кез келген нөмірді орнатуға болады.
eSIM — это сим-карта, которую нельзя вытащить из телефона, но на неё можно электронно установить любой номер.

Бағасы жағынан ең қолжетімді телефондардың бірі Google Pixel болды, сондықтан мен оны сатып алдым.
Из самых доступных по цене телефонов оказался Google Pixel, поэтому я его и купил.

Жалпы телефон маған ұнады, мен оны әлі де пайдаланып жүрмін.
В целом телефон меня устроил, и я до сих пор им пользуюсь.

Бірақ бір жылдан сәл асқаннан кейін оның батареясы ісіне бастады да, телефон «өліп қалды», яғни жай ғана қосылмай қалды.
Но чуть больше чем через год у него начала вздуваться батарея, и он «умер», то есть просто перестал включаться.

Мен бұл сленг екенін түсінемін, бірақ әлеуметтік желілерде қазақтар да: «батареясы өліп қалды», «телефон өліп қалды», «ноутбук өліп қалды» деп айтып жатқанын көрдім.
Я понимаю, что это сленг, но в соцсетях я увидел, что и казахи говорят: «батарея умерла», «телефон умер», «ноутбук умер».

Қысқасы, сервис орталығында маған батареяны дұрыс қуаттамағанымды айтты.
В общем, в сервисном центре сказали, что я неправильно заряжал батарею.

Сөйтсем, телефонды түнде қуаттауға болмайтыны және толық қуатталған соң оны қуаттағышта ұстауға болмайтыны белгілі болды.
Оказывается, нельзя ставить телефон на зарядку на ночь и нельзя держать его на зарядке после того, как он уже зарядился.

Ал мен үнемі солай істейтінмін, сондықтан батарея мерзімінен бұрын өліп қалды.
А я так делал всегда, поэтому батарея умерла раньше срока.

Маған батареяны сәтті ауыстырып берді, бірақ қазір мен телефонды тек күндіз қуаттаймын және оны ұзақ уақыт қуаттағышта ұстамаймын.
Батарею мне успешно заменили, но теперь я заряжаю телефон только днём и не держу его долго на зарядке.

📘 ГРАММАТИКА: «… ДЕП АЙТЫП ЖАТҚАНЫН КӨРДІМ» — «Я УВИДЕЛ, ЧТО ГОВОРЯТ» 🔽

📑 Пример из текста:
Мен бұл сленг екенін түсінемін, бірақ әлеуметтік желілерде қазақтар да:«батареясы өліп қалды», «телефон өліп қалды», «ноутбук өліп қалды» деп айтып жатқанын көрдім.
Я понимаю, что это сленг, но в соцсетях я увидел, что и казахи говорят: «батарея умерла», «телефон умер», «ноутбук умер».

🔍 Разбираем «деп айтып жатқанын көрдім»
🔹 деп
де- — говорить, сказать
деп — форма деепричастия глагола де (көсемше, суффикс -п).

Значение:
→ «что», «мол», «так», «говоря».

Эта форма используется для передачи содержания речи, мысли или сообщения.
🔹 айтып жатыр
айту — говорить
айтып жатыр — аналитическая форма длительного действия.

Значение:
→ «говорит», «говорят», «находится в процессе говорения».

🔹 жатқанын
жат + қан + ы + н
-қан / -кен / -ған / -ген — суффикс причастия (есімше)
-ы / -і — притяжательное окончание 3 лица
-н — винительный падеж

Вся форма жатқанын означает:
→ «то, что происходит», «то, что делают».
🔹 көрдім
көру — видеть
көрдім — «я увидел».

📌 Значение всей конструкции
деп айтып жатқанын көрдім - я увидел, что они так говорят
Либо:
я увидел, что так говорят

📐 Конструкция:
▪️ слово или предложение
▪️ деп
▪️ глагол речи / мысли (айту, жазу, ойлау)
▪️ –ғанын / –генін
▪️ глагол восприятия (көру, есту, байқау, түсіну, білу)

📃 Словосочетания:
🔹 деп айтып жатқанын көрдім
увидел, что говорят
🔹 деп жазғанын көрдім
увидел, что написали
🔹 деп ойлағанын білдім
узнал, что он так думал
🔹 деп айтқанын естідім
услышал, что он так сказал

🧩 Примеры в предложениях:
Мен әлеуметтік желілерде адамдардың
«телефон өліп қалды» деп айтып жатқанын көрдім.
Я увидел в соцсетях, что люди говорят: «телефон умер».

Мен біреудің
«бұл өте қымбат» деп айтып тұрғанын естідім.
Я услышал, как кто-то говорит: «это очень дорого».

Мен олардың чатта
«ертең кездесеміз» деп жазғанын көрдім.
Я увидел в чате, что они написали: «завтра встретимся».

Мен оның іштей
«бұл дұрыс емес» деп ойлағанын түсіндім.
Я понял, что он думал: «это неправильно».

📅 287-КҮН / 287-Й ДЕНЬ

🗝 ТІЛДІ ҮЙРЕНУДІҢ БАСТЫ КІЛТІ
ГЛАВНЫЙ КЛЮЧ К ИЗУЧЕНИЮ ЯЗЫКА

📌 Глагол дня: сөйлесу — разговаривать

Кез келген тілдің ең басты мақсаты — әрине, қарым-қатынас.
Самое главное назначение любого языка — это, конечно же, общение.

Сонымен қатар, қарым-қатынас – біздің өміріміздің ең маңызды бөліктерінің бірі.
Кроме того, общение является одной из самых важных частей нашей жизни.

Біз бір-бірімізбен қарым-қатынас жасау үшін өмір сүреміз.
Мы живём, чтобы общаться друг с другом.

Дәл осы қарым-қатынас — жаңа тілді дамыту мен қолдаудың ең қуатты құралы.
А еще именно общение — самый мощный инструмент развития и поддержки нового языка.

Біз дүниеге келіп, алғашқы сөздерді айта бастағанда, ата-анамыздың тілін үйренеміз, әрі бұл бізге қиын болмайды.
Когда мы появляемся на свет и начинаем произносить первые слова, мы учим язык своих родителей, и это даётся нам несложно.

Сондықтан қарым-қатынас — тілді меңгерудің ең қарапайым тәсілдерінің бірі.
Поэтому общение — ещё и самый простой способ освоения языка.

Қазір мен осы тілде сөйлейтін адамдармен аптасына төрт рет сөйлесемін және күн сайын осы чатта да қарым-қатынасты жалғастырып отырамын.
Сейчас я общаюсь с носителями языка четыре раза в неделю и ежедневно поддерживаю общение в этом чате.

Репетитормен алғаш рет қазақ тілінде сөйлесуге көшкен кезде, менің түсінгенім — маған ең жетіспеген нәрсе дәл осы қарым-қатынас екен.
Когда я впервые с репетитором перешёл на общение на казахском, я понял, что именно общения мне больше всего не хватало.

Қазір мен қазақ тілінде қарым-қатынасқа деген одан да үлкен қажеттілікті сезінемін.
Сейчас я чувствую ещё большую потребность в общении на казахском.

Мен күн сайын кемінде екі сағат сөйлескім келеді.
Я хочу, чтобы общение было каждый день и длилось не менее двух часов.

Ал сіздерде қалай: сіздер күніне қазақ тілінде қанша уақыт сөйлесесіздер?
А как у вас с общением: сколько времени в день вы общаетесь на казахском?

📘 ГРАММАТИКА: СПРЯЖЕНИЕ ГЛАГОЛА «СӨЙЛЕСУ» 🔽
(разговаривать, беседовать, поговорить друг с другом)

🔹 1. АУЫСПАЛЫ ОСЫ / КЕЛЕР ШАҚ
(Настоящее обычное / уверенное будущее)
мен сөйлесемін
біз сөйлесеміз
сен сөйлесесің
сендер сөйлесесіңдер
Сіз сөйлесесіз
Сіздер сөйлесесіздер
ол сөйлеседі
олар сөйлеседі

🔹 2. НАҚ ОСЫ ШАҚ
(Действие происходит сейчас)
мен сөйлесіп жатырмын
біз сөйлесіп жатырмыз
сен сөйлесіп жатырсың
сендер сөйлесіп жатырсыңдар
Сіз сөйлесіп жатырсыз
Сіздер сөйлесіп жатырсыздар
ол сөйлесіп жатыр
олар сөйлесіп жатыр
🧠 Формула: сөйлес + іп + жатыр + личное окончание

🔹 3. ЖЕДЕЛ ӨТКЕН ШАҚ
(Простое прошедшее время)
мен сөйлестім
біз сөйлестік
сен сөйлестің
сендер сөйлестіңдер
Сіз сөйлестіңіз
Сіздер сөйлестіңіздер
ол сөйлесті
олар сөйлесті
🧠 Формула: сөйлес + ті + личное окончание

🔹 4. БҰРЫНҒЫ ӨТКЕН ШАҚ
(Давнопрошедшее — говорящий был свидетелем)
мен сөйлескенмін
біз сөйлескенбіз
сен сөйлескенсің
сендер сөйлескенсіңдер
Сіз сөйлескенсіз
Сіздер сөйлескенсіздер
ол сөйлескен
олар сөйлескен
🧠 Формула: сөйлес + кен + личное окончание

🔹 5. КҮМӘНДІ ӨТКЕН ШАҚ
(Неочевидное прошедшее)
мен сөйлесіппін
біз сөйлесіппіз
сен сөйлесіпсің
сендер сөйлесіпсіңдер
Сіз сөйлесіпсіз
Сіздер сөйлесіпсіздер
ол сөйлесіпті
олар сөйлесіпті
🧠 Формула: сөйлес + іп + пын/ты

🔹 6. АУЫСПАЛЫ ӨТКЕН ШАҚ
(Повторяющееся действие в прошлом)
мен сөйлесетінмін
біз сөйлесетінбіз
сен сөйлесетінсің
сендер сөйлесетінсіңдер
Сіз сөйлесетінсіз
Сіздер сөйлесетінсіздер
ол сөйлесетін
олар сөйлесетін

🔹 7. БОЛЖАЛДЫ КЕЛЕР ШАҚ
(Предположительное будущее)
мен сөйлесермін
біз сөйлесерміз
сен сөйлесерсің
сендер сөйлесерсіңдер
Сіз сөйлесерсіз
Сіздер сөйлесерсіздер
ол сөйлесер
олар сөйлесер

🔹 8. МАҚСАТТЫ КЕЛЕР ШАҚ
(Будущее намерения)
мен сөйлеспекпін
біз сөйлеспекпіз
сен сөйлеспексің
сендер сөйлеспексіңдер
Сіз сөйлеспексіз
Сіздер сөйлеспексіздер
ол сөйлеспек
олар сөйлеспек

🔹 9. ШАРТТЫ РАЙ
(Условное наклонение)
мен сөйлессем
біз сөйлессек
сен сөйлессең
сендер сөйлессеңдер
Сіз сөйлессеңіз
Сіздер сөйлессеңіздер
ол сөйлессе
олар сөйлессе

🔹 10. БҰЙРЫҚ РАЙ
(Повелительное наклонение)
мен сөйлесейін
біз сөйлесейік
сен сөйлес
сендер сөйлесіңдер
Сіз сөйлесіңіз
Сіздер сөйлесіңіздер
ол сөйлессін
олар сөйлессін

🔹 11. ҚАЛАУ РАЙ
(Желательное наклонение)
менің сөйлескім келеді
біздің сөйлескіміз келеді
сенің сөйлескің келеді
сендердің сөйлескілерің келеді
Сіздің сөйлескіңіз келеді
Сіздердің сөйлескілеріңіз келеді
оның сөйлескісі келеді
олардың сөйлескілері келеді

🔹 12. ЕСІМШЕ
сөйлескен — который разговаривал
сөйлесетін — который обычно разговаривает
сөйлесер — который будет разговаривать

🔹 13. КӨСЕМШЕ
сөйлесіп — разговаривая
сөйлесе — разговаривая / когда разговаривает
сөйлескелі — с тех пор как начал разговаривать

📅 288-КҮН / 288-Й ДЕНЬ

🟫 ШҰҢҚЫРҒА ПЛИТКА ЛАҚТЫРУ
БРОСАНИЕ ПЛИТОК В ЛУНКУ

📌 Глагол дня: сыю — помещаться, вмещаться

Балалық шағымда біздің ауладағы ұлдар алақанға оңай сыятын кішкентай төртбұрышты қаптама плиткаларды жинайтын.
В детстве мальчишки нашего двора собирали маленькие квадратные облицовочные плитки, которые легко помещались на ладони.

Кейде мұндай плиткаларды біз үйлердің қабырғаларынан бұрауышпен қопарып алатынбыз.
Иногда такие плитки мы выковыривали отвёрткой из стен домов.

Кейде оларды құрылыс немесе қаптау саласында жұмыс істейтін ата-аналары әкеліп беретін.
Иногда кому-то их доставали родители, связанные со строительной или облицовочной сферой.

Ал кейде біз оларды өндірілетін жабық өнеркәсіптік нысанның аумағынан жинайтынбыз.
А иногда мы собирали их на закрытой территории промышленного объекта, где их изготовляли.

Біз бұл плиткалармен әртүрлі ойындар ойнайтынбыз.
Также мы играли в разные игры с этими плитками.

Соның біреуі мынадай болатын.
Вот одна из них.

Аулада біз шамамен стаканның көлеміндей шағын шұңқыр қазатынбыз.
Во дворе мы выкапывали небольшую ямку — примерно размером со стакан.

Шұңқырдан екі метрдей жерден сызық сызып, сол жерден кезекпен плиткаларды лақтыратынбыз.
С расстояния пары метров от лунки проводили линию и по очереди бросали туда свои плитки.

Кім лақтырып, шұңқырға дәл түсірсе, өз плиткасын қайтадан қалтасына салып алып кететін.
Тот, кто бросил и попал в лунку, забирал свою плитку обратно в карман.

Ал дәл түсіре алмағандар плиткаларын алаңда қалдыратын.
А те, кто не попадал, оставляли свои плитки на поле.

Содан кейін олар жеңімпаздармен бірге кезекпен сол плиткаларды шертпекпен соғатын.
Затем они вместе с победителями по очереди щелбаном били по этим плиткам.

Кім плитканы шұңқырға кіргізсе, сол оны өзіне алатын.
Кто загонял плитку в лунку, тот забирал её себе.

Соңында ең мерген балалар барлық плиткаларды өздеріне жинап алатын.
В итоге самые меткие забирали все плитки себе.

📘 ГРАММАТИКА: ӨТКЕН ШАҚТЫҢ ӘДЕТТІ ІС-ӘРЕКЕТТІ БІЛДІРЕТІН ТҮРІ (-АТЫН / -ЕТІН / -ЙТЫН) 🔽
(Прошедшее привычное действие)

📑 Пример из текста:
Балалық шағымда біздің ауладағы ұлдар алақанға оңай сыятын кішкентай төртбұрышты қаптама плиткаларды жинайтын.
В детстве мальчишки нашего двора собирали маленькие квадратные облицовочные плитки, которые легко помещались на ладони.

🔍 Разбираем: жинайтын

Эта форма используется, когда говорим о действии, которое:
✔️ регулярно происходило в прошлом
✔️ описывает привычку или повторяющееся действие
✔️ часто переводится: «обычно делал», «часто делал», «бывало делал»
То есть говорящий рассказывает о типичной ситуации в прошлом.

🛠 Схема образования
Етістік түбірі + -атын / -етін / -йтын

жинау → жина + йтын → жинайтын
сыю → сы + йтын → сыятын
қазу → қаз + атын → қазатын
келу → кел + етін → келетін

Если нужно указать лицо:
Етістік түбірі + -атын / -етін / -йтын + жіктік жалғау

жинау → жина + йтын + быз → жинайтынбыз
ойнау → ойна + йтын + быз → ойнайтынбыз

📌 Формы по лицам

Мен баратынмын
(я обычно ходил)

Сен баратынсың
(ты обычно ходил)

Ол баратын
(он обычно ходил)

Біз баратынбыз
(мы обычно ходили)

Сендер баратынсыңдар
(вы обычно ходили)

Олар баратын
(они обычно ходили)

🧩 Примеры:
Бала кезде біз аулада футбол ойнайтынбыз.
В детстве мы играли во дворе в футбол.

Мен мектепке жаяу баратынмын.
Я обычно ходил в школу пешком.

Біздің үйге достар жиі келетін.
К нам домой часто приходили друзья.

Әкем кешке газет оқитын.
Отец по вечерам читал газету.

Жазда біз өзенге шомылуға баратынбыз.
Летом мы обычно ходили купаться на реку.

📓 Слова с этой формой, которые были в тексте:
сыятын — помещающийся, который помещается
жинайтын — собирали, собирающий
алатынбыз — выковыривали, доставали
істейтін — работающий, который работает
беретін — давали, приносили
өндірілетін — производимый, который изготавливается
жинайтынбыз — собирали
ойнайтынбыз — играли
болатын — был, бывал
қазатынбыз — копали, выкапывали
лақтыратынбыз — бросали
кететін — уносил, забирал
қалдыратын — оставляли
соғатын — били
алатын — забирал, брал
жинап алатын — собирали себе, забирали себе

📅 289-КҮН / 289-Й ДЕНЬ

👑 ПАТШАЙЫМ КҮНІ
ДЕНЬ КОРОЛЕВЫ

📌 Глагол дня: сүю — любить, целовать

Күн сайын жұмысқа шығар алдында мен жұбайымды бетінен сүйемін, ал балаларымды маңдайынан сүйемін.
Каждое утро перед выходом на работу я целую свою супругу в щёку, а детей — в лоб.

Кешке жұбайым мені дәлізде әрдайым құшақтап қарсы алады, мен де оны қайтадан бетінен сүйемін.
Вечером моя супруга всегда встречает меня в коридоре с объятиями, и я снова целую её в щёку.

Жұбайым мен тамаша балаларым бар болғанына мен бақыттымын.
Я счастлив, что у меня есть супруга и прекрасные дети.

Ал бүгін ерекше күн — 8 наурыз мерекесі.
А сегодня особый день — праздник 8 Марта.

Бұл күні біз барлық әйелдерді: аналарды, әжелерді, әріптестерді, қыздарды, басшыларды, мұғалімдерді құттықтаймыз.
В этот день мы поздравляем всех женщин: мам, бабушек, сотрудниц, дочерей, начальниц, учителей.

Бірақ ер адамдар ең алдымен өздерінің екінші жартысына көңіл бөлу туралы көп ойлайды.
Но больше всего мужчины думают о внимании к своей второй половинке.

Міне, осы күні жұбайыңыз көңіл бөлінудің орталығына айналады, оны, әрине, ол кештен бастап күтіп жүреді.
Именно супруга в этот день становится центром внимания, которого она, конечно же, ожидает ещё с вечера.

Бұл күні барлық ер адамдар әбігерге түсіп, өз патшайымының көңілін барынша табуға және оның тілегін орындауға тырысады.
Все мужчины в этот день суетятся и стараются максимально угодить и исполнить желание своей королевы.

Мен де, әрине, солардың қатарындамын.
И я, конечно, в их числе.

Оның не қалайтынын табу және соны орындау, бәлкім, дәл сондай тосынсыйды алғандай-ақ жағымды шығар.
Угадать, чего она хочет, и сделать это, наверное, так же приятно, как и получить такой сюрприз.

Кім келіседі, жігіттер?
Кто согласен, мужики?

📘 ГРАММАТИКА: СПРЯЖЕНИЕ ГЛАГОЛА «СҮЮ» 🔽
(любить, целовать)

🔹 1. АУЫСПАЛЫ ОСЫ / КЕЛЕР ШАҚ
(Настоящее обычное / уверенное будущее)
мен сүйемін
біз сүйеміз
сен сүйесің
сендер сүйесіңдер
Сіз сүйесіз
Сіздер сүйесіздер
ол сүйеді
олар сүйеді

🔹 2. НАҚ ОСЫ ШАҚ
(Действие происходит сейчас)
мен сүйіп жатырмын
біз сүйіп жатырмыз
сен сүйіп жатырсың
сендер сүйіп жатырсыңдар
Сіз сүйіп жатырсыз
Сіздер сүйіп жатырсыздар
ол сүйіп жатыр
олар сүйіп жатыр
🧠 Формула: сүй + іп + жатыр + личное окончание

🔹 3. ЖЕДЕЛ ӨТКЕН ШАҚ
(Простое прошедшее время)
мен сүйдім
біз сүйдік
сен сүйдің
сендер сүйдіңдер
Сіз сүйдіңіз
Сіздер сүйдіңіздер
ол сүйді
олар сүйді
🧠 Формула: сүй + ді + личное окончание

🔹 4. БҰРЫНҒЫ ӨТКЕН ШАҚ
(Давнопрошедшее — говорящий был свидетелем)
мен сүйгенмін
біз сүйгенбіз
сен сүйгенсің
сендер сүйгенсіңдер
Сіз сүйгенсіз
Сіздер сүйгенсіздер
ол сүйген
олар сүйген
🧠 Формула: сүй + ген + личное окончание

🔹 5. КҮМӘНДІ ӨТКЕН ШАҚ
(Неочевидное прошедшее)
мен сүйіппін
біз сүйіппіз
сен сүйіпсің
сендер сүйіпсіңдер
Сіз сүйіпсіз
Сіздер сүйіпсіздер
ол сүйіпті
олар сүйіпті
🧠 Формула: сүй + іп + пын / ты

🔹 6. АУЫСПАЛЫ ӨТКЕН ШАҚ
(Повторяющееся действие в прошлом)
мен сүйетінмін
біз сүйетінбіз
сен сүйетінсің
сендер сүйетінсіңдер
Сіз сүйетінсіз
Сіздер сүйетінсіздер
ол сүйетін
олар сүйетін

🔹 7. БОЛЖАЛДЫ КЕЛЕР ШАҚ
(Предположительное будущее)
мен сүйермін
біз сүйерміз
сен сүйерсің
сендер сүйерсіңдер
Сіз сүйерсіз
Сіздер сүйерсіздер
ол сүйер
олар сүйер

🔹 8. МАҚСАТТЫ КЕЛЕР ШАҚ
(Будущее намерения)
мен сүймекпін
біз сүймекпіз
сен сүймексің
сендер сүймексіңдер
Сіз сүймексіз
Сіздер сүймексіздер
ол сүймек
олар сүймек

🔹 9. ШАРТТЫ РАЙ
(Условное наклонение)
мен сүйсем
біз сүйсек
сен сүйсең
сендер сүйсеңдер
Сіз сүйсеңіз
Сіздер сүйсеңіздер
ол сүйсе
олар сүйсе

🔹 10. БҰЙРЫҚ РАЙ
(Повелительное наклонение)
мен сүйейін
біз сүйейік
сен сүй
сендер сүйіңдер
Сіз сүйіңіз
Сіздер сүйіңіздер
ол сүйсін
олар сүйсін

🔹 11. ҚАЛАУ РАЙ
(Желательное наклонение)
менің сүйгім келеді
біздің сүйгіміз келеді
сенің сүйгің келеді
сендердің сүйгілерің келеді
Сіздің сүйгіңіз келеді
Сіздердің сүйгілеріңіз келеді
оның сүйгісі келеді
олардың сүйгілері келеді

🔹 12. ЕСІМШЕ
сүйген — который любил / поцеловал
сүйетін — который обычно любит
сүйер — который будет любить

🔹 13. КӨСЕМШЕ
сүйіп — любя / поцеловав
сүйе — любя / когда любит
сүйгелі — с тех пор как начал любить / целовать

📅 290-КҮН / 290-Й ДЕНЬ

🎈 ӨМІРДЕН ҚАЖЕТСІЗ НӘРСЕНІ ТАСТАП, БИІККЕ КӨТЕРІЛУ
ВЫБРОСИТЬ ИЗ ЖИЗНИ ЧТО-ТО, ЧТОБЫ ПОДНЯТЬСЯ ВЫШЕ

📌 Глагол дня: тастау — бросать, кидать

Мен университетте оқып жүрген кезде сенуші адам болдым, және бұл маған көптеген зиянды әдеттерден арылуға көмектесті.
Когда я учился в университете, я стал верующим человеком, и это помогло мне избавиться от многих вредных привычек.

Мен ішуді қойдым, боқтық сөз айтуды тоқтаттым, бейнеойындар ойнауды доғардым, тіпті мәнсіз фильмдерді көруді де қойдым.
Я бросил пить, перестал материться, перестал играть в видеоигры и даже перестал смотреть глупые фильмы.

Менде көп бос уақыт пайда болды: кітап оқи бастадым, сол арқылы өмір сапам айтарлықтай жақсарды.
У меня появилось много свободного времени: я начал читать книги, и качество моей жизни заметно улучшилось.

Жылдар өтті, және кейде өзімді жаңа дұрыс емес әдеттердің кесірінен мүмкіндіктерді жіберіп алып жатқанымды байқап қаламын.
Прошли годы, и я стал иногда ловить себя на мысли, что порой упускаю возможности уже из-за новых неправильных привычек.

Мысалы, егер YouTube-те отырып, бәрін қатарынан көрмегенімде, жоспарлаған пайдалы істерімді үлгерер едім — мысалы, қазақ тілінде кітап оқу немесе спортпен айналысу.
Например, если бы не сидел в ютубе и не смотрел все подряд, мог бы успеть сделать что-то полезное, что запланировал, например почитать книгу на казахском или позаниматься спортом.

Зиянды әдеттер — сіздің әуе шарыңыздың биікке көтерілуіне кедергі жасайтын артық жүк сияқты.
Вредные привычки — как лишний груз, который мешает подняться вверх вашему воздушному шару.

Олар үнемі төмен тартып, өмір сапасын нашарлатады.
Они постоянно тянут вниз и ухудшают качество жизни.

Оларды тастау керек, сонда өміріңіздің шары өте-өте биікке ұшады.
Их надо выбросить и тогда шар вашей жизни полетит высоко высоко.

Ал сіздің өміріңізде сізге кедергі келтіретін зиянды әдеттер бар ма?
А у вас есть вредные привычки, которые вам мешают?

📘 ГРАММАТИКА: СЛОЖНЫЕ ГЛАГОЛЫ С ТАСТАУ 🔽

📝 Сложные глаголы (күрделі етістіктер) — это сочетание смыслового глагола с вспомогательным глаголом. Вместе они обозначают одно действие, но вспомогательный глагол добавляет дополнительный оттенок значения.

📌 В таких конструкциях тастау обычно передаёт:
- полную завершённость действия
решительность или резкость действия.
- избавление от результата действия.

🤔 Часто смысл можно передать по-русски словами:
«сделать и всё», «сделать полностью», «взять и сделать».
айтып тастау — выпалить, сказать сразу
жазып тастау — написать (быстро, сразу)
жеп тастау — съесть полностью
ішіп тастау — выпить
сындырып тастау — сломать, разбить
жыртып тастау — разорвать
өшіріп тастау — стереть, удалить
алып тастау — убрать, удалить
жиып тастау — прибрать, убрать
құртып тастау — уничтожить полностью
өлтіріп тастау — убить
басып тастау — раздавить, придавить

🧩 Примеры:
Ол хатты жазып тастады.
Он быстро написал письмо.

Балалар тортты жеп тастады.
Дети съели весь торт.

Ол телефонды сындырып тастады.
Он разбил телефон.

Мен кофені ішіп тастадым.
Я выпил кофе.

Ол бәрін айтып тастады.
Он всё сразу выложил.

📅 291-КҮН / 291-Й ДЕНЬ

👆 ЖЕРДЕГІ ЕҢ ЖЕТІЛГЕН СЕНСОРЛАР
САМЫЕ СОВЕРШЕННЫЕ СЕНСОРЫ НА ЗЕМЛЕ

📌 Глагол дня: тию — трогать, касаться, задевать

Жердегі ең күрделі әрі технологиялық тұрғыдан ең дамыған сенсорлардың бірін атай аласыз ба?
Можете назвать один из самых сложных и технологически развитых сенсоров на Земле?

Ол — адамның саусақтары. Это человеческие пальцы.

Адам саусақтарымен қандай да бір затқа тиген кезде, ол заттың пішінін, көлемін, температурасын, бетінің құрылымын, дірілін, қозғалысын сезе алады, сондай-ақ егер зат алақандарыңыздың үстіне қойылса, оның салмағын да сезеді.
Когда человек касается пальцами какого-либо предмета, он может почувствовать форму, размер, температуру, текстуру, вибрацию, движение предмета, а также вес, если предмет положили на ваши ладони сверху.

Саусақтар мен еріндер мидың сенсорлық қыртысында өте үлкен аймақты алады.
Пальцы и губы занимают огромную область в сенсорной коре мозга.

Бұл дегеніміз — ми олардан келетін сигналдарды өңдеу үшін өте көп нейрон бөледі.
Это значит, что мозг выделяет очень много нейронов для обработки сигналов от них.

Сондықтан қол тигізген кезде қолдар өте ұсақ айырмашылықтарды да сезе алады.
Поэтому при прикосновении руки способны чувствовать очень тонкие различия.

Мысалы, көзі көрмейтін адамдар Брайль қарпін тек саусақтарының көмегімен минутына 100–200 (жүзден екі жүзге) сөзге дейін оқи алады.
Например, слепые люди читают шрифт Брайля со скоростью до 100–200 слов в минуту, используя только пальцы.

Егер екі саусаққа салмағы небәрі бірнеше грамм айырмашылығы бар заттарды қойса, сіз оны сезесіз.
Если положить на два пальца предметы с разницей всего в несколько граммов, вы это почувствуете.

Ал егер зат қолыңызда сырғи бастаса, сенсорлар бірден миға сигнал жібереді және сіз автоматты түрде ұстауды күшейтесіз.
А если предмет начинает скользить в руке, сенсоры мгновенно передают сигнал в мозг, и вы автоматически усиливаете хват.

Өзіңізді бір сәтке ерекше қабілеті бар адамдай сезіндіңіз бе?
Почувствовали себя сверхсуществом?

📘 ГРАММАТИКА: «БҰЛ ДЕГЕНІМІЗ» — «ЭТО ОЗНАЧАЕТ / ЭТО ЗНАЧИТ» 🔽

📑 Пример из текста:
Бұл дегеніміз — ми олардан келетін сигналдарды өңдеу үшін өте көп нейрон бөледі.
Это значит, что мозг выделяет очень много нейронов для обработки сигналов от них.

🔍 Разбираем «Бұл дегеніміз»
бұл — сілтеу есімдігі (указательное местоимение)
→ это
де- — етістік түбірі (глагол)
→ говорить, называть
-ген — есімше жұрнағы (суффикс причастия)
→ сказанный / называемый
-іміз — I жақ көпше тәуелдік жалғауы (притяжательное окончание 1-го лица множественного числа)
→ наш / наше

📌 Буквальный смысл конструкции бұл дегеніміз:
→ это то, что мы называем
→ это то, что означает

📐 Модель конструкции:
X дегеніміз — Y
→ X — это Y
→ X означает Y

🔹 Бақыт дегеніміз — ішкі тыныштық.
Счастье — это внутренний покой.

🔹 Достық дегеніміз — бір-біріне сенім.
Дружба — это доверие друг к другу.

🔹 Тәжірибе дегеніміз — өмірден алынған сабақ.
Опыт — это урок, полученный из жизни.

🔹 Білім дегеніміз — үлкен күш.
Знание — это большая сила.

🧩 Примеры в предложениях:
Бұл дегеніміз — біз көбірек жаттығу жасауымыз керек.
Это значит, что нам нужно больше тренироваться.

Бұл дегеніміз — мәселе өте маңызды екенін көрсетеді.
Это означает, что проблема очень важна.

Бұл дегеніміз — уақытты дұрыс пайдалану керек.
Это значит, что нужно правильно использовать время.

📌 Похожие объяснительные слова:
яғни — то есть
демек — значит / следовательно
басқаша айтқанда — иначе говоря

📅 292-КҮН / 292-Й ДЕНЬ

🧠 ТІЛ ҮЙРЕНУДЕГІ ЕҢ ҚИЫН ЕКІ ДАҒДЫНЫҢ ДАМУЫ
РАЗВИТИЕ ДВУХ САМЫХ СЛОЖНЫХ НАВЫКОВ В ИЗУЧЕНИИ ЯЗЫКА

📌 Глагол дня: ұғу — понимать, вникать в суть

Өткен жылы көктемде Нұрлан чатқа қазақ тілінде аудио хабарламалар жіберген кезде, мен оның сөздерінен дерлік ештеңе ұға алмайтынмын.
В прошлом году весной, когда Нурлан отправлял в чат аудиосообщения на казахском языке, я почти ничего не мог уловить из его слов.

Бүгін оның аудио хабарламаларын тыңдағанда, маған бәрі түсінікті.
Сегодня, когда я слушаю его аудиосообщения, мне всё понятно.

Әрине, осы бір жыл ішінде оның қазақша сөйлеуі де әлдеқайда анық әрі түсінікті бола түсті.
Конечно, за этот год его казахская речь тоже стала более чёткой и понятной.

Бірақ бұл өзгерістер тек Нұрланның хабарламаларына ғана қатысты емес.
Но эти изменения касаются не только сообщений Нурлана.

Бұрын мен YouTube-те бейнероликтерді көргенде сөздердің мағынасын ұға алмайтынмын.
Раньше я не мог уловить смысл слов, когда смотрел видеоролики на YouTube.

Ал қазір әртүрлі видеоларды көремін және олардың жалпы мағынасы маған түсінікті.
А теперь я смотрю разные видео, и общий смысл мне понятен.

Менің ойымша, тіл үйренудегі ең қиын екі дағды — айтылған сөздің мағынасын ұғу, сондай-ақ кез келген тақырыпта диалогта сөйлемдерді дұрыс құра білу.
На мой взгляд, два самых трудных навыка при изучении языка — это научиться улавливать смысл сказанного, а также грамотно строить предложения в диалоге на любую тему.

Мен бұл өзгерістерге қалай қол жеткіздім?
Как я смог добиться этих изменений?

Күн сайынғы тәжірибе: қазақ тіліндегі мәтіндерді оқу, жаңа сөздерді жазып алу, сол сөздермен сөйлемдер құрастыру, үнемі дауыстап оқу, қазақ тіліндегі фильмдерді орысша субтитрлермен көру.
Ежедневная практика: чтение текстов на казахском языке, запись новых слов, составление с ними предложений, постоянное чтение вслух, просмотр фильмов на казахском языке с русскими субтитрами.

Мұны кез келген адам жасай алады.
Это может делать каждый.

Және бұл ойлағандай қиын емес.
И это не так сложно, как кажется.

📘 ГРАММАТИКА: «–ҒАНДАЙ / –ГЕНДЕЙ» — «КАК / СЛОВНО / БУДТО» 🔽

📑 Пример из текста:
Және бұл ойлағандай қиын емес.
И это не так сложно, как кажется.

🔍 Разбираем «ойлағандай»
ойлау — думать
ойлаған — думал / подумал (форма на –ған, прошедшее причастие)
ойлағандай — как думали, как ожидалось, как казалось

🛠 Схема образования:
глагол + –ған / –ген / –қан / –кен + дай / дей

👉 Эта конструкция выражает сравнение с ожиданием или впечатлением.
Она переводится как:
- как кажется
- как будто
- как ожидалось
- как выглядело

🧩 Примеры в предложениях:
Бұл ойлағандай қиын емес.
Это не так сложно, как казалось.

Бұл күткендей нәтиже емес.
Это не тот результат, который мы ожидали.

Ол айтқандай болды.
Получилось так, как он сказал.

Бәрі жоспарлағандай өтті.
Всё прошло так, как планировалось.

Бұл көрінгендей оңай емес.
Это не так легко, как кажется.

Бұл естігендей жаман емес.
Это не так плохо, как слышалось.

📌 Часто употребляемые выражения:
ойлағандай емес — не так, как думали
күткендей емес — не так, как ожидали
көрінгендей емес — не так, как кажется
айтқандай болды — получилось так, как сказали
жоспарлағандай өтті — прошло как планировалось

📅 293-КҮН / 293-Й ДЕНЬ

🐎 КӨКПАР — НАҒЫЗ ЖІГІТТЕРДІ ТӘРБИЕЛЕЙТІН ОЙЫН
КОКПАР — ИГРА, ВОСПИТЫВАЮЩАЯ НАСТОЯЩИХ ДЖИГИТОВ

📌 Глагол дня: шабу — скакать, косить, рубить

Көкпар — ежелгі түркі халықтарының ат үстінде ойналатын ұлттық ойыны.
Көкпар — древняя тюркская конная игра.

Ол көп ғасыр бұрын далада пайда болған.
Она появилась в степях много веков назад.

Оның атауы «көк бөрі» — «көк (көк түсті) қасқыр» сөздерімен байланысты.
Её название связано со словами «көк бөрі» — «синий волк».

Ертеде бұл ойын малға шабуыл жасайтын қасқырларды аулаудан пайда болған.
Игра возникла из охоты на волков, которые нападали на скот.

Қасқырды өлтіргеннен кейін жігіт олжасын алып ауылға қарай шабатын, ал басқа салт аттылар оны ойын ретінде тартып алуға тырысатын.
Убив волка, джигит скакал в аул с добычей, а другие всадники играючи пытались её отобрать.

Кейін ойын үшін қасқырдың орнына серке — ешкінің тушасы қолданылатын болды.
Позже уже для игры вместо волка стали использовать тушу козла — серке.

Уақыт өте келе көкпар ауылдар арасындағы жарысқа айналып, халықтық мерекелердің маңызды бөлігіне айналды.
Со временем көкпар превратился в соревнование между аулами и стал важной частью народных праздников.

Ойын кезінде салт аттылар серкеге қарай шабады, оны жерден көтеріп алып, қарсыластарынан қорғана отырып, тайқазанға жеткізуге тырысады.
Во время игры всадники скачут к серке, поднимают её с земли и, отбиваясь от соперников, стараются доставить её в тайқазан.

Серкені тайқазанға салған команда ұпай алады.
Команда, которая забросит серкені в тайқазан, получает очко.

Ойын белгілі бір уақыт ішінде өтеді, ал ең көп ұпай жинаған команда жеңіске жетеді.
Игра проходит ограниченное время, и побеждает команда, набравшая больше очков.

Көкпар күштілікті, батылдықты және ат мінудегі шеберлікті дамытады.
Көкпар развивает силу, смелость и мастерство верховой езды.

Бүгінде ол Қазақстан мәдениетінің маңызды бөлігі болып қала береді.
И сегодня он остаётся важной частью культуры Казахстана.

*На изображении — картина К.Т.-Б. Тельжанова «Көкпар» (1960), которая хранится в Государственном музее искусств имени Абылхана Кастеева в Алматы.

📘 ГРАММАТИКА: Падежи на примерах из сегодняшнего текста про "Көкпар" 🔽

🧐 Повторим 7 падежей казахского языка и посмотрим, как они работают в тексте о национальной игре көкпар.

🟩 1. Атау септік
Вопросы: кім? не? — кто? что?

Примеры из текста:

Көкпар (көкпар) — ежелгі түркі халықтарының ат үстінде ойналатын ұлттық ойыны (игра).
— Көкпар — древняя тюркская конная игра.

Ойын (игра) белгілі бір уақыт ішінде өтеді.
— Игра проходит в течение определённого времени.

Бүгінде ол Қазақстан (Казахстан) мәдениетінің маңызды бөлігі (часть) болып қала береді.
— Сегодня он остаётся важной частью культуры Казахстана.

📝 Что обозначает: подлежащее, объект высказывания.
Форма: без окончания.

🟩 2. Ілік септік
Вопросы: кімнің? ненің? — чей? чего?

Примеры из текста:

ежелгі түркі халықтарының (тюркских народов) ат үстінде ойналатын ұлттық ойыны
— национальная игра тюркских народов

Қазақстан мәдениетінің (культуры Казахстана) маңызды бөлігі
— важная часть культуры Казахстана

Оның (его) атауы «көк бөрі» сөздерімен байланысты.
— Его название связано со словами «көк бөрі».

📝 Что обозначает: принадлежность, часть целого.
Окончания: –ның / –нің / –дың / –дің / –тың / –тің

🟩 3. Барыс септік
Вопросы: кімге? неге? қайда? — кому? чему? куда?

Примеры из текста:

ауылға (к аулу) қарай шабатын
— скачет к аулу

серкеге (к серке) қарай шабады
— скачут к серке

тайқазанға (в тайқазан) жеткізуге тырысады
— стараются доставить в тайқазан

📝 Что обозначает: направление движения или цель действия.
Окончания: –ға / –ге / –қа / –ке / –на / –не

🟩 4. Табыс септік
Вопросы: кімді? нені? — кого? что?

Примеры из текста:

серкені (серке, тушу козла) тайқазанға салған команда
— команда, забросившая серке в тайқазан

оны (её) жерден көтеріп алып
— подняв её с земли

серкені (серке) жерден көтеріп алу
— поднять серке с земли

📝 Что обозначает: прямое дополнение — объект действия.
Окончания: –ны / –ні / –ды / –ді / –ты / –ті

🟩 5. Жатыс септік
Вопросы: кімде? неде? қайда? қашан? — где? в чём? когда?

Примеры из текста:

ат үстінде (на лошади) ойналатын ұлттық ойын
— игра, в которую играют верхом на лошади

ойын кезінде (во время игры) салт аттылар шабады
— во время игры всадники скачут

📝 Что обозначает: место или время действия.
Окончания: –да / –де / –та / –те

🟩 6. Шығыс септік
Вопросы: кімнен? неден? қайдан? — от кого? от чего? откуда?

Примеры из текста:

оны жерден (с земли) көтеріп алып
— подняв с земли

аулаудан (из охоты) пайда болған
— возникла из охоты

📝 Что обозначает: исходную точку или источник действия.
Окончания: –дан / –ден / –тан / –тен / –нан / –нен

🟩 7. Көмектес септік
Вопросы: кіммен? немен? — с кем? с чем? при помощи чего?

Примеры из текста:

«көк бөрі» сөздерімен (со словами) байланысты
— связано со словами «көк бөрі»

📝 Что обозначает: совместность, средство действия или способ.
Окончания: –мен / –бен / –пен

📅 294-КҮН / 294-Й ДЕНЬ

😩 КЕЙДЕ МӘСЕЛЕЛЕР БІРДЕН ШЕШІЛМЕЙДІ, СОНДЫҚТАН БҰЛ БІЗДІ МАЗАЛАЙДЫ
ИНOГДА БЫВАЕТ, ЧТО ПРОБЛЕМЫ НЕ СРАЗУ РЕШАЮТСЯ, И ЭТО НАС ГРУЗИТ

📌 Глагол дня: шешу — решать, снимать, разрешать

Мен кеңсеге кіргенде, ештеңе кедергі жасамасын деп, аяқ киімді және жемпірді шешемін, сол кезде ойлану жеңілірек болады.
Когда я прихожу в офис, я снимаю обувь и кофту, чтобы мне ничего не мешало и легче думалось.

Өзімнің ыңғайлы креслома отырып жұмыс істеймін.
Сажусь в своё удобное кресло и работаю.

Бірақ осы бейсенбі күні бұл маған көмектеспеді.
Но в этот четверг мне это не помогло.

Кейбір жобалар бойынша шешілмеген тапсырмалар қалып қойған еді.
По некоторым проектам оставались нерешённые задачи.

Бір жаңа клиент мені үшінші аптадан бері күтіп жүрген, бірақ ескі тапсырмалар жабылмағандықтан мен оны ала алмадым.
Один новый клиент ждал меня уже третью неделю, и я не мог взять его из-за незакрытых старых задач.

Сонымен қатар мен ертеңге қазақ тілінен мақаламды әлі жазып үлгермеген едім.
К тому же я ещё не написал статью на завтра по казахскому.

Кеш болып кеткен еді, сол кезде әйелім чатқа жазып, мені үйде күтіп отырғанын айтты.
Было уже поздно, и жена написала в чат, что она ждёт меня дома.

Мен кеңседегі гүлге қарадым, ол дерлік солып қалған болатын, сосын ойладым: «Неге кейде ешнәрсе шешілмейтін сондай қиын сәттер болады екен?»
Я посмотрел на своё растение в офисе, которое почти завяло, и подумал: «Почему иногда бывают такие трудные моменты, когда ничего не решается?»

Сосын мен өсімдікке жақындап барып қарасам, ортасында жаңа бір өскін шығып келе жатыр екен.
Потом я подошёл поближе к этому растению и увидел в середине новый росток.

Бұл маған жеткілікті болды — мен үшін бұл бір белгі сияқты болды.
Этого было достаточно — для меня это был знак.

Мен әйеліме: «Мен келемін, жаным», — деп жаздым.
Я написал жене: «Я иду, милая».

Сол сәтте осы мақаланың идеясы ойыма келді.
В этот момент у меня появилась идея этой статьи.

Мен жаңа жобадан бас тартамын деп шештім, ал қалған тапсырмаларды біртіндеп аяқтаймын.
Я решил отказаться от нового проекта, а оставшиеся задачи буду постепенно завершать.

📘 ГРАММАТИКА: СПРЯЖЕНИЕ ГЛАГОЛА «ШЕШУ» 🔽
(развязывать, отвязывать, снимать, решать, разрешать, разгадывать, отгадывать)

🔹 1. АУЫСПАЛЫ ОСЫ / КЕЛЕР ШАҚ
(Настоящее обычное / уверенное будущее)
мен шешемін
біз шешеміз
сен шешесің
сендер шешесіңдер
Сіз шешесіз
Сіздер шешесіздер
ол шешеді
олар шешеді

🔹 2. НАҚ ОСЫ ШАҚ
(Действие происходит сейчас)
мен шешіп жатырмын
біз шешіп жатырмыз
сен шешіп жатырсың
сендер шешіп жатырсыңдар
Сіз шешіп жатырсыз
Сіздер шешіп жатырсыздар
ол шешіп жатыр
олар шешіп жатыр
🧠 Формула: шеш + іп + жатыр + личное окончание

🔹 3. ЖЕДЕЛ ӨТКЕН ШАҚ
(Простое прошедшее время)
мен шештім
біз шештік
сен шештің
сендер шештіңдер
Сіз шештіңіз
Сіздер шештіңіздер
ол шешті
олар шешті
🧠 Формула: шеш + ті + личное окончание

🔹 4. БҰРЫНҒЫ ӨТКЕН ШАҚ
(Давнопрошедшее — говорящий был свидетелем)
мен шешкенмін
біз шешкенбіз
сен шешкенсің
сендер шешкенсіңдер
Сіз шешкенсіз
Сіздер шешкенсіздер
ол шешкен
олар шешкен
🧠 Формула: шеш + кен + личное окончание

🔹 5. КҮМӘНДІ ӨТКЕН ШАҚ
(Неочевидное прошедшее)
мен шешіппін
біз шешіппіз
сен шешіпсің
сендер шешіпсіңдер
Сіз шешіпсіз
Сіздер шешіпсіздер
ол шешіпті
олар шешіпті
🧠 Формула: шеш + іп + пын/ты

🔹 6. АУЫСПАЛЫ ӨТКЕН ШАҚ
(Повторяющееся действие в прошлом)
мен шешетінмін
біз шешетінбіз
сен шешетінсің
сендер шешетінсіңдер
Сіз шешетінсіз
Сіздер шешетінсіздер
ол шешетін
олар шешетін

🔹 7. БОЛЖАЛДЫ КЕЛЕР ШАҚ
(Предположительное будущее)
мен шешермін
біз шешерміз
сен шешерсің
сендер шешерсіңдер
Сіз шешерсіз
Сіздер шешерсіздер
ол шешер
олар шешер

🔹 8. МАҚСАТТЫ КЕЛЕР ШАҚ
(Будущее намерения)
мен шешпекпін
біз шешпекпіз
сен шешпексің
сендер шешпексіңдер
Сіз шешпексіз
Сіздер шешпексіздер
ол шешпек
олар шешпек

🔹 9. ШАРТТЫ РАЙ
(Условное наклонение)
мен шешсем
біз шешсек
сен шешсең
сендер шешсеңдер
Сіз шешсеңіз
Сіздер шешсеңіздер
ол шешсе
олар шешсе

🔹 10. БҰЙРЫҚ РАЙ
(Повелительное наклонение)
мен шешейін
біз шешейік
сен шеш
сендер шешіңдер
Сіз шешіңіз
Сіздер шешіңіздер
ол шешсін
олар шешсін

🔹 11. ҚАЛАУ РАЙ
(Желательное наклонение)
менің шешкім келеді
біздің шешкіміз келеді
сенің шешкің келеді
сендердің шешкілерің келеді
Сіздің шешкіңіз келеді
Сіздердің шешкілеріңіз келеді
оның шешкісі келеді
олардың шешкілері келеді

🔹 12. ЕСІМШЕ
шешкен
шешетін
шешер

🔹 13. КӨСЕМШЕ
шешіп
шеше
шешкелі

📅 295-КҮН / 295-Й ДЕНЬ

❄️ АЛМАТЫДАҒЫ ҚЫСТЫҢ СОҢҒЫ КҮНДЕРІ
ПОСЛЕДНИЕ ДНИ ЗИМЫ В АЛМАТЫ

📌 Глагол дня: ағу — течь, протекать

Қазір наурыз айының ортасы болып қалды, және бәріміз Наурыз мейрамы жақындауын асыға күтіп жүрміз.
Уже середина марта, и мы все ждём приближения Наурыза.

Бірақ Алматыда қыс әрқашан қарсыласып, оңайлықпен кеткісі келмей, өз мінезін көрсетеді.
Но в Алматы зима всегда сопротивляется и не хочет уходить, показывая свой характер.

Мен терезеге қарасам — айнала түгел қар, көшеде минус температура.
Я смотрю в окно — и кругом всё в снегу, на улице минусовая температура.

Адамдар көшеде жылы киіммен, қолғаппен және етікпен жүр.
Люди ходят по улице в тёплой одежде, перчатках и сапогах.

Мүмкін, қыс керісінше жылынар алдында молынан қар жаудырып жатқан шығар.
А может, зима наоборот перед потеплением обильно насыпает снега.

Барлығы ери бастағанда, жылғалар ағып, жер ылғалға жақсы қанып, мол өнім берсін дегендей.
Чтобы, когда всё начнёт таять, потекли ручьи, земля хорошо напиталась влагой и дала обильный урожай.

Сондықтан, мүмкін, бұл қарсыласу емес, керісінше белгілі бір өзара көмектесу шығар.
Поэтому, возможно, это даже не сопротивление, а некая взаимопомощь.

Әлде біртүрлі: “Егінге қар керек деп тапсырыс бердіңдер ме? Міне, алыңыздар!” дегендей.
Ну что-то вроде “Снег для урожая заказывали? Получите и распишитесь!”.

Мен ауа райының болжамын қарадым — Наурыз күндері он төрт–он алты градус жылы болады деп көрсетіп тұр.
Я посмотрел прогноз погоды — и прямо на Наурыз обещают 14–16 градусов тепла.

Демек, бірнеше күннен кейін осы қардың бәрі еріп, қаламыздың көшелерімен ағатын жылғаларға айналады деген сөз. Сөйтіп қала қайтадан жасыл әрі керемет әдемі болуға дайындала бастайды.
А это значит, что действительно через пару дней весь этот снег растает и превратится в ручьи, текущие по улицам нашего города, подготавливая его к тому, чтобы он снова стал зеленым и невероятно красивым.

📘 ГРАММАТИКА: «–А / –Е / –Й + БАСТАУ» — НАЧАЛО ДЕЙСТВИЯ 🔽

📑 Пример из текста:
Сөйтіп қала қайтадан жасыл әрі керемет әдемі болуға дайындала бастайды.
И так город снова начинает готовиться стать зелёным и невероятно красивым.

🔍 Разбираем «дайындала бастайды» — начинает готовиться
дайындалу — готовиться
дайындал- — основа глагола
-а — көсемше жұрнағы
бастау — вспомогательный глагол

📌 Значение конструкции:
она показывает, что действие начинает происходить.
👉 дайындала бастайды
= начинает готовиться

📃 Схема образования:
глагол + -а / -е / -й (көсемше) + бастау

🔹 еру → ери бастау — начать таять
🔹 жылыну → жылына бастау — начать теплеть
🔹 көгеру → көгере бастау — начать зеленеть
🔹 жауу → жауа бастау — начать идти (о дожде или снеге)

🧩 Примеры в предложениях:
Қар ери бастады.
Снег начал таять.

Күн жылына бастады.
Начало теплеть.

Ағаштар көгере бастады.
Деревья начали зеленеть.

Көктемде қала жасара бастайды.
Весной город начинает зеленеть.

📅 296-КҮН / 296-Й ДЕНЬ

👨‍👩‍👧 ОТБАСЫ — БҰЛ ҮНЕМІ ӘДЕПТІЛІККЕ ҮЙРЕТЕТІН МЕКТЕП
СЕМЬЯ — ЭТО ПОСТОЯННЫЕ УРОКИ ВЕЖЛИВОСТИ

📌 Глагол дня: әперу — подавать, доставать

Бір нақыл сөз бар: „Отбасы — нағыз құндылықтар қалыптасатын жер“.
Есть такая поговорка: «Семья — это место, где формируются истинные ценности».

Дәл отбасында біз үнемі сабырлылыққа және өзгенің пікірін ескеруге үйренеміз.
Именно в семье мы постоянно учимся сдержанности и учитывать мнение других.

Теледидарды қосқанда, басқаларға ұнайтын фильмді таңдайсың.
Когда включаешь телевизор, выбираешь фильм, который понравится другим.

Тамақ дайындағанда, жақындарыңнан не жегілері келетінін сұрайсың.
Когда готовишь еду, спрашиваешь у родных, что они хотели бы поесть.

Сен жұмыс істеп, ақша табасың, бірақ оны бүкіл отбасыңа жұмсайсың.
Ты работаешь и зарабатываешь деньги, но тратишь их на всю семью.

Осындай қарапайым нәрселердің бәрі бізді сыпайы болуға, адамдармен тіл табысуға және өзгенің мүддесін ескеруге үйретеді.
Все эти простые вещи учат нас быть вежливыми, находить общий язык с людьми и учитывать интересы других.

Біз бірге тамақтанғанда, бұл да әдептілікке үйрететін сабақ.
Когда мы едим вместе, это тоже уроки вежливости.

Мысалы: „Жаным, маған майлықты әперші, өтінемін“.
Например: «Милая, подай мне, пожалуйста, салфетку».

Немесе: „Балам, тоңазытқышты ашып, маған кетчупты берші, өтінемін“.
Или: «Сынок, открой холодильник и подай мне, пожалуйста, кетчуп».

Немесе: „Маған шыныаяқ әпере аласың ба, өтінемін?“ Және тағы басқа.
Или: «Можешь подать мне, пожалуйста, стакан?» И так далее.

Отбасының ішінде ұзақ уақыт дөрекі болып жүру мүмкін емес.
В семье невозможно долго оставаться грубым и невежливым.

Бұл — ең жақын адамдар.
Это самые близкие люди.

Егер сен дөрекілік көрсетіп, қатты сөйлей бастасаң, онда не дәл сондай жауап аласың, не болмаса арадағы қарым-қатынас салқындап, ресми болып кетеді.
Если ты начнёшь грубить и говорить резко, то либо получишь такой же ответ, либо отношения станут холодными и натянутыми.

Егер сен жақындарыңның сенімін және махаббатын жеңіп алсаң, бөтен адамдармен қарым-қатынас жасау әлдеқайда жеңіл болады.
Если ты завоюешь доверие и любовь близких, то и с незнакомыми людьми общаться будет гораздо легче.

Сондықтан отбасылық кешкі ас — тек тамақ ішу мен әңгіме емес.
Поэтому семейный ужин — это не только еда и общение.

Бұл сонымен қатар ең жақсы әдеп сабақтары.
Это ещё и самые лучшие уроки вежливости.

📘 ГРАММАТИКА: КАК ОБРАЗОВАЛСЯ ӘПЕРУ 🔽

🔍 алып беру
алу — брать, взять
беру — дать
Буквально:
алып беру = взять и дать кому-то

🧐 Со временем в разговорной речи произошло сжатие звуков:
алып беру → ап беру → әперу

📌 Примеры похожих сокращений:
алып кел → әкел (принеси)
алып кет → әкет (унеси)
алып бар → апар (отнеси) әперу = алып беру

📖 Глагол означает:
принести / достать / подать кому-то
То есть действие делается для другого человека.

🧩 Примеры в предложениях:
Маған кітап әпер.
Купи / принеси мне книгу.

Жейдемді әперші.
Подай мне рубашку.

📅 297-КҮН / 297-Й ДЕНЬ

📚 ҚАЗАҚ ТІЛІН ҮЙРЕНГІҢ КЕЛЕТІН ЖАЗУШЫ
ПИСАТЕЛЬ, С КОТОРЫМ ХОЧЕТСЯ ИЗУЧАТЬ КАЗАХСКИЙ ЯЗЫК

📌 Глагол дня: баяндау — излагать, рассказывать, докладывать

2025 жылдың соңында мен 2026 жылы қазақ тілінде көп оқимын деп шештім.
В конце 2025 года я решил, что в 2026 я буду много читать на казахском языке.

Өйткені қарқынды оқымай, жаңа тілді меңгеру мүмкін емес.
Ведь невозможно освоить новый язык без интенсивного чтения.

Ал осы жылдың басында қазақ тілі мұғалімімнің ұсынысымен мен Дулат Исабековтің шығармашылығымен таныстым.
А в начале этого года, по рекомендации учителя казахского, я познакомился с творчеством Дулата Исабекова.

Бұл «Орман көкегінің аңызы» атты әңгіме еді.
Это был рассказ «Легенда о лесной кукушке».

Мен оны оқып шықтым да, биыл оқимын деп жоспарлаған барлық кітаптарды кейінге ысырып қойып, осы автордың шығармаларына тереңірек бойлауды шештім.
Я его прочитал и решил, что отодвину в сторону все книги, которые я запланировал прочитать в этом году, и погружусь в произведения этого автора.

Содан кейін мен «Жасырынбақ», «Қарлығаштар», «Бітпейді-ау арман» атты әңгімелерін және оның белгілі «Әпке» пьесасын оқыдым.
Потом я прочитал рассказы «Прятки», «Ласточки», «Мечты всё никак не заканчиваются» и его известную пьесу «Старшая сестра».

Оның әңгімелері сауатты, бірақ түсінуге жеңіл қазақ тілінде жазылған.
Его рассказы написаны на грамотном, но простом для понимания казахском языке.

Олар қазақтың тұрақты сөз тіркестеріне бай, ал автор әр шығармасында оқиғаларды тарау сайын өте қызықты етіп баяндап отырады.
Его рассказы наполнены казахскими фразеологизмами, и автор невероятно увлекательно излагает события глава за главой.

Бұл шығармалар қарапайым адамдар, отбасылар, көршілер, мұғалімдер туралы баяндайды.
Эти произведения повествуют об обычных людях, семьях, соседях, учителях.

Олар өте өмірге жақын және әсерлі.
Они очень жизненные и эмоциональные.

Менің ойымша, қазақ тілін енді үйреніп жүргендер үшін бұл автор ең жақсы.
На мой взгляд, для тех, кто начал изучать казахский язык, этот автор один из лучших.

📘 ГРАММАТИКА: «–ЫП / –ІП / –П + ШЫҒУ» — ПОЛНОЕ ЗАВЕРШЕНИЕ ДЕЙСТВИЯ 🔽

📑 Пример из текста:
Мен оны оқып шықтым.
Я его прочитал до конца.

🔍 Разбираем «оқып шықтым» — прочитал полностью
оқу — читать
оқы- — основа глагола
-п — көсемше жұрнағы
шығу — вспомогательный глагол

📌 Вспомогательный глагол шығу добавляет оттенок полного завершения действия.
То есть действие сделано целиком, доведено до конца.
👉 оқып шықтым
= прочитал полностью / до конца

📃 Схема образования:
глагол + -ып / -іп / -п (көсемше) + шығу

🔹 оқу → оқып шығу — прочитать полностью
🔹 жазу → жазып шығу — написать полностью
🔹 қарау → қарап шығу — просмотреть полностью
🔹 айту → айтып шығу — рассказать всё

🧩 Примеры в предложениях:
Мен кітапты оқып шықтым.
Я прочитал книгу до конца.

Ол барлық құжаттарды қарап шықты.
Он просмотрел все документы.

Мен тізімді жазып шықтым.
Я полностью написал список.

Фильмді көріп шықтым.
Я посмотрел фильм полностью.

Ол бәрін айтып шықты.
Он всё рассказал.

📅 298-КҮН / 298-Й ДЕНЬ

📈 КЕЗ КЕЛГЕН САЛАДАҒЫ ДАМУДЫҢ УНИВЕРСАЛДЫ ҚАҒИДАЛАРЫ
УНИВЕРСАЛЬНЫЕ ПРИНЦИПЫ РАЗВИТИЯ В ЛЮБОЙ СФЕРЕ

📌 Глагол дня: даму — развиваться, расти

Егер біз дамымасақ, онда кері кетеміз.
Если мы не развиваемся, то мы деградируем.

Өміріңіздің қай саласын жақсартқыңыз келеді?
Какую сферу своей жизни вы хотели бы подтянуть?

Бір саланы таңдап, осы қағидаларды соған қолдана бастаңыз.
Выбирайте сферу и начните применять к ней эти правила.

1️⃣ Тұрақтылық қарқындылықтан маңызды
Регулярность важнее интенсивности

Кейде сирек, бірақ көп істегеннен гөрі күн сайын аздап жасаған тиімді.
Лучше каждый день понемногу, чем редко, но много.

Мысалы, күніне 30 минут = жылына 182 сағат, ал аптасына бір рет 3 сағат = жылына 156 сағат.
Например 30 минут в день = 182 часа в год, а 3 часа раз в неделю = 156 часов.

Сонымен қатар күнделікті жаттығу дағдының тез қалыптасуына көмектеседі.
А еще ежедневная практика даёт бонусом быстрое закрепление навыка.

2️⃣ Кішкентай қадамдар үлкен нәтижеге әкеледі
Маленькие шаги создают большие результаты

Үлкен өзгерістер – кішкентай жақсартулардың жиналуы.
Большие изменения — это накопление маленьких улучшений.

Ең бастысы — бәрін бірден өзгертуге тырыспау.
Главное — не пытаться изменить всё сразу.

3️⃣ Тәжірибе теориядан маңызды
Практика важнее теории

Қолданылмаған білім даму әкелмейді.
Знание без применения почти не дает развития.

Мысалы, тілді үйрену үшін оқу, жазу, сөйлеу және тыңдау керек.
Например при изучении языка нужно читать, писать, говорить, слушать.

4️⃣ Кері байланыс прогресті жеделдетеді
Обратная связь ускоряет прогресс

Өзін-өзі дамытуға болады, бірақ кері байланыс арқылы 3–5 есе жылдам болады.
Самостоятельно развиваться можно, но с обратной связью в 3–5 раз быстрее.

Кері байланысты сенің тәлімгерің, ұстазың, көрермендер, пікірлер немесе практикалық серігің бере алады.
Обратную связь может дать тебе наставник, преподаватель, аудитория, комментарии, партнёр по практике.

📘 ГРАММАТИКА: «–ҒАННАН / –ГЕННЕН ГӨРІ» — СРАВНЕНИЕ 🔽

📑 Пример из текста:
Кейде сирек, бірақ көп істегеннен гөрі күн сайын аздап жасаған тиімді.
Лучше каждый день понемногу, чем редко, но много.

🔍 Разбираем «істегеннен гөрі» — чем делать
істеу — делать
істе- — основа глагола
-ген — жұрнақ есімше (причастный суффикс)
-нен — шығыс септік жалғауы (исходный падеж)
гөрі — чем, по сравнению с

📌 Значение конструкции
Конструкция –ғаннан / –геннен гөрі используется для сравнения действий и показывает, что одно действие предпочтительнее другого.
👉 істегеннен гөрі
= чем делать

📃 Схема образования
глагол + –ған / –ген / –қан / –кен + нан / нен + гөрі

🔹 көп оқу → көп оқығаннан гөрі — чем много читать
🔹 көп сөйлеу → көп сөйлегеннен гөрі — чем много говорить
🔹 ұзақ күту → ұзақ күткеннен гөрі — чем долго ждать

🧩 Примеры в предложениях:
Көп сөйлегеннен гөрі көп тыңдаған пайдалы.
Полезнее больше слушать, чем много говорить.

Үйде отырғаннан гөрі серуенге шыққан жақсы.
Лучше выйти на прогулку, чем сидеть дома.

Көп жоспарлағаннан гөрі әрекет еткен тиімді.
Лучше действовать, чем много планировать.

Жылына бір рет көп оқығаннан гөрі күн сайын аздап оқу тиімді.
Лучше читать немного каждый день, чем много один раз в год.

📅 299-КҮН / 299-Й ДЕНЬ

🌱 АТАМ МЕН ӘЖЕМНІҢ БАҚШАСЫ
ОГОРОД БАБУШКИ И ДЕДУШКИ

📌 Глагол дня: егу - сажать, сеять

Біртіндеп күн жылынып келеді, және бақшасы бар көптеген адамдар онда әртүрлі көкөністерді отырғызуға дайындалып жатыр.
Постепенно становится тепло и многие, у кого есть огород готовятся к тому, чтобы посадить в нем различные овощи.

Әкем Ресейден қызанақтың жаңа сұрпына тапсырыс беріп қойды.
Мой папа уже заказал из России новый сорт помидоров.

Оның бақшасында басқа көкөністер жоқ.
У него в огороде из овощей больше ничего нет.

Ал менің ата-әжем тірі кезде, көктем мен бақша олар үшін «егіс науқаны» деп аталатын үлкен бір оқиға болатын.
А вот когда живы были мои бабушка и дедушка, то весна и огород были для них событием, которое называлось посевная.

Бір жылы мен екінші сыныпта оқып жүргенде ауылда, олардың қасында болдым.
Один год я жил у них в деревне во втором классе.

Көктемде олардың бақшасына трактор келіп, соқамен бүкіл жерді жыртып шықты.
Весной к ним в огород приехал трактор и плугом распахал весь огород.

Содан кейін атам күрекпен, әжем екеуі түрлі көкөністер мен жидектерді егіп, отырғызатын.
Потом дедушка с лопатой, бабушка сажали и сеяли там разные овощи и ягоды.

Бақшаның ең шетінде асқабақ болды.
В конце огорода у нас была тыква.

Одан кейін үлкен картоп егілген қатар болды.
Потом большая грядка с картошкой.

Бақшаның шеттеріндегі арықтың бойымен біз күнбағыс пен жүгері отырғызатынбыз.
По краям огорода вдоль арыка мы садили подсолнухи и кукурузу.

Одан кейін кәді мен баялды, қызылша, болгар бұрышы және үрме бұршақ болды.
Затем шли кабачки и баклажаны, свекла, болгарский перец и фасоль.

Олардың артынан қарбыз бен қауын егілген қатарлар болатын.
После них были грядки с арбузами и дынями.

Одан әрі қияр, қызанақ, сәбіз, қырыққабат және шалғам болды.
Далее огурцы, помидоры, морковь, капуста и редис.

Ал ең жақын жерде көк шөптерге арналған шағын қатарлар болды: сарымсақ, пияз, ақжелкен, аскөк.
Ну и ближе всего были небольшие грядки с зеленью, это чеснок, лук, петрушка укроп.

Сондай-ақ бақшаның алдыңғы жағында құлпынай мен мүкжидек егілген қатарлар болды.
Также в передней части огорода были грядки с клубникой и клюквой.

📘 ГРАММАТИКА: СПРЯЖЕНИЕ ГЛАГОЛА «ЕГУ» 🔽
(сажать, сеять)

🔹 1. АУЫСПАЛЫ ОСЫ / КЕЛЕР ШАҚ
(Настоящее обычное / уверенное будущее)
мен егемін
біз егеміз
сен егесің
сендер егесіңдер
Сіз егесіз
Сіздер егесіздер
ол егеді
олар егеді

🔹 2. НАҚ ОСЫ ШАҚ
(Действие происходит сейчас)
мен егіп жатырмын
біз егіп жатырмыз
сен егіп жатырсың
сендер егіп жатырсыңдар
Сіз егіп жатырсыз
Сіздер егіп жатырсыздар
ол егіп жатыр
олар егіп жатыр
🧠 Формула: ек/ег + іп + жатыр + личное окончание

🔹 3. ЖЕДЕЛ ӨТКЕН ШАҚ
(Простое прошедшее время)
мен ектім
біз ектік
сен ектің
сендер ектіңдер
Сіз ектіңіз
Сіздер ектіңіздер
ол екті
олар екті
🧠 Формула: ек + ті + личное окончание

🔹 4. БҰРЫНҒЫ ӨТКЕН ШАҚ
(Давнопрошедшее — говорящий был свидетелем)
мен еккенмін
біз еккенбіз
сен еккенсің
сендер еккенсіңдер
Сіз еккенсіз
Сіздер еккенсіздер
ол еккен
олар еккен
🧠 Формула: ек + кен + личное окончание

🔹 5. КҮМӘНДІ ӨТКЕН ШАҚ
(Неочевидное прошедшее)
мен егіппін
біз егіппіз
сен егіпсің
сендер егіпсіңдер
Сіз егіпсіз
Сіздер егіпсіздер
ол егіпті
олар егіпті
🧠 Формула: ег + іп + пын/ты

🔹 6. АУЫСПАЛЫ ӨТКЕН ШАҚ
(Повторяющееся действие в прошлом)
мен егетінмін
біз егетінбіз
сен егетінсің
сендер егетінсіңдер
Сіз егетінсіз
Сіздер егетінсіздер
ол егетін
олар егетін

🔹 7. БОЛЖАЛДЫ КЕЛЕР ШАҚ
(Предположительное будущее)
мен егермін
біз егерміз
сен егерсің
сендер егерсіңдер
Сіз егерсіз
Сіздер егерсіздер
ол егер
олар егер

🔹 8. МАҚСАТТЫ КЕЛЕР ШАҚ
(Будущее намерения)
мен екпекпін
біз екпекпіз
сен екпексің
сендер екпексіңдер
Сіз екпексіз
Сіздер екпексіздер
ол екпек
олар екпек

🔹 9. ШАРТТЫ РАЙ
(Условное наклонение)
мен ексем
біз ексек
сен ексең
сендер ексеңдер
Сіз ексеңіз
Сіздер ексеңіздер
ол ексе
олар ексе

🔹 10. БҰЙРЫҚ РАЙ
(Повелительное наклонение)
мен егейін
біз егейік
сен ек
сендер егіңдер
Сіз егіңіз
Сіздер егіңіздер
ол ексін
олар ексін

🔹 11. ҚАЛАУ РАЙ
(Желательное наклонение)
менің еккім келеді
біздің еккіміз келеді
сенің еккің келеді
сендердің еккілерің келеді
Сіздің еккіңіз келеді
Сіздердің еккілеріңіз келеді
оның еккісі келеді
олардың еккілері келеді

🔹 12. ЕСІМШЕ
еккен
егетін
егер

🔹 13. КӨСЕМШЕ
егіп
еге
еккелі

📅 300-КҮН / 300-Й ДЕНЬ

🏃 МЕН ЖАРЫСТАРДЫ ҰНАТПАЙМЫН
Я НЕ ЛЮБЛЮ СОРЕВНОВАНИЯ

📌 Глагол дня: жарысу - соревноваться

Жалпы мен жарыстарды онша жақсы көрмеймін, өйткені адамдар жарысқанда, міндетті түрде жеңілгендер де, жеңімпаз да болады.
Вообще я не очень люблю соревнования, потому что когда люди соревнуются, есть проигравшие и есть победитель.

Жеңімпаз өзін бәрінен жақсы сезініп, сонымен мақтанса — бұл онша дұрыс емес сияқты.
Победитель когда гордится, что он лучше всех, это не очень хорошо.

Ал жеңілгендердің көңілі түсіп, ренжігенін көру де маған ұнамайды.
Ну и когда есть расстроенные проигравшие, мне это тоже не нравится.

Әрине, бұл — тек субъективті пікірім, жай ғана ойларым.
Это конечно все субъективно и просто мои мысли вслух.

Бір ескі кеңестік фильм бар — Хоттабыч қария туралы.
Есть старый советский фильм про старика Хоттабыча.

Онда бір сәт болды: ол футбол матчынa келгенде, барлық адамдардың бір ғана доптың артынан жүгіріп жүргені оған ұнамады.
Там был момент, когда он пришел на футбольный матч и ему не понравилось, что все люди бегают за одним мячом.

Сосын ол сиқырлы сөз айтты, содан кейін алаңдағы әрбір футболшының өз добы пайда болды.
Он сказал волшебную фразу и у каждого футболиста появился на поле свой собственный мяч.

Менің жарыстарға деген көзқарасым да шамамен Хоттабычтікіндей 😂
У меня примерно такое же отношение к соревнованиям, как у Хоттабыча)

Маған марафон ұнайды: бәрі қатысады, жеңілгендер жоқ, әркімнің өзі үдерістен бір нәрсе алады.
Мне нравится марафон, участвуют все, проигравших нет, все что-то получают от самого процесса.

Соңына дейін жеткендердің бәрі — жеңімпаз.
Ну и победители тоже все, если они добежали до конца.

📘 ГРАММАТИКА: «–НІКІ + –НДАЙ / –НДЕЙ» — «КАК У КОГО-ТО» 🔽

📑 Пример из текста:
Менің жарыстарға деген көзқарасым да шамамен Хоттабычтікіндей 😂
У меня примерно такое же отношение к соревнованиям, как у Хоттабыча.

🔍 Разбираем «Хоттабычтікіндей»
Хоттабыч — Хоттабыч
Хоттабычтікі — то, что у Хоттабыча
Хоттабычтікіндей — как у Хоттабыча

🛠 Схема образования:
существительное / местоимение + –нікі / –дікі / –тікі + ндай / ндей

👉 Эта конструкция выражает сравнение по принадлежности.
Она переводится как:
- как у кого-то
- такой же, как у него
- по типу его

🧩 Примеры в предложениях:
Менің телефоным сенікіндей.
Мой телефон такой же, как у тебя.

Оның үйі біздікіндей емес.
Его дом не такой, как у нас.

Менің ойым оныкіндей болды.
Моё мнение оказалось таким же, как у него.

Бұл нәтиже бұрынғысынікіндей емес.
Этот результат не такой, как прежний.

📌 Часто употребляемые выражения:
менікіндей — как у меня
сенікіндей — как у тебя
оныкіндей — как у него / у неё
біздікіндей — как у нас
олардікіндей — как у них