Казахский язык
Список песен
Алфавитный указатель
 Қаз 
 Qaz

Қамажай

 

Қамажай

1-шумақ:
Басында Қамажайдың бір тал үкі,
Айрылып Қамажайдан болдым күлкі.
Айрылып Қамажайдан отырғанда,
Келеді қай жерімнен ойын-күлкі?

Қайырмасы:
Ахау хайлилайым, лилилайым,
Қамажай, қалдың кейін, сәулетайым.

2-шумақ:
Қолында Қамажайдың алтын жүзік.
Қамажай отыр ма екен көзін сүзіп?
Көрмесе, жарты сағат тұра алмаушы ед.
Апырмай, кетті ме екен күдер үзіп?

Қайырмасы:
Ахау хайлилайым, лилилайым,
Қамажай, қалдың кейін, сәулетайым.

3-шумақ:
Ертістің жағалауын жағалаймын,
Мұз болса, көк бестіні тағалаймын.
Үш топтан таңдап алған Қамажайым
Өзіңді тоқсан қызға бағалаймын.

Қайырмасы:
Ахау хайлилайым, лилилайым,
Қамажай, қалдың кейін, сәулетайым.

4-шумақ:
Мал жақсы жылқы деген бағып жүрсе,
Монына үкі-тұмар тағып жүрсе,
Ішінен бір жорғаны таңдап мініп,
Аулына Қамажайдың барып жүрсе.

Қайырмасы:
Ахау хайлилайым, лилилайым,
Қамажай, қалдың кейін, сәулетайым.


Cлушать песню:





Разбор грамматики (первого, второго куплета и припева):

1-й куплет:

Басында Қамажайдың бір тал үкі, - На голове у Камажай совиное перо,
бас – голова
Қамажай+дың бас+ы+нда – на голове Камажай («дың» - родительный падеж, «ы» - притяжательное окончание 3-го лица, «нда» - местный падеж)
бір – один
тал үкі – перо совы

Айрылып Қамажайдан болдым күлкі. - Лишившись Камажай, я стал посмешищем.
айрылу – лишаться
Қамажай+дан айрыл+ып – лишившись Камажай (буквально: от Камажай разлучиться, «дан» - исходный падеж, «ып» - образует деепричастие прошедшего времени)
күлкі болу – быть посмешищем
күлкі бол+ды+м – я стал посмешищем («ды» - суффикс прошедшего времени, «м» - усечённое личное окончание 1-го лица)

Айрылып Қамажайдан отырғанда, - Когда я разлучён с Камажай,
айрыл+ып отыр+ған+да – когда я разлучён (отыру – вспомогательный глагол, который образует длительное действие, «ған+да» - «когда происходит какое-либо действие»)

Келеді қай жерімнен ойын-күлкі? - Как я могу предаваться веселью?
келу – приходить
кел+е+ді – придут (здесь – возьмутся)
қай – какой
жер – земля, место
қай жер+ім+нен – из чего у меня
ойын-күлкі – игры-увеселения

Припев:

Ахау хайлилайым, лилилайым,
Қамажай, қалдың кейін, сәулетайым. - Камажай, ты осталась позади, солнышко моё.
қалу - оставаться
қал+ды+ң – ты осталась («ды» - суффикс прошедшего времени, «ң» - личное окончание 3-го лица)
кейін – после, позади
сәуле – луч, свет
сәулетай+ым – светик мой

2-й куплет:

Қолында Қамажайдың алтын жүзік. - На руке у Камажай золотое кольцо,
қол – рука
Қамажай+дың қол+ы+нда – на руке у Камажай («ы» - притяжательное окончание 3-го лица, «нда» - местный падеж)
алтын – золотое
жүзік – кольцо, перстень

Қамажай отыр ма екен көзін сүзіп, - Сидит ли Камажай, выглядывая меня?
екен – здесь: интересно
отыр ма екен – интересно, сидит ли?
көз - глаз
көз+і+н сүзу – пристально смотреть («і» - притяжательное окончание 3-го лица, «н» - винительный падеж)
көзін сүз+іп – пристально смотря («іп» - суффикс деепричастия)

Көрмесе, жарты сағат тұра алмаушы ед. - Не увидев меня, не могла и полчаса просидеть,
көру – видеть
көр+ме+се – если не увидит («ме» - отрицательный суффикс, «се» - суффикс условного наклонения)
жарты – половина
сағат – час
тұру – стоять, находиться (здесь по смыслу – сидеть)
тұр+а ал+ма+ушы ед – не могла просидеть («а» - суффикс деепричастия настоящего времени, «ма» - отрицательный суффикс, «ед» - сокращение от «еді», «+уші еді» - прошедшее переходное время)

Апырмай, кетті ме екен күдер үзіп? - Боже мой, потеряла ли она надежду?
апырмай – боже мой
күдер – надежда, упование
үзу – разрывать, терять
күдер үз+іп кет+ті – потеряла надежду – («іп» - суффикс деепричастия прошедшего времени, «кету» - вспомогательный глагол, здесь показывает «уход в другое состояние», «ті» - суффикс прошедшего времени)



© Татьяна Валяева,  2007–2025
 <<  Сен Вернуться к началу Шудың бойында  >> 

Цвета текста на сайте             Telegram-канал «Казахский язык. Просто о сложном»             kaz-tili@yandex.kz             Гостевая книга